Przejdź do treści

Tekst literacki — zadania z rozwiązaniami

W tej książce: proza, poezja, środki stylistyczne, podmiot liryczny, strofa, rym, narrator, chronologia, funkcja środka, metafora. 51 zadań z rozwiązaniami krok po kroku.

Tekst literacki Narrator i bohater · Środki stylistyczne · Podmiot liryczny · Wers i rym Zbiór zadań przygotowujący do egzaminu ósmoklasisty Język polskiszkoła podstawowa 5 E.nauczyciel
Zadanie 1. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj fragment opowiadania (Tekst autorski).

> Na przystanek przyszłam za wcześnie, więc przez dziesięć minut liczyłam krople spływające po szybie wiaty. Mama powtarzała mi rano, żebym wzięła parasol, a ja jak zwykle machnęłam ręką. Teraz stałam przemoczona i udawałam, że wcale nie jest mi zimno. Obok mnie siedział starszy mężczyzna z wielką walizką i czytał gazetę, jakby deszcz go nie dotyczył. Po chwili podniósł głowę i zapytał, czy też czekam na dziewiątkę. Skinęłam głową. Wtedy podał mi swój parasol i powiedział, że on i tak wsiada do taksówki.

Określ narratora w tym fragmencie.

  1. A. Pierwszoosobowy, bierze udział w wydarzeniach.
  2. B. Trzecioosobowy, obserwuje wydarzenia z boku.
  3. C. Trzecioosobowy, zna myśli wszystkich bohaterów.
  4. D. Pierwszoosobowy, ale w wydarzeniach nie uczestniczy.
Zadanie 2. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj fragment opowiadania (Tekst autorski).

> Tomek stał przed drzwiami gabinetu i nie wiedział, że dyrektor po drugiej stronie już od godziny szuka jego świadectwa. Chłopiec wytarł dłonie o spodnie, bo były wilgotne ze zdenerwowania. Dyrektor tymczasem znalazł wreszcie teczkę i uśmiechnął się na myśl o tym, jak bardzo ucieszy ucznia wiadomość o nagrodzie. Tomek zapukał dwa razy. Nie miał pojęcia, że czeka go nie reprymenda, lecz pochwała.

Wskaż zdanie prawdziwe o narratorze tego fragmentu.

  1. A. Narrator jest jednym z bohaterów i opowiada o własnych przeżyciach.
  2. B. Narrator jest trzecioosobowy i wie, co dzieje się po obu stronach drzwi oraz co myślą bohaterowie.
  3. C. Narrator jest pierwszoosobowy, bo opowiada o chłopcu i dyrektorze.
  4. D. Narrator widzi tylko to, co dzieje się przed drzwiami gabinetu.
Zadanie 3. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj fragment opowiadania (Tekst autorski).

> Siedziałem w pokoju i nie widziałem, co dzieje się w kuchni, ale słyszałem brzęk naczyń i podniesiony głos babci. Przypuszczałem, że znów pokłóciła się z ciocią o przepis na sernik. Dopiero wieczorem dowiedziałem się, że chodziło o coś zupełnie innego.

Podaj rodzaj narratora i uzasadnij odpowiedź jednym przykładem z tekstu.

Zadanie 4. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj fragment opowiadania (Tekst autorski).

> Dziewczynka wbiegła do klasy, kiedy wszyscy już siedzieli w ławkach. Nauczycielka spojrzała na zegar, ale nic nie powiedziała. Dziewczynka zaczęła szukać w plecaku zeszytu i dopiero wtedy przypomniała sobie, że został w domu. Kolega z sąsiedniej ławki bez słowa przesunął ku niej swój zeszyt. Wzięła go z wdzięcznością. Przez całą lekcję myślała o tym, jak mu się odwdzięczy.

Wskaż bohatera głównego tego fragmentu.

  1. A. nauczycielka
  2. B. kolega z sąsiedniej ławki
  3. C. dziewczynka
  4. D. cała klasa
Zadanie 5. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj fragment opowiadania (Tekst autorski).

> Chłopiec od rana krążył po targu i szukał pracy. Nikt nie chciał zatrudnić kogoś tak małego. Dopiero straganiarka sprzedająca jabłka dała mu skrzynkę do przeniesienia i poczęstowała go chlebem. Zanim zdążył jej podziękować, odwróciła się do klientki. Chłopiec po raz pierwszy tego dnia poczuł, że da sobie radę.

Wskaż zdanie prawdziwe o straganiarce.

  1. A. Jest bohaterką główną, bo pojawia się w tekście jako ostatnia.
  2. B. Jest bohaterką główną, bo sprzedaje jabłka na targu.
  3. C. Jest bohaterką drugoplanową, bo pomaga bohaterowi głównemu i pojawia się tylko w jednej sytuacji.
  4. D. Jest bohaterką główną, bo to dzięki niej chłopiec poczuł, że da sobie radę.
Zadanie 6. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj fragment opowiadania (Tekst autorski).

> Wieczorem rybak wrócił do portu z pustymi sieciami. Na brzegu czekał na niego sąsiad, który bez pytania podał mu kubek gorącej herbaty, i mały pies, który skakał wokół jego nóg. Rybak usiadł na pomoście i długo patrzył na ciemną wodę. Myślał o tym, że jutro będzie musiał wypłynąć dalej, choć morze coraz mniej mu sprzyjało. Sąsiad milczał, a pies położył łeb na kolanie rybaka. Wreszcie rybak wstał, otrzepał spodnie i powiedział cicho: „Jutro spróbuję jeszcze raz”.

Wskaż bohatera głównego i uzasadnij wybór jednym argumentem z tekstu.

Zadanie 7. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj fragment opowiadania (Tekst autorski).

> Był późny wieczór. Nad rynkiem małego miasteczka paliły się latarnie, a w nielicznych oknach kamienic wciąż paliło się światło. Woźnica zatrzymał konia przed zajazdem i zeskoczył z kozła.

Wskaż porę dnia, w której toczy się akcja tego fragmentu.

  1. A. świt
  2. B. południe
  3. C. wieczór
  4. D. wczesne popołudnie
Zadanie 8. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj fragment opowiadania (Tekst autorski).

> W wagonie pachniało węglem i mokrą wełną. Za oknem przesuwały się opustoszałe pola, a lokomotywa raz po raz wypuszczała kłęby czarnego dymu. Dziadek wyjął z kieszeni zegarek na łańcuszku i westchnął, że do stacji zostały jeszcze dwie godziny. Dziewczynka przycisnęła nos do szyby i liczyła mijane słupy telegraficzne.

Wskaż zdanie prawdziwe o miejscu akcji.

  1. A. Akcja toczy się w pociągu, w czasie podróży.
  2. B. Akcja toczy się na stacji, na której pasażerowie czekają na pociąg.
  3. C. Akcja toczy się w domu dziadka, przed wyjazdem.
  4. D. Akcja toczy się na polu, gdzie dziewczynka liczy słupy.
Zadanie 9. (0–3 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj fragment opowiadania (Tekst autorski).

> Rano dziewczynka biegała po podwórku z psem, a babcia rozwieszała pranie. Po południu zebrały się chmury i wszyscy schronili się w stodole. Wieczorem, gdy deszcz ucichł, cała rodzina siedziała już w kuchni przy stole.

Podaj miejsce akcji w każdej z trzech części dnia: rano, po południu, wieczorem.

Zadanie 10. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj fragment opowiadania (Tekst autorski).

> Najpierw chłopiec zebrał patyki na ognisko. Potem rozpalił ogień i upiekł na nim kiełbaski. Gdy zrobiło się ciemno, wszyscy zaśpiewali piosenkę. Na końcu zalał ognisko wodą i wrócili do namiotów.

Wskaż wydarzenie, które nastąpiło bezpośrednio po rozpaleniu ognia.

  1. A. zebranie patyków
  2. B. zaśpiewanie piosenki
  3. C. zalanie ogniska wodą
  4. D. upieczenie kiełbasek
Zadanie 11. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj fragment opowiadania (Tekst autorski).

> Zegar wybił północ, a Jan wciąż nie spał. Leżał w ciemności i nasłuchiwał skrobania za oknem. Wcześniej, wieczorem, zamknął drzwi na klucz i zgasił światło w kuchni. Teraz wstał, wziął latarkę i podszedł do okna. Na parapecie siedział kot, ten sam, którego rano wyprosił z domu.

Wybierz poprawną kolejność wydarzeń w czasie.

Wydarzenia: a) Jan zgasił światło w kuchni. b) Jan wyprosił kota z domu. c) Jan podszedł do okna. d) Jan nasłuchiwał skrobania.

  1. A. a – b – d – c
  2. B. b – a – d – c
  3. C. b – a – c – d
  4. D. a – b – c – d
Zadanie 12. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj fragment opowiadania (Tekst autorski).

> Gdy dotarł wreszcie do domu, matka już czekała w drzwiach. Dopiero teraz poczuł zmęczenie. Rano pożegnał się z gospodarzem schroniska i ruszył ścieżką w górę. Po drodze przeszedł przez strumień i zmoczył buty. Na szczycie zatrzymał się na dłużej, bo roztaczał się stamtąd widok na całą dolinę.

Wydarzenia: a) Bohater dotarł do domu. b) Bohater pożegnał się z gospodarzem schroniska. c) Bohater przeszedł przez strumień. d) Bohater zatrzymał się na szczycie.

Zapisz litery wydarzeń w kolejności, w jakiej zdarzyły się naprawdę.

Zadanie 13. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj fragment utworu (Tekst autorski).

> Za siedmioma górami, za siedmioma rzekami, w drewnianej chacie mieszkał ubogi drwal z trzema córkami. Pewnego dnia do chaty zapukał jeleń o złotych rogach i przemówił ludzkim głosem. — Spełnię jedno życzenie tej z was, która poda mi kubek wody — powiedział. Najmłodsza córka nie wahała się ani chwili. Podała kubek, a jeleń skłonił łeb i zniknął w lesie.

Wskaż zdanie, które uzasadnia, że fragment ma cechy baśni.

  1. A. Zwierzę przemawia ludzkim głosem, a miejsce akcji określono bardzo ogólnie.
  2. B. Podano dokładną datę i nazwę miejscowości, w której rozgrywa się akcja.
  3. C. Narrator opisuje wyłącznie zjawiska przyrody i nie przedstawia bohaterów.
  4. D. Bohaterem jest postać historyczna, a wydarzenia można sprawdzić w kronikach.
Zadanie 14. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj fragment utworu (Tekst autorski).

> Statek kosmiczny osiadł na polu za wsią tuż przed świtem. Z włazu wysunęła się rampa, a po niej zeszła istota o trzech ramionach i zapytała zdumionego rolnika, gdzie można kupić paliwo.

Wskaż poprawne uzasadnienie, że fragment należy do fantastyki.

  1. A. Akcja toczy się na wsi, więc tekst jest fantastyczny.
  2. B. Bohaterem jest rolnik, więc tekst jest fantastyczny.
  3. C. Narrator jest trzecioosobowy, więc tekst jest fantastyczny.
  4. D. Pojawia się istota z kosmosu o trzech ramionach, która mówi i szuka paliwa, a takich istot nie ma w świecie rzeczywistym.
Zadanie 15. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj fragment opowiadania (Tekst autorski).

> Wiatr szarpał okiennice starego domu, a w kominie ktoś głucho jęczał. Świeca zadrżała i zgasła, choć nikt jej nie dotknął. Z głębi korytarza dobiegł powolny, ciężki krok. Dziewczynka wstrzymała oddech i przycisnęła plecy do zimnej ściany.

Nazwij nastrój tego fragmentu i wskaż jeden element opisu, który go tworzy.

Zadanie 16. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Dane jest zdanie z narracją trzecioosobową:

> Dziewczynka otworzyła okno i zobaczyła, że śnieg przykrył całe podwórko.

Wskaż zdanie, które przedstawia to samo w narracji pierwszoosobowej, z narratorką dziewczynką i bez zmiany czasu.

  1. A. Otworzyłem okno i zobaczyłem, że śnieg przykrył całe podwórko.
  2. B. Otworzyłam okno i zobaczyłam, że śnieg przykrył całe podwórko.
  3. C. Otworzyłam okno i zobaczyła, że śnieg przykrył całe podwórko.
  4. D. Otwieram okno i widzę, że śnieg przykrył całe podwórko.
Zadanie 17. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj fragment opowiadania (Tekst autorski).

> Chłopiec zamknął książkę i spojrzał na zegar. Nie wiedział jeszcze, że ta noc zmieni jego życie.

Przepisz fragment tak, aby narratorem był ten chłopiec opowiadający o sobie. Zachowaj czas przeszły.

Zadanie 18. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Wskaż zdanie, w którym użyto porównania.

  1. A. Stary pies spał na progu.
  2. B. Śnieg skrzypiał jak stare drzwi.
  3. C. Wiatr szeptał coś w kominie.
  4. D. Ciemna noc zapadła nad miastem.
Zadanie 19. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj fragment.

> Spojrzała na mnie lodowatym wzrokiem i bez słowa zamknęła drzwi. > > Tekst autorski

Wskaż, jaką funkcję pełni w tym zdaniu epitet „lodowatym”.

  1. A. Podaje dokładną temperaturę w pomieszczeniu.
  2. B. Naśladuje dźwięk zamykanych drzwi.
  3. C. Podkreśla chłód i niechęć bijące z jej spojrzenia.
  4. D. Przyrównuje spojrzenie do lodu za pomocą słowa „jak”.
Zadanie 20. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj zdanie.

> Dzień był długi jak tydzień bez chleba, a po nim nastał szary, ciężki wieczór. > > Tekst autorski

a) Wypisz z tekstu porównanie. b) Wypisz z tekstu jeden epitet określający rzeczownik „wieczór”.

Zadanie 21. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Wskaż zdanie, w którym użyto metafory.

  1. A. Chmury wyglądały jak białe statki.
  2. B. Niebo było niebieskie i czyste.
  3. C. Czy można nie lubić widoku nieba po burzy?
  4. D. Białe statki chmur płynęły po niebie.
Zadanie 22. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj fragment wiersza.

> Czas jest rzeką, która nie zawraca, > niesie nas ku morzu bez powrotu. > > Tekst autorski

Wskaż poprawne uzasadnienie, że wyrażenie „czas jest rzeką” jest metaforą.

  1. A. Czas jest bezpośrednio utożsamiony z rzeką, bez słowa porównawczego.
  2. B. Czas jest opisany przymiotnikiem, który wskazuje jego cechę.
  3. C. Czas zadaje pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi.
  4. D. Zdanie opisuje dźwięk płynącej wody.
Zadanie 23. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj fragment.

> Ostatnia lekcja dłużyła się w nieskończoność, a dzwonek, nasz klucz do wolności, miał zabrzmieć dopiero za dziesięć minut. > > Tekst autorski

Nazwij środek stylistyczny, jakim jest wyrażenie „nasz klucz do wolności”, i uzasadnij swoją odpowiedź jednym zdaniem.

Zadanie 24. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Wskaż zdanie, w którym użyto personifikacji.

  1. A. Słońce świeciło jasno.
  2. B. Słońce jak złota moneta wisiało nad dachami.
  3. C. Słońce uśmiechało się do dzieci zza chmury.
  4. D. Czy słońce nie świeci dziś zbyt mocno?
Zadanie 25. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj zdanie.

> Stary zegar westchnął ciężko i oznajmił, że czas spać. > > Tekst autorski

Wskaż poprawne uzasadnienie, że w zdaniu występuje personifikacja.

  1. A. Zegar jest przyrównany do człowieka za pomocą słowa „jak”.
  2. B. Zegar jest opisany przymiotnikiem, który podkreśla jego wygląd.
  3. C. Dźwięk zegara przedstawiono wyrazem dźwiękonaśladowczym.
  4. D. Zegar wzdycha i mówi, czyli zachowuje się jak człowiek.
Zadanie 26. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj fragment wiersza.

> Las zamknął oczy i zasnął w mroku, > a gwiazdy czuwały nad jego snem. > > Tekst autorski

Przypomnienie: personifikacja to nadanie cech człowieka, a ożywienie to nadanie rzeczy martwej cech istoty żywej.

a) Nazwij środek stylistyczny użyty w opisie lasu i gwiazd. b) Wypisz z wiersza jeden czasownik, który ten środek tworzy.

Zadanie 27. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj zdanie.

> W nocy nad uchem odezwał się komar: bzzz. > > Tekst autorski

Wskaż wyraz dźwiękonaśladowczy.

  1. A. bzzz
  2. B. komar
  3. C. ucho
  4. D. noc
Zadanie 28. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj fragment wiersza.

> Chlup, chlup — woda w wiadrze, > tup, tup — kroki na schodach, > a w kominie cichnie wiatr. > > Tekst autorski

a) Wypisz z wiersza dwa różne wyrazy dźwiękonaśladowcze. b) Podaj funkcję wyrazów dźwiękonaśladowczych w tym fragmencie.

Zadanie 29. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Wskaż zdanie z pytaniem retorycznym.

  1. A. Która jest teraz godzina?
  2. B. Dlaczego autobus się spóźnił?
  3. C. Czy masz zeszyt do polskiego?
  4. D. Kto z nas nie lubi ciepłych wakacji?
Zadanie 30. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj fragment wiersza.

> Idę, idę, idę przez pole, > idę, choć wiatr mnie pcha, > idę, bo tam czeka dom. > > Tekst autorski

Wskaż funkcję powtarzającego się wyrazu „idę”.

  1. A. Podkreśla upór i wytrwałość mówiącego.
  2. B. Opisuje wygląd pola.
  3. C. Zadaje pytanie niewymagające odpowiedzi.
  4. D. Przyrównuje wędrowca do wiatru.
Zadanie 31. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj tekst.

> Czy ktoś lubi wstawać o szóstej rano? Czy ktoś lubi odrabiać lekcje w niedzielę wieczorem? > > Tekst autorski

Nazwij dwa środki stylistyczne, które występują w obu zdaniach tekstu.

Zadanie 32. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Wskaż zdanie, w którym wyróżnione wyrażenie użyto w znaczeniu przenośnym.

  1. A. Zamknął drzwi na klucz.
  2. B. Miała złote ręce i naprawiała wszystko w domu.
  3. C. Kupiła złoty łańcuszek.
  4. D. Wlał mleko do kubka.
Zadanie 33. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj zdanie.

> Jego słowa były zimnym prysznicem dla całej drużyny. > > Tekst autorski

Wskaż, co oznacza w tym zdaniu wyrażenie „zimny prysznic”.

  1. A. Drużyna wzięła prysznic po meczu.
  2. B. Trener kazał drużynie biegać.
  3. C. Słowa ostudziły zapał drużyny i ją rozczarowały.
  4. D. Słowa były bardzo głośne.
Zadanie 34. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj dwa zdania.

> (1) Mała łódka utknęła na mieliźnie. > (2) Nasz projekt utknął na mieliźnie. > > Tekst autorski

a) Napisz, w którym zdaniu wyrażenie „utknąć na mieliźnie” użyto przenośnie. b) Wyjaśnij własnymi słowami, co ono znaczy w tym zdaniu.

Zadanie 35. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj wiersz.

> Siedzę nad rzeką, patrzę w wodę, > lubię tę ciszę i tę pogodę. > Wędkę trzymam, czekam sam, > dobrze mi z tym, mówię wam. > > Słońce wychodzi zza olszyny, > spokój mnie ogarnia bez przyczyny. > Choć ryba może nie wyskoczy, > wciąż mam spokojne, jasne oczy. > > Tekst autorski

Wskaż, kim jest podmiot liryczny w tym wierszu.

  1. A. Autorem wiersza, który na pewno siedział w takim miejscu.
  2. B. Osobą mówiącą w wierszu, która siedzi nad rzeką i czeka na rybę.
  3. C. Rzeką, o której mówi wiersz.
  4. D. Czytelnikiem, który czyta wiersz.
Zadanie 36. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj wiersz.

> Daleko od domu zasnąć nie mogę, > bo wciąż wracam myślą w znajomą drogę. > Tu wszystko obce, nawet cień, > tęsknię za domem każdy dzień. > > W kopercie list, już prawie zdarty, > czytam go znów, bo jestem uparty. > Niech przyjdzie wiosna i wolny czas, > wrócę tam, gdzie czekają na nas. > > Tekst autorski

a) Nazwij uczucie, które przeżywa podmiot liryczny. b) Wypisz z wiersza jeden wers, który to uczucie potwierdza.

Zadanie 37. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj wiersz.

> Wróciłam wczoraj do babcinego domu, > nie powiedziałam o tym nikomu. > W sieni pachniało lipą i miodem, > szłam po schodach cichym chodem. > > Babcia mnie długo przytulała, > a lipa za oknem szumiała. > Zostanę tu do jutra rana, > to chwila tak długo wyczekiwana. > > Tekst autorski

Wskaż poprawny wniosek o podmiocie lirycznym.

  1. A. Jest osobą płci żeńskiej, o czym świadczą formy czasowników, np. „wróciłam”, „powiedziałam”.
  2. B. Jest babcią, ponieważ to ona jest najważniejszą postacią wiersza.
  3. C. Jest autorką wiersza i na pewno opisuje swoje prawdziwe życie.
  4. D. Jest małym dzieckiem, ponieważ odwiedza babcię.
Zadanie 38. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj wiersz.

> Wietrze, nie pędź tak przez pole, > zajrzyj do mnie, usiądź przy stole. > Opowiedz, co słychać za lasem, > a potem leć dalej z hałasem. > > Zanieś ten list do mojej siostry, > lecz nie rwij go, choć jesteś ostry. > Potem wróć do mnie znad jej domu > i opowiedz o tym po kryjomu. > > Tekst autorski

Wskaż, do kogo podmiot liryczny kieruje swoje słowa w tym wierszu.

  1. A. Do lasu.
  2. B. Do siostry podmiotu.
  3. C. Do wiatru.
  4. D. Do czytelnika wiersza.
Zadanie 39. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj wiersz.

> Przyjacielu, nie wieszaj głowy, > jutro będzie dzień nowy. > Pójdę z tobą przez deszcz i błoto, > bo dla mnie przyjaźń to czyste złoto. > > Gdy przyjdzie do ciebie ciężka noc, > zawołaj mnie, a przyjdę na pomoc. > Razem przetrwamy każdy dzień, > bo ja nie znikam, gdy wokół cień. > > Tekst autorski

a) Wypisz z wiersza wyraz, którym podmiot liryczny zwraca się do adresata. b) Napisz, jaka relacja łączy podmiot liryczny z adresatem.

Zadanie 40. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj wiersz.

> Jesieni, nie zrywaj liści z klonu, > niech jeszcze zdobią okno od balkonu. > Nie sypaj jeszcze śniegu na dachy, > bo za wcześnie na takie strachy. > > Mamo, chodź ze mną do sadu, > zbierzemy jabłka bez ładu. > Wrócimy do domu o zmroku, > z jabłkami i z uśmiechem w oku. > > Tekst autorski

Podaj adresata lirycznego pierwszej strofy i adresata lirycznego drugiej strofy.

Zadanie 41. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj wiersz.

> Nad miastem wstaje szary dzień, > a pod murami jeszcze leży cień. > Latarnia gaśnie, tramwaj dzwoni, > a pies na rogu za kotem goni. > > Biegną do szkoły dzieci, > a słońce już im w oczy świeci. > Z daleka dzwonek znów woła, > bo otwarta jest już szkoła. > > Na placu leży czyjaś zabawka, > a obok pusta jeszcze ławka. > W oknach błyszczą wielkie szyby, > w sklepie świeże leżą ryby. > > Tekst autorski

Wskaż poprawny opis budowy wiersza.

  1. A. Cztery strofy po trzy wersy.
  2. B. Dwie strofy po sześć wersów.
  3. C. Dwanaście strof, a każda ma jeden wers.
  4. D. Trzy strofy po cztery wersy.
Zadanie 42. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj wiersz.

> Nad portem krąży mewa, > a nad wodą ktoś cicho śpiewa. > Tutaj szumi fala biała, > a na brzegu stoi skała. > > Dziś na morzu jest pogoda, > żagle niesie cicha woda, > a mnie stąd odejść szkoda. > > Gdy zapada nocny mrok, > robię na piasku ostatni krok. > Spokojna, ciepła, letnia noc > dodaje wszystkim nową moc. > > Tekst autorski

a) Podaj liczbę strof w wierszu. b) Podaj liczbę wersów w całym wierszu.

Zadanie 43. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj wiersz.

> Na polu biały leży świat, > a w ogrodzie zamarzł kwiat. > Wokół paruje srebrny mróz, > a przez wieś powoli sunie wóz. > > Na piecu śpi leniwy kot, > a śnieg zasypał stary płot. > Za oknem ciemny stoi las, > a w domu ciepły płynie czas. > > Dzieci wyciągnęły z komórki sanki, > zjeżdżają z góry w mroźne ranki. > Policzki mają rumiane, czerwone, > a ręce od śniegu zmrożone. > > Zasypiam w cieple w pokoju mym, > a z komina wciąż unosi się dym. > > Tekst autorski

Wskaż poprawny opis budowy wiersza.

  1. A. Wiersz ma trzy strofy i czternaście wersów.
  2. B. Wiersz ma cztery strofy i czternaście wersów; ostatnia strofa ma dwa wersy.
  3. C. Wiersz ma cztery strofy po cztery wersy.
  4. D. Wiersz ma czternaście strof, bo każdy wers jest osobną strofą.
Zadanie 44. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj wiersz.

> Mój kot drzemie na parapecie, > a słońce grzeje go w lecie. > Śni mu się rybka złota, > nie czeka go dziś żadna robota. > > Gdy wieczór zejdzie nad ogrodem, > kot wróci do mnie miękkim chodem. > Zasypia przy mnie, a ja we śnie > widzę, że kot jest zawsze przy mnie. > > Tekst autorski

Wskaż, jaki układ rymów występuje w tym wierszu.

  1. A. Rym parzysty (aabb).
  2. B. Rym krzyżowy (abab).
  3. C. Rym okalający (abba).
  4. D. Wiersz nie ma rymów.
Zadanie 45. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj wiersz.

> Jesienią chodzę po ogrodzie, > nad głową niebo jest szare, > liście spadają w tej pogodzie, > a wiatr zabiera, co jest stare. > > Zbieram kasztany do kieszeni, > choć w parku zapada już mrok, > ostatni liść błyszczy wśród zieleni, > spieszę się, więc przyspieszam krok. > > Tekst autorski

Wskaż nazwę układu rymów w pierwszej strofie.

  1. A. Rym parzysty (aabb).
  2. B. Rym okalający (abba).
  3. C. Rym krzyżowy (abab).
  4. D. Brak rymów.
Zadanie 46. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj wiersz.

> Wraca do miasta wiosna, > ptaki wracają z dalekich stron, > w ich śpiewie słychać wesoły ton, > a ulica jest jasna i radosna. > > Dzieci wybiegły na boisko, > wokół dźwięczy dziecięcy gwar, > a wiosna to dla nich największy dar, > bo wszystko jest teraz tak blisko. > > Tekst autorski

a) Zapisz literami układ rymów w obu strofach (oddziel strofy spacją; dla rymujących się wersów użyj tej samej litery). b) Podaj nazwę tego układu rymów.

Zadanie 47. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj wiersz.

> Płynie rzeka wśród łąk zielonych, > jej wody wytyczają szlak, > szumi cicho pod mostami, > a nad nią krąży biały ptak. > > Rybak zarzuca wędkę w trzciny, > patrzy, jak wieczór wita świat, > a ja przyglądam się z mostu, > a po wodzie płynie biały kwiat. > > Tekst autorski

Wskaż, które wersy pierwszej strofy się rymują (wersy numeruj od 1 do 4 w obrębie tej strofy).

  1. A. Wersy 1 i 2.
  2. B. Wersy 1 i 3.
  3. C. Wersy 3 i 4.
  4. D. Wersy 2 i 4.
Zadanie 48. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj wiersz.

> Wiatr po polach śnieg przewiewa, > a w gałęziach ptak nie śpiewa. > Pusty jest dziś cichy las — > Wiosno, przyjdź do nas! > > Wcześnie zapada za oknem mrok, > mróz zamraża każdy krok. > Wlecze się zimowy czas — > Wiosno, przyjdź do nas! > > Sypię ptakom ziarno z dłoni, > a dzień ku wiośnie szybciej goni. > Gra na szybach mroźny bas — > Wiosno, przyjdź do nas! > > Tekst autorski

Wskaż refren tego wiersza.

  1. A. „Wiatr po polach śnieg przewiewa”
  2. B. „Wiosno, przyjdź do nas!”
  3. C. „Pusty jest dziś cichy las”
  4. D. „Wlecze się zimowy czas”
Zadanie 49. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj wiersz. Wersy numeruj od 1 do 12, licząc od początku wiersza.

> Słońce wstaje nad doliną, > a my z domu idziemy z rodziną. > Idziemy, śpiewamy, idziemy, > razem do celu dojdziemy. > > W południe siadamy na trawie, > dzielimy kanapki w zabawie. > Idziemy, śpiewamy, idziemy, > razem do celu dojdziemy. > > Wieczorem wracamy z dalekich gór, > a wiatr nam śpiewa jak wielki chór. > Idziemy, śpiewamy, idziemy, > razem do celu dojdziemy. > > Tekst autorski

a) Podaj numery wersów, które tworzą refren. b) Podaj, ile razy refren pojawia się w wierszu.

Zadanie 50. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj wiersz.

> Wieczór kładzie się nad wodą, > w powietrzu pachnie ciepłą pogodą. > Trzciny kołyszą się leniwie, > a ja siedzę tu szczęśliwie. > > Księżyc wspina się nad las, > spokój otula każdego z nas. > Nic nie krzyczy, nic nie woła, > noc jest dobra i spokojna dookoła. > > Tekst autorski

Wskaż nastrój tego wiersza.

  1. A. Wesoły i hałaśliwy.
  2. B. Groźny i niepokojący.
  3. C. Spokojny i kojący.
  4. D. Smutny i żałobny.
Zadanie 51. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj wiersz.

> Stoję samotnie na przystanku, > wokół mgła i szarość poranku. > Za kołnierzem czuję chłód, > bo w kałużach pęka cienki lód. > > Droga do domu jest daleka, > lecz w domu ktoś na mnie czeka. > Autobus wreszcie nadjeżdża z hukiem > i skręca w moją stronę szerokim łukiem. > > Tekst autorski

Opisz sytuację liryczną: napisz, gdzie i kiedy znajduje się podmiot liryczny oraz co robi.

Zamknij książkę