W tej książce: teza, perswazja, odczytywanie danych, obliczenia, wyszukiwanie informacji, tekst informacyjny, tekst popularnonaukowy, wniosek, felieton, różnica. 52 zadań z rozwiązaniami krok po kroku.
Zadanie 1.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj tekst.
> Miejska ścieżka rowerowa wzdłuż rzeki ma 12 kilometrów i prowadzi od starego młyna do leśnej plaży. Jest otwarta przez cały rok, ale zimą nie jest odśnieżana. Na trasie stoją trzy wiaty, w których można schronić się przed deszczem, oraz dwa punkty z pompką do kół. Wypożyczalnia rowerów działa tylko od maja do września i mieści się przy młynie. Wzdłuż ścieżki wolno jeździć z psem, ale pies musi być na smyczy. Najwięcej rowerzystów pojawia się w sobotnie popołudnia, dlatego zarządca prosi o ostrożną jazdę przy plaży, gdzie trasa się zwęża. Wstęp na ścieżkę jest bezpłatny, a za korzystanie z wiat nikt nie pobiera opłat. > > *Tekst autorski*
Wskaż, kiedy i gdzie działa wypożyczalnia rowerów.
A.Przez cały rok, przy młynie.
B.Od maja do września, przy młynie.
C.Od maja do września, przy plaży.
D.Przez cały rok, przy plaży.
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Informację podaną wprost znajdziesz, szukając w tekście słów kluczowych z polecenia: „wypożyczalnia”.
Odszukaj zdanie o wypożyczalni: „Wypożyczalnia rowerów działa tylko od maja do września i mieści się przy młynie”.
Z tego zdania odczytaj dwie informacje: czas (od maja do września) i miejsce (przy młynie).
Porównaj je z wariantami. Tylko w B oba elementy się zgadzają.
Poprawna odpowiedź to B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie B. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Zdanie „ścieżka jest otwarta przez cały rok” dotyczy trasy, a nie wypożyczalni.
C) Pomylono miejsce: plaża jest końcem trasy, wypożyczalnia stoi przy młynie.
D) Oba elementy są błędne: wypożyczalnia działa sezonowo i stoi przy młynie.
Sprawdzana umiejętność: Odnajdujesz w tekście informację podaną wprost i łączysz dwa jej elementy (kiedy i gdzie).
Zadanie 2.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj tekst.
> Miejska ścieżka rowerowa wzdłuż rzeki ma 12 kilometrów i prowadzi od starego młyna do leśnej plaży. Jest otwarta przez cały rok, ale zimą nie jest odśnieżana. Na trasie stoją trzy wiaty, w których można schronić się przed deszczem, oraz dwa punkty z pompką do kół. Wypożyczalnia rowerów działa tylko od maja do września i mieści się przy młynie. Wzdłuż ścieżki wolno jeździć z psem, ale pies musi być na smyczy. Najwięcej rowerzystów pojawia się w sobotnie popołudnia, dlatego zarządca prosi o ostrożną jazdę przy plaży, gdzie trasa się zwęża. Wstęp na ścieżkę jest bezpłatny, a za korzystanie z wiat nikt nie pobiera opłat. > > *Tekst autorski*
Oblicz, ile łącznie wiat i punktów z pompką znajduje się na trasie. Podaj liczbę.
Odpowiedź
Odpowiedź:5 (trzy wiaty i dwa punkty z pompką).
Rozwiązanie
Liczby podane w tekście słowami odczytujesz i dodajesz.
Znajdź zdanie o wyposażeniu trasy: „Na trasie stoją trzy wiaty […] oraz dwa punkty z pompką do kół”.
Odczytaj liczby: 3 wiaty i 2 punkty z pompką.
Dodaj: 3 + 2 = 5.
Na trasie jest łącznie 5 takich obiektów.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — podanie liczby 5 (także zapis „pięć”). 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podanie liczby 12: to długość trasy w kilometrach, nie liczba obiektów.
Podanie liczby 3 albo 2: uwzględniono tylko jeden rodzaj obiektów.
Podanie liczby 6: błąd w dodawaniu albo doliczenie wypożyczalni.
Sprawdzana umiejętność: Znajdujesz w tekście dwie liczby i łączysz je w jedną odpowiedź.
Zadanie 3.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj tekst.
> Od nowego roku szkolnego biblioteka w naszej szkole wypożycza książki na trzy tygodnie zamiast dwóch. Nadal można raz przedłużyć termin, ale tylko wtedy, gdy nikt inny nie zapisał się na daną książkę. Nowością jest czytelnia wieczorowa, otwarta we wtorki i czwartki do godziny 17.30. Czasopisma i komiksy można czytać wyłącznie na miejscu. Uczniowie klas czwartych dostają kartę czytelnika w pierwszym tygodniu września, starsi muszą swoją kartę odnowić. Za zgubioną książkę trzeba oddać taką samą albo zapłacić jej wartość. Bibliotekarka zapowiada, że w przyszłym roku powstanie kącik z grami planszowymi, ale gry nie będą wypożyczane do domu. > > *Tekst autorski*
Podaj dwie zmiany, które w bibliotece wprowadzono od nowego roku szkolnego.
Odpowiedź
Odpowiedź:Dwie z poniższych (po jednej za punkt, w dowolnej kolejności):
książki wypożycza się na trzy tygodnie zamiast dwóch (dłuższy czas wypożyczenia);
działa czytelnia wieczorowa (wtorki i czwartki do 17.30).
Rozwiązanie
Szukasz informacji o zmianach, więc wypatruj słów: „od nowego roku”, „zamiast”, „nowością jest”.
Pierwsze zdanie mówi o zmianie: trzy tygodnie zamiast dwóch.
Trzecie zdanie zaczyna się od „Nowością jest”: czytelnia wieczorowa.
Kącik z grami to zapowiedź na „przyszły rok”, więc nie jest zmianą wprowadzoną od nowego roku szkolnego.
Odnowienie karty i zasady dla czasopism nie są opisane jako zmiany.
Zmiany to dłuższy czas wypożyczenia oraz czytelnia wieczorowa.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — podanie pierwszej poprawnej zmiany. 1 p. — podanie drugiej, innej poprawnej zmiany. 0 p. — odpowiedź błędna (np. kącik z grami, możliwość przedłużenia terminu) albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podanie kącika z grami planszowymi: to plan na przyszły rok, nie zmiana z nowego roku szkolnego.
Podanie możliwości przedłużenia terminu: tekst mówi, że „nadal” można to robić, czyli to nie nowość.
Podanie dwóch razy tej samej zmiany innymi słowami: liczy się tylko raz.
Sprawdzana umiejętność: Wyszukujesz w tekście dwie informacje spełniające warunek z polecenia i odróżniasz zmiany od zapowiedzi.
Zadanie 4.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj tekst.
> Sen nie jest stratą czasu. W nocy mózg porządkuje wiadomości zdobyte w ciągu dnia i utrwala to, czego się uczyliśmy. Osoby niewyspane trudniej się skupiają, częściej popełniają błędy i szybciej się irytują. Nastolatkom często trudno zasnąć wcześnie, bo ich organizm później staje się senny niż organizm dorosłych. Sytuację pogarsza światło ekranu telefonu, które sygnalizuje mózgowi, że dzień wciąż trwa. Dlatego warto odłożyć telefon na godzinę przed snem i przewietrzyć sypialnię, a wtedy łatwiej będzie zasnąć i rano lepiej się uczyć. > > *Tekst autorski*
Wskaż zdanie, które najlepiej oddaje główną myśl tekstu.
A.Dobry sen pomaga w nauce i koncentracji, a wieczorne korzystanie z telefonu utrudnia zasypianie.
B.Nastolatki zasypiają później niż dorośli.
C.Przed snem należy przewietrzyć sypialnię.
D.Sen jest ważniejszy niż nauka.
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Główna myśl to to, o czym jest cały tekst i do czego prowadzą wszystkie jego części; szczegół dotyczy tylko jednego zdania.
Sprawdź, o czym mówi początek (sen jest ważny) i koniec tekstu (rady, jak lepiej zasnąć).
B i C powtarzają pojedyncze zdania tekstu, więc są szczegółami.
D to przesada: tekst nie porównuje snu z nauką, tylko mówi, że sen pomaga się uczyć.
A łączy najważniejsze elementy: znaczenie snu dla nauki i szkodliwy wpływ telefonu.
Poprawna odpowiedź to A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie A. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Prawdziwy szczegół, ale dotyczy jednej grupy wiekowej, a tekst jest o znaczeniu snu dla wszystkich.
C) To jedna z rad z ostatniego zdania, nie sedno tekstu.
D) Zdanie nieprawdziwe wobec tekstu: tekst nie stawia snu ponad naukę.
Sprawdzana umiejętność: Odróżniasz główną myśl tekstu od pojedynczych szczegółów.
Zadanie 5.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj tekst.
> Bocian biały jest ptakiem wędrownym. Jesienią odlatuje do ciepłych krajów, a wiosną wraca w to samo miejsce, często do tego samego gniazda. Para bocianów co roku naprawia gniazdo i dokłada do niego nowe gałęzie, dlatego po latach staje się ono bardzo duże i ciężkie. Gniazdo zwykle znajduje się na dachu, słupie albo wysokim drzewie. Bociany żywią się żabami, owadami i drobnymi gryzoniami, dlatego muszą mieć w pobliżu łąki lub mokradła. Gdy takich miejsc ubywa, ptakom trudno wykarmić młode. Z tego powodu wiele osób dba o to, by wokół wsi zostawały podmokłe łąki. > > *Tekst autorski*
Wskaż zdanie, które najlepiej oddaje główną myśl tekstu.
A.Bocian biały jest ptakiem wędrownym, który jesienią odlatuje do ciepłych krajów.
B.Bociany budują gniazda na dachach, słupach i drzewach.
C.Gniazda bocianów są tak ciężkie, że często spadają z dachów.
D.Bociany wracają do swoich gniazd i potrzebują w pobliżu łąk lub mokradeł, dlatego warto chronić takie tereny.
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Główną myśl znajdziesz, łącząc to, co tekst mówi o całym temacie, a nie o jednym jego fragmencie.
Zauważ, że tekst opisuje trzy sprawy: powrót do gniazda, odnawianie gniazda i potrzebę pożywienia w pobliżu.
A i B to pojedyncze informacje z początku i środka tekstu.
C nie ma oparcia w tekście: tekst mówi, że gniazda są ciężkie, ale nie mówi, że spadają.
D łączy wracanie do gniazd z potrzebą łąk i mokradeł oraz z końcowym wnioskiem o ochronie.
Poprawna odpowiedź to D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie D. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Prawdziwe, ale to tylko pierwsza informacja; pomija resztę tekstu.
B) Prawdziwy szczegół o miejscu gniazda, bez związku z wnioskiem tekstu.
C) Dodaje informację, której w tekście nie ma (spadanie gniazd).
Sprawdzana umiejętność: Wybierasz zdanie, które łączy najważniejsze informacje całego tekstu, a nie jego fragmentu.
Zadanie 6.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj tekst.
> W niektórych miastach organizuje się wymiany ubrań. Zasada jest prosta: przynosisz czyste, całe rzeczy, których już nie nosisz, i wybierasz inne, które ci się podobają. Nikt nic nie kupuje ani nie sprzedaje. Dzięki temu ubrania nie trafiają do kosza, tylko dostają drugie życie, a uczestnicy odświeżają szafę bez wydawania pieniędzy. Wymiany bywają też okazją do spotkania sąsiadów. Organizatorzy proszą jednak, by nie przynosić rzeczy zniszczonych, bo nie znajdą nowych właścicieli. > > *Tekst autorski*
Sformułuj w jednym zdaniu główną myśl tekstu.
Odpowiedź
Odpowiedź:Przykładowa odpowiedź: Wymiany ubrań pozwalają bez pieniędzy odświeżyć szafę i sprawiają, że mniej ubrań trafia do kosza.
Rozwiązanie
Główną myśl formułujesz jednym zdaniem, które łączy najważniejszy pomysł tekstu z jego skutkiem.
Ustal temat: wymiana ubrań, w której nikt nie płaci.
Ustal korzyści opisane w tekście: odświeżenie szafy bez wydatków i drugie życie ubrań, czyli mniej odpadów.
Pomiń szczegóły: spotkania sąsiadów i prośbę, by nie przynosić rzeczy zniszczonych.
Połącz temat z korzyściami w jednym zdaniu.
Główna myśl: wymiany ubrań pozwalają odświeżyć szafę bez wydawania pieniędzy i ograniczają wyrzucanie rzeczy.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie, że wymiana ubrań odbywa się bez kupowania (bez pieniędzy) i pozwala odświeżyć szafę. 1 p. — wskazanie skutku: ubrania nie są wyrzucane (mniej odpadów, drugie życie ubrań). 0 p. — odpowiedź zawierająca tylko szczegół (np. spotkania sąsiadów), przepisane całe zdanie bez wniosku albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podanie szczegółu (spotkania sąsiadów, prośba o czyste ubrania) zamiast myśli całego tekstu.
Odpowiedź dotycząca tylko oszczędności albo tylko ekologii: brakuje drugiej części, więc 1 p.
Przepisanie jednego zdania z tekstu bez uogólnienia.
Sprawdzana umiejętność: Formułujesz własnymi słowami główną myśl krótkiego tekstu informacyjnego.
Zadanie 7.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj tekst.
> Miejska ścieżka rowerowa wzdłuż rzeki ma 12 kilometrów i prowadzi od starego młyna do leśnej plaży. Jest otwarta przez cały rok, ale zimą nie jest odśnieżana. Na trasie stoją trzy wiaty, w których można schronić się przed deszczem, oraz dwa punkty z pompką do kół. Wypożyczalnia rowerów działa tylko od maja do września i mieści się przy młynie. Wzdłuż ścieżki wolno jeździć z psem, ale pies musi być na smyczy. Najwięcej rowerzystów pojawia się w sobotnie popołudnia, dlatego zarządca prosi o ostrożną jazdę przy plaży, gdzie trasa się zwęża. Wstęp na ścieżkę jest bezpłatny, a za korzystanie z wiat nikt nie pobiera opłat. > > *Tekst autorski*
Wskaż zdanie zgodne z treścią tekstu.
A.Zimą ścieżka jest regularnie odśnieżana.
B.Wypożyczalnia rowerów mieści się przy leśnej plaży.
C.Na ścieżce można jeździć z psem, jeśli jest on na smyczy.
D.Najwięcej rowerzystów jeździ w niedzielne przedpołudnia.
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Każde zdanie porównujesz z tekstem; poprawne jest to, które nie zmienia żadnej podanej informacji.
A: tekst mówi, że zimą ścieżka „nie jest odśnieżana” — zdanie jest fałszywe.
B: wypożyczalnia mieści się przy młynie, nie przy plaży — fałsz.
C: tekst mówi, że wolno jeździć z psem, ale pies musi być na smyczy — prawda.
D: najwięcej rowerzystów jest w sobotnie popołudnia, a nie w niedzielne przedpołudnia — fałsz.
Poprawna odpowiedź to C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie C. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Odwrócono informację o odśnieżaniu.
B) Pomylono młyn z plażą (początek i koniec trasy).
D) Zmieniono dzień i porę: tekst mówi o sobotnich popołudniach.
Sprawdzana umiejętność: Sprawdzasz zdania z informacjami zapisanymi wprost w tekście i wybierasz to, które jest z nim zgodne.
Zadanie 8.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj tekst.
> Od nowego roku szkolnego biblioteka w naszej szkole wypożycza książki na trzy tygodnie zamiast dwóch. Nadal można raz przedłużyć termin, ale tylko wtedy, gdy nikt inny nie zapisał się na daną książkę. Nowością jest czytelnia wieczorowa, otwarta we wtorki i czwartki do godziny 17.30. Czasopisma i komiksy można czytać wyłącznie na miejscu. Uczniowie klas czwartych dostają kartę czytelnika w pierwszym tygodniu września, starsi muszą swoją kartę odnowić. Za zgubioną książkę trzeba oddać taką samą albo zapłacić jej wartość. Bibliotekarka zapowiada, że w przyszłym roku powstanie kącik z grami planszowymi, ale gry nie będą wypożyczane do domu. > > *Tekst autorski*
Wskaż zdanie zgodne z treścią tekstu.
A.Termin wypożyczenia książki można zawsze przedłużyć.
B.Starsi uczniowie muszą odnowić kartę czytelnika.
C.Czytelnia wieczorowa jest otwarta każdego dnia tygodnia.
D.Gry planszowe z nowego kącika będzie można wypożyczać do domu.
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Sprawdzasz każde zdanie i zwracasz uwagę na słowa, które zmieniają sens: „zawsze”, „każdego dnia”, „będzie można”.
A: przedłużyć można tylko wtedy, gdy nikt inny nie zapisał się na książkę, więc „zawsze” jest fałszem.
B: tekst mówi, że uczniowie klas czwartych dostają kartę, a „starsi muszą swoją kartę odnowić” — prawda.
C: czytelnia działa we wtorki i czwartki — fałsz.
D: gry „nie będą wypożyczane do domu” — fałsz.
Poprawna odpowiedź to B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie B. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Pominięto warunek: przedłużenie jest możliwe tylko, gdy nikt nie zapisał się na książkę.
C) Uogólniono dwa dni (wtorek i czwartek) na cały tydzień.
D) Przeczytano zapowiedź kącika, ale pominięto końcówkę zdania o braku wypożyczania.
Sprawdzana umiejętność: Odróżniasz zdanie zgodne z tekstem od zdań, które przekręcają warunki lub zapowiedzi.
Zadanie 9.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj tekst.
> Bocian biały jest ptakiem wędrownym. Jesienią odlatuje do ciepłych krajów, a wiosną wraca w to samo miejsce, często do tego samego gniazda. Para bocianów co roku naprawia gniazdo i dokłada do niego nowe gałęzie, dlatego po latach staje się ono bardzo duże i ciężkie. Gniazdo zwykle znajduje się na dachu, słupie albo wysokim drzewie. Bociany żywią się żabami, owadami i drobnymi gryzoniami, dlatego muszą mieć w pobliżu łąki lub mokradła. Gdy takich miejsc ubywa, ptakom trudno wykarmić młode. Z tego powodu wiele osób dba o to, by wokół wsi zostawały podmokłe łąki. > > *Tekst autorski*
Wskaż zdanie zgodne z treścią tekstu.
A.Gniazdo bocianów z czasem staje się większe, bo para co roku dokłada do niego gałęzie.
B.Bociany żywią się wyłącznie żabami, dlatego mieszkają przy mokradłach.
C.Co roku para bocianów buduje nowe gniazdo od podstaw.
D.Bociany zimują w Polsce, na podmokłych łąkach.
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Zdanie prawdziwe musi mieć oparcie w tekście w całości, także w słowach takich jak „wyłącznie” czy „od podstaw”.
A: tekst mówi, że para co roku dokłada gałęzie, dlatego gniazdo po latach jest duże i ciężkie — prawda.
B: bociany jedzą żaby, owady i drobne gryzonie, więc „wyłącznie żabami” jest fałszem.
C: para „naprawia gniazdo” i dokłada gałęzie, a nie buduje od podstaw — fałsz.
D: bocian odlatuje jesienią do ciepłych krajów — fałsz.
Poprawna odpowiedź to A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie A. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Słowo „wyłącznie” przekręca informację: tekst wymienia kilka rodzajów pokarmu.
C) Pomylono naprawianie i rozbudowywanie gniazda z budową nowego.
D) Zignorowano zdanie o odlocie do ciepłych krajów; podmokłe łąki są potrzebne do zdobywania pokarmu.
Sprawdzana umiejętność: Rozpoznajesz zdanie zgodne z tekstem wśród zdań, które mają ten sam temat, ale zmieniają szczegóły.
Zadanie 10.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj tekst.
> Sen nie jest stratą czasu. W nocy mózg porządkuje wiadomości zdobyte w ciągu dnia i utrwala to, czego się uczyliśmy. Osoby niewyspane trudniej się skupiają, częściej popełniają błędy i szybciej się irytują. Nastolatkom często trudno zasnąć wcześnie, bo ich organizm później staje się senny niż organizm dorosłych. Sytuację pogarsza światło ekranu telefonu, które sygnalizuje mózgowi, że dzień wciąż trwa. Dlatego warto odłożyć telefon na godzinę przed snem i przewietrzyć sypialnię, a wtedy łatwiej będzie zasnąć i rano lepiej się uczyć. > > *Tekst autorski*
Wskaż poprawne streszczenie tekstu.
A.Autor słusznie uważa, że telefon jest największym zagrożeniem dla młodzieży, i domaga się jego zakazu.
B.W tekście opisano światło ekranu telefonu, które sygnalizuje mózgowi, że dzień wciąż trwa.
C.Sen pozwala mózgowi uporządkować i utrwalić wiedzę, a brak snu pogarsza skupienie. Nastolatkom trudniej zasnąć, zwłaszcza gdy korzystają z telefonu, dlatego warto go odłożyć przed snem.
D.Sen jest ważny, bo dorośli powinni spać osiem godzin, a nastolatki dziesięć.
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Streszczenie oddaje własnymi słowami najważniejsze informacje całego tekstu, bez ocen i bez informacji spoza tekstu.
Ustal najważniejsze informacje: sen porządkuje wiedzę, niewyspanie pogarsza skupienie, nastolatkom trudniej zasnąć, telefon to utrudnia, warto go odłożyć.
A zawiera ocenę („słusznie”) i pomysł, którego nie ma w tekście (zakaz telefonu).
B streszcza tylko jedno zdanie tekstu.
D podaje liczby godzin snu, których tekst nie zawiera.
C obejmuje wszystkie najważniejsze informacje i nic nie dodaje.
Poprawna odpowiedź to C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie C. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Streszczenie nie zawiera ocen ani własnych pomysłów; tekst radzi odłożyć telefon, a nie go zakazać.
B) Zbyt wąskie: opisuje tylko jedną część tekstu.
D) Dodaje informacje spoza tekstu (liczby godzin).
Sprawdzana umiejętność: Wybierasz streszczenie, które jest zwięzłe, zgodne z tekstem i bez własnych ocen.
Zadanie 11.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj tekst.
> Kompostownik to pojemnik lub zagłębienie w ogrodzie, w którym resztki roślinne zmieniają się w próchnicę. Wrzucamy do niego obierki warzyw, skoszoną trawę, liście i fusy z kawy. Nie powinno się wrzucać mięsa, kości ani resztek gotowanych potraw, bo przyciągają szczury. Aby proces przebiegał sprawnie, warstwy trzeba od czasu do czasu przemieszać i dbać, by kompost nie był ani suchy, ani rozmokły. Po kilku miesiącach powstaje ciemna, pachnąca ziemia, którą można wsypać do doniczek lub rozsypać pod krzewami. Dzięki temu mniej odpadów trafia do kosza, a ogród dostaje darmowy nawóz. > > *Tekst autorski*
Streść tekst w jednym lub dwóch zdaniach.
Odpowiedź
Odpowiedź:Przykładowa odpowiedź: W kompostowniku resztki roślinne zamieniają się w próchnicę, czyli ziemię przydatną w ogrodzie. Dzięki temu produkujemy mniej odpadów, a rośliny dostają darmowy nawóz.
Rozwiązanie
Streszczenie zawiera najważniejszą informację (co się dzieje) i skutek (po co), a pomija szczegóły, takie jak lista resztek.
Ustal, czym jest kompostownik: miejsce, w którym resztki roślinne zamieniają się w próchnicę (ziemię).
Ustal korzyść z końca tekstu: mniej odpadów i darmowy nawóz.
Pomiń szczegóły: co wrzucać, czego nie wrzucać, jak przemieszać warstwy.
Zapisz oba elementy własnymi słowami w jednym lub dwóch zdaniach.
Streszczenie: w kompostowniku resztki roślinne zmieniają się w ziemię, co zmniejsza ilość odpadów i użyźnia ogród.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wyjaśnienie, że w kompostowniku resztki roślinne zamieniają się w próchnicę (ziemię, kompost). 1 p. — podanie korzyści: mniej odpadów albo darmowy nawóz dla ogrodu. 0 p. — odpowiedź zawierająca tylko szczegóły (np. lista resztek), własną ocenę bez sensu tekstu albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Wypisanie, co wolno i czego nie wolno wrzucać: to szczegóły, nie streszczenie.
Pominięcie korzyści (mniej odpadów, nawóz): tylko 1 p.
Dodanie informacji spoza tekstu, np. o dżdżownicach.
Sprawdzana umiejętność: Streszczasz krótki tekst informacyjny, podając jego sens i korzyść, bez wypisywania szczegółów.
Zadanie 12.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj tekst.
> Bocian biały jest ptakiem wędrownym. Jesienią odlatuje do ciepłych krajów, a wiosną wraca w to samo miejsce, często do tego samego gniazda. Para bocianów co roku naprawia gniazdo i dokłada do niego nowe gałęzie, dlatego po latach staje się ono bardzo duże i ciężkie. Gniazdo zwykle znajduje się na dachu, słupie albo wysokim drzewie. Bociany żywią się żabami, owadami i drobnymi gryzoniami, dlatego muszą mieć w pobliżu łąki lub mokradła. Gdy takich miejsc ubywa, ptakom trudno wykarmić młode. Z tego powodu wiele osób dba o to, by wokół wsi zostawały podmokłe łąki. > > *Tekst autorski*
Napisz streszczenie tekstu w 2–3 zdaniach (około 30–50 wyrazów). Użyj własnych słów, nie przepisuj całych zdań i nie dodawaj własnych ocen.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Przykładowa odpowiedź (około 45 wyrazów): Bociany białe wracają wiosną w to samo miejsce, często do tego samego gniazda, i co roku je rozbudowują. Żywią się zwierzętami z łąk i mokradeł, dlatego potrzebują takich terenów w pobliżu. Gdy ich brakuje, bociany mają kłopot z wykarmieniem młodych, więc ludzie starają się chronić podmokłe łąki.
Rozwiązanie
Streszczenie piszesz w trzech krokach: wybierasz informacje najważniejsze, przekształcasz je własnymi słowami, łączysz w spójną całość.
Wybierz najważniejsze: wracanie do gniazda i jego rozbudowywanie, potrzeba łąk i mokradeł jako źródła pokarmu, skutek ich ubywania i ochrona.
Pomiń szczegóły: gdzie stoi gniazdo, jaki jest ptak wędrowny, lista pokarmu.
Przeformułuj, np. „żywią się żabami, owadami i gryzoniami” na „żywią się zwierzętami z łąk i mokradeł”.
Połącz zdania spójnikami („dlatego”, „więc”).
Sprawdź długość i brak ocen („niestety”, „na szczęście” nie są potrzebne).
Streszczenie powinno zawierać dwie grupy informacji i mieścić się w 2–3 zdaniach.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — informacja o wracaniu do gniazda i (lub) jego rozbudowywaniu. 1 p. — informacja o potrzebie łąk lub mokradeł (pokarm) oraz o skutku ich braku lub o ochronie takich miejsc. 1 p. — zwięzłość i forma: 2–3 zdania, własne słowa, bez ocen i szczegółów oraz bez informacji spoza tekstu. 0 p. — odpowiedź nieodnosząca się do tekstu, przepisany cały tekst albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Przepisanie dwóch lub trzech zdań z tekstu bez przekształceń: brak punktu za formę.
Pominięcie związku bociana z łąkami i mokradłami: brak drugiego punktu.
Dodanie własnej oceny („to piękny ptak”) albo faktów spoza tekstu.
Zbyt długa odpowiedź z listą szczegółów (miejsca gniazda, pokarm).
Sprawdzana umiejętność: Piszesz zwięzłe streszczenie tekstu własnymi słowami, bez ocen i bez przepisywania zdań.
Zadanie 13.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj tekst.
> Sen nie jest stratą czasu. W nocy mózg porządkuje wiadomości zdobyte w ciągu dnia i utrwala to, czego się uczyliśmy. Osoby niewyspane trudniej się skupiają, częściej popełniają błędy i szybciej się irytują. Nastolatkom często trudno zasnąć wcześnie, bo ich organizm później staje się senny niż organizm dorosłych. Sytuację pogarsza światło ekranu telefonu, które sygnalizuje mózgowi, że dzień wciąż trwa. Dlatego warto odłożyć telefon na godzinę przed snem i przewietrzyć sypialnię, a wtedy łatwiej będzie zasnąć i rano lepiej się uczyć. > > *Tekst autorski*
Wskaż wniosek, który wynika z tekstu.
A.Uczeń, który uczy się całą noc, zapamięta więcej niż ten, który się wyspał.
B.Dorośli potrzebują krócej spać niż nastolatki.
C.Każde użycie telefonu w ciągu dnia utrudnia zasypianie.
D.Uczeń, który przed klasówką się wyspał, ma większe szanse się skupić niż ten, który siedział z telefonem do późna.
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Wniosek to myśl, której tekst nie podaje wprost, ale która z niego logicznie wynika.
Ustal fakty z tekstu: niewyspani gorzej się skupiają i popełniają błędy; światło ekranu utrudnia zasypianie.
A jest sprzeczny z tekstem: sen utrwala wiedzę, więc nauka kosztem snu jej nie pomaga.
B i C nie wynikają z tekstu: tekst nie porównuje długości snu dorosłych i nastolatków, a o telefonie mówi tylko w kontekście wieczoru przed snem.
D łączy dwa fakty: niewyspanie pogarsza skupienie, a światło ekranu telefonu wieczorem utrudnia zasypianie.
Poprawna odpowiedź to D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie D. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Sprzeczne z tekstem: tekst mówi, że sen utrwala wiedzę.
B) Tekst mówi o tym, kiedy organizm staje się senny, a nie o tym, ile trzeba spać.
C) Uogólnienie: tekst wskazuje na światło ekranu wieczorem, a nie na każde użycie telefonu.
Sprawdzana umiejętność: Odróżniasz wniosek wynikający z tekstu od zdań, które z tekstu nie wynikają.
Zadanie 14.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj tekst.
> Osiedlowy targ działa w każdą sobotę od 7.00 do 14.00 na placu przy szkole. Można tam kupić warzywa, owoce, jaja, miód i pieczywo od okolicznych producentów. > > Od wiosny rolnicy sprzedają głównie rzodkiewki, sałaty i młode ziemniaki. Latem pojawiają się truskawki, maliny i śliwki, jesienią jabłka i dynie, a zimą przede wszystkim przetwory i kapusta kiszona. > > Targ ma też swoje zasady. Do stoiska wolno podejść z własną torbą, ale nie można wjeżdżać na plac samochodem. Psy muszą być na smyczy, a klientów prosimy o niezostawianie odpadków przy stoiskach. > > *Tekst autorski*
Wskaż wniosek, który wynika z tekstu.
A.Osoba, która przyjdzie na targ w sobotę o 15.00, zastanie już zamknięte stoiska.
B.Zimą na targu nie ma żadnych produktów.
C.Klient może zaparkować samochód obok stoisk.
D.Targ działa codziennie, także w niedzielę.
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Wniosek tworzysz, łącząc dwie informacje z tekstu, a nie dopisując własnych.
Odczytaj: targ działa w soboty od 7.00 do 14.00.
Godzina 15.00 jest po zamknięciu targu, więc stoiska będą już zamknięte (wniosek z A).
B jest sprzeczne z tekstem: zimą sprzedaje się przetwory i kapustę kiszoną.
C jest sprzeczne z zakazem wjeżdżania samochodem na plac, a D z tym, że targ działa w sobotę.
Poprawna odpowiedź to A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie A. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Zignorowano słowa „przede wszystkim przetwory i kapusta kiszona”: zimą też coś się sprzedaje.
C) Pomylono zasady: samochodem nie wolno wjeżdżać na plac.
D) Odczytano „w każdą sobotę” jako „codziennie”.
Sprawdzana umiejętność: Wybierasz wniosek, który wynika z informacji w tekście, spośród zdań niemających oparcia w tekście.
Zadanie 15.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj tekst.
> Kompostownik to pojemnik lub zagłębienie w ogrodzie, w którym resztki roślinne zmieniają się w próchnicę. Wrzucamy do niego obierki warzyw, skoszoną trawę, liście i fusy z kawy. Nie powinno się wrzucać mięsa, kości ani resztek gotowanych potraw, bo przyciągają szczury. Aby proces przebiegał sprawnie, warstwy trzeba od czasu do czasu przemieszać i dbać, by kompost nie był ani suchy, ani rozmokły. Po kilku miesiącach powstaje ciemna, pachnąca ziemia, którą można wsypać do doniczek lub rozsypać pod krzewami. Dzięki temu mniej odpadów trafia do kosza, a ogród dostaje darmowy nawóz. > > *Tekst autorski*
Właściciel ogrodu regularnie miesza warstwy kompostu, ale zauważył, że kompost jest rozmokły. Napisz, którego zalecenia z tekstu nie spełnił.
Odpowiedź
Odpowiedź:Zalecenia, by kompost nie był ani suchy, ani rozmokły (czyli by dbać o odpowiednią wilgotność). Akceptowane: „dbać o wilgotność”, „kompost nie powinien być rozmokły”.
Rozwiązanie
Porównujesz sytuację z polecenia z zaleceniami zawartymi w tekście.
Znajdź zdanie o dbaniu o kompost: „warstwy trzeba od czasu do czasu przemieszać i dbać, by kompost nie był ani suchy, ani rozmokły”.
Są tu dwa zalecenia: mieszanie warstw i pilnowanie wilgotności.
Mieszanie warstw właściciel wykonuje, a jego kompost jest rozmokły, więc nie spełnił drugiego zalecenia.
Nie spełnił zalecenia, by kompost nie był ani suchy, ani rozmokły.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie wilgotności: kompost nie powinien być rozmokły (zbyt mokry). 0 p. — wskazanie przemieszania warstw (właściciel je wykonuje), odpowiedź niezwiązana z tekstem albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Wskazanie przemieszania warstw: polecenie mówi, że właściciel je wykonuje.
Zalecenie wyrzucenia kompostu albo wrzucenia mięsa: tekst takich rad nie podaje, a mięso wprost zabrania.
Odpowiedź „poczekać kilka miesięcy”: czas nie jest zaleceniem dotyczącym wilgotności.
Sprawdzana umiejętność: Na podstawie tekstu wskazujesz zalecenie, którego nie spełniono w opisanej sytuacji.
Zadanie 16.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj tekst.
> 1. Osiedlowy targ działa w każdą sobotę od 7.00 do 14.00 na placu przy szkole. Można tam kupić warzywa, owoce, jaja, miód i pieczywo od okolicznych producentów. > > 2. Od wiosny rolnicy sprzedają głównie rzodkiewki, sałaty i młode ziemniaki. Latem pojawiają się truskawki, maliny i śliwki, jesienią jabłka i dynie, a zimą przede wszystkim przetwory i kapusta kiszona. > > 3. Targ ma też swoje zasady. Do stoiska wolno podejść z własną torbą, ale nie można wjeżdżać na plac samochodem. Psy muszą być na smyczy, a klientów prosimy o niezostawianie odpadków przy stoiskach. > > *Tekst autorski*
Dobierz do akapitów 1–3 nagłówki a–c.
a) Oferta zmieniająca się z porami roku b) Zasady obowiązujące na targu c) Czas, miejsce i asortyment targu
A.1–a, 2–b, 3–c
B.1–c, 2–a, 3–b
C.1–b, 2–c, 3–a
D.1–c, 2–b, 3–a
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Nagłówek dobierasz, ustalając, o czym jest cały akapit.
Akapit 1 podaje dzień, godziny, miejsce i listę towarów, więc pasuje nagłówek c.
Akapit 2 wymienia produkty wiosną, latem, jesienią i zimą, więc pasuje nagłówek a.
Akapit 3 zaczyna się od słów „Targ ma też swoje zasady” i wymienia zakazy i prośby, więc pasuje nagłówek b.
Poprawna odpowiedź to B: 1–c, 2–a, 3–b.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie B. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Nagłówek a pasuje do akapitu o porach roku, a nie do pierwszego akapitu.
C) Żaden nagłówek nie pasuje: zasady (b) są w akapicie 3, godziny i asortyment (c) w akapicie 1, a pory roku (a) w akapicie 2.
D) Dobrano poprawnie akapit 1, ale zamieniono akapity 2 i 3.
Sprawdzana umiejętność: Dobierasz do akapitów nagłówki, które oddają ich treść.
Zadanie 17.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj tekst.
> 1. Osiedlowy targ działa w każdą sobotę od 7.00 do 14.00 na placu przy szkole. Można tam kupić warzywa, owoce, jaja, miód i pieczywo od okolicznych producentów. > > 2. Od wiosny rolnicy sprzedają głównie rzodkiewki, sałaty i młode ziemniaki. Latem pojawiają się truskawki, maliny i śliwki, jesienią jabłka i dynie, a zimą przede wszystkim przetwory i kapusta kiszona. > > 3. Targ ma też swoje zasady. Do stoiska wolno podejść z własną torbą, ale nie można wjeżdżać na plac samochodem. Psy muszą być na smyczy, a klientów prosimy o niezostawianie odpadków przy stoiskach. > > *Tekst autorski*
Podaj numer akapitu, w którym znajdziesz odpowiedź na każde pytanie.
a) Co można kupić jesienią? b) Czy wolno wjechać na plac samochodem?
Odpowiedź
Odpowiedź:a) 2 b) 3
Rozwiązanie
Przy każdym pytaniu wypisujesz słowo kluczowe i szukasz go w kolejnych akapitach.
Pytanie a: słowo kluczowe „jesienią”. Występuje w akapicie 2: „jesienią jabłka i dynie”.
Pytanie b: słowo kluczowe „samochodem”. Występuje w akapicie 3: „nie można wjeżdżać na plac samochodem”.
Zapisz numery: a) 2, b) 3.
Odpowiedzi znajdziesz w akapitach 2 i 3.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawny numer akapitu dla pytania a (2). 1 p. — poprawny numer akapitu dla pytania b (3). 0 p. — oba numery błędne albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
a) 1: akapit 1 mówi o towarach ogólnie (warzywa, owoce), ale nie o porach roku.
b) 1: akapit 1 mówi o miejscu targu, a nie o zakazie wjazdu.
Zamiana numerów akapitów między pytaniami.
Sprawdzana umiejętność: Wskazujesz akapit, w którym znajduje się odpowiedź na dane pytanie.
Zadanie 18.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj tekst.
> Rano w autobusie wszyscy patrzą w ekrany. Nikt nie rozmawia, nikt nie zerka za okno, a przecież jazda to jedyna chwila, kiedy nic nie musimy. Uważam, że szkolna przerwa powinna być wolna od telefonów. Dziesięć minut bez ekranu to moment, w którym uczniowie mogą porozmawiać twarzą w twarz, pobiegać po korytarzu i odpocząć od powiadomień. Szkoła nie jest wrogiem technologii, lecz powinna chronić także zwykłą rozmowę. > > *Tekst autorski*
Wskaż zdanie, które jest tezą tekstu.
A.Rano w autobusie wszyscy patrzą w ekrany.
B.Szkolna przerwa powinna być wolna od telefonów.
C.Uczniowie mogą na przerwie pobiegać po korytarzu.
D.Szkoła nie jest wrogiem technologii.
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Teza to stanowisko autora, które chce on obronić; reszta tekstu służy jego uzasadnieniu.
Znajdź zdanie, w którym autor mówi, co jego zdaniem powinno być zrobione. Wskazuje na nie wyrażenie „Uważam, że”.
Zdanie „Szkolna przerwa powinna być wolna od telefonów” jest takim stanowiskiem.
Pozostałe zdania je wspierają: opisują sytuację (A), podają korzyść (C) albo łagodzą wypowiedź (D).
Poprawna odpowiedź to B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie B. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) To obserwacja otwierająca tekst. Opisuje sytuację, ale nie mówi, co należy zrobić.
C) To jeden z powodów, dla których przerwa ma być bez telefonów, czyli argument, a nie teza.
D) To zastrzeżenie dodane na końcu. Autor mówi, czego nie twierdzi, a nie, co chce udowodnić.
Sprawdzana umiejętność: Rozpoznajesz tezę, czyli główne stanowisko autora, które reszta tekstu uzasadnia.
Zadanie 19.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj tekst.
> Miasto, które chce być zielone, musi zbudować ścieżki rowerowe. Pasy namalowane na jezdni nie wystarczą, bo samochody i tak na nich parkują. Rowerzysta potrzebuje własnej, wydzielonej drogi, inaczej wybierze samochód albo chodnik. Same hasła o ekologii nie zmienią niczego, dopóki za nimi nie pójdzie koparka. Tymczasem na plakatach wszyscy jeździmy na rowerach, a na ulicach stoimy w korkach. > > *Tekst autorski*
Sformułuj tezę autora w jednym zdaniu.
Odpowiedź
Odpowiedź:Miasto powinno (musi) zbudować wydzielone ścieżki rowerowe. Akceptowane są też: „Miasto, które chce być zielone, musi zbudować ścieżki rowerowe”; „Aby miasto było zielone, trzeba budować ścieżki rowerowe, a nie tylko malować pasy”.
Rozwiązanie
Tezę znajdziesz, pytając, co autor chce, żeby czytelnik uznał za słuszne.
Zauważ, że autor mówi o mieście, które chce być zielone, i o tym, co musi ono zrobić.
Pierwsze zdanie podaje to wprost: miasto „musi zbudować ścieżki rowerowe”.
Kolejne zdania to uzasadnienie: pasy na jezdni nie wystarczą, rowerzysta potrzebuje wydzielonej drogi, a same hasła niczego nie zmienią.
Zapisz tezę jednym zdaniem, własnymi słowami albo w brzmieniu z tekstu.
Teza brzmi: miasto, które chce być zielone, powinno zbudować wydzielone ścieżki rowerowe.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie stanowiska: miasto powinno (musi) budować ścieżki rowerowe (także wydzielone, osobne drogi dla rowerów). 0 p. — zapisanie argumentu lub obserwacji zamiast tezy (np. „samochody parkują na pasach”), odpowiedź niepełna (np. samo „ścieżki rowerowe”) albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podanie samego tematu („ścieżki rowerowe w mieście”). Temat nie mówi, co autor twierdzi, więc nie jest tezą.
Wpisanie argumentu: „Samochody parkują na pasach rowerowych”. To powód, a nie stanowisko.
Wpisanie ostatniego zdania („Na ulicach stoimy w korkach”). To ironiczna uwaga, a nie teza.
Sprawdzana umiejętność: Formułujesz własnymi słowami tezę, której w tekście nie zapisano jednym gotowym zdaniem.
Zadanie 20.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj tekst.
> Często słyszę pytanie: „Po co uczyć się ortografii, skoro telefon poprawia błędy?”. Automat poprawi tylko to, co zauważy, a nie zna naszych zamiarów i czasem podstawia wyraz, którego wcale nie chcieliśmy napisać. Nie każdy tekst powstaje też w telefonie: sprawdzian, list czy kartkę na lodówce piszemy własną ręką. Dlatego uważam, że ortografii warto się uczyć mimo automatycznych poprawek. > > *Tekst autorski*
Wskaż zdanie, które jest tezą autora.
A.Po co uczyć się ortografii, skoro telefon poprawia błędy?
B.Automat poprawi tylko to, co zauważy.
C.Ortografii warto się uczyć mimo automatycznych poprawek.
D.Telefon poprawia wszystkie błędy za nas.
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Gdy autor cytuje cudzy pogląd, teza jest zwykle jego odpowiedzią, a nie samym cytatem.
Zauważ, że pierwsze zdanie przywołuje pytanie, które zadają inni. Autor się z nim nie zgadza.
Drugie i trzecie zdanie podają powody: automat się myli, a nie wszystko piszemy w telefonie. To argumenty.
Słowa „Dlatego uważam, że” wprowadzają wniosek, czyli stanowisko autora: ortografii warto się uczyć mimo poprawek.
Poprawna odpowiedź to C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie C. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) To pytanie cudzych ludzi, z którym autor polemizuje. Jego stanowisko jest przeciwne.
B) To argument przeciwko poleganiu na automacie. Służy uzasadnieniu tezy.
D) Takiego zdania nie ma w tekście. Wyraża pogląd, który autor odrzuca.
Sprawdzana umiejętność: Odróżniasz tezę autora od poglądu, z którym on polemizuje, i od argumentu.
Zadanie 21.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj tezę.
> W naszej klasie powinna stanąć półka z książkami, które można pożyczać. > > *Tekst autorski*
Wskaż argument, który najlepiej uzasadnia tę tezę.
A.Na przerwach część uczniów woli rozmawiać niż czytać.
B.Książki bywają grube i ciężkie.
C.Niektórzy autorzy piszą bardzo długie powieści.
D.Dzięki półce w klasie każdy może sięgnąć po książkę od ręki, także ten, kogo nie stać na kupno nowej.
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Argument to powód, który przekonuje, że teza jest słuszna.
Zapytaj o każde zdanie: czy to powód, dla którego półka w klasie jest dobrym pomysłem?
Zdanie A mówi, że część uczniów nie czyta, więc raczej osłabia tezę.
Zdania B i C mówią o cechach książek i nie dotyczą półki w klasie.
Zdanie D podaje korzyść z półki: łatwy dostęp do książek także dla tych, którzy nie mogą ich kupić.
Poprawna odpowiedź to D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie D. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) To zdanie działa przeciwko tezie albo jest bez związku z nią.
B) Ciężar książek nie jest powodem, by w klasie stała półka. Zdanie nie dotyczy tezy.
C) Długość powieści nie ma związku z pożyczaniem książek z klasowej półki.
Sprawdzana umiejętność: Wybierasz argument, który rzeczywiście uzasadnia podaną tezę.
Zadanie 22.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj tezę.
> Lekcje w naszej szkole powinny zaczynać się o 9.00. > > *Tekst autorski*
Wskaż zdanie, które NIE wspiera tej tezy.
A.Uczniowie, którzy dłużej śpią, lepiej skupiają się na lekcjach.
B.Dzieci dojeżdżające z odległych wsi nie musiałyby wstawać przed świtem.
C.Zimą rano jest jeszcze ciemno, więc późniejszy start dnia byłby bezpieczniejszy dla idących do szkoły.
D.Przy późniejszym początku lekcje kończyłyby się później, a popołudnie na zajęcia dodatkowe byłoby krótsze.
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Sprawdzasz po kolei, czy zdanie podaje korzyść z późniejszego startu lekcji, czy wadę.
Zdanie A podaje korzyść: wyspany uczeń lepiej się skupia. To wspiera tezę.
Zdanie B podaje korzyść dla dojeżdżających. To wspiera tezę.
Zdanie C podaje korzyść dotyczącą bezpieczeństwa. To wspiera tezę.
Zdanie D podaje wadę: krótsze popołudnie. To argument przeciwko tezie.
Poprawna odpowiedź to D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie D. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Zdanie wspiera tezę: lepsze skupienie to korzyść z późniejszego startu. Polecenie pyta o zdanie, które nie wspiera.
B) To korzyść z późniejszego startu, więc argument za tezą.
C) To korzyść dotycząca bezpieczeństwa, także argument za tezą.
Sprawdzana umiejętność: Odróżniasz argumenty wspierające tezę od argumentu, który jej przeczy.
Zadanie 23.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj tekst.
> Szkolny sklepik powinien sprzedawać owoce. Uczeń, który ma pod ręką jabłko, rzadziej sięgnie po słodką bułkę. Owoce są przy tym tanie, więc nie obciążą kieszeni nikogo, także tych, którzy dostają niewiele kieszonkowego. Wiem, że niektórzy wolą chipsy, ale nikt nie każe im zmieniać nawyków z dnia na dzień. Warto spróbować już od przyszłego tygodnia. > > *Tekst autorski*
Wypisz dwa argumenty, którymi autor uzasadnia tezę.
Odpowiedź
Odpowiedź:Oba argumenty (w dowolnej kolejności):
owoce pod ręką sprawiają, że uczeń rzadziej sięga po słodką bułkę,
owoce są tanie, więc nie obciążą budżetu nawet uczniów z małym kieszonkowym.
Rozwiązanie
Argument to powód, który ma przekonać odbiorcę do tezy.
Najpierw ustal tezę: sklepik powinien sprzedawać owoce.
Szukaj zdań, które mówią, dlaczego to dobry pomysł. Pierwszy powód to wpływ na wybory: jabłko pod ręką zmniejsza ochotę na słodycze.
Drugi powód to cena: owoce są tanie, więc dostępne dla każdego.
Zdanie „Wiem, że niektórzy wolą chipsy” to przyznanie racji przeciwnikom, a nie argument za tezą.
Zdanie „Warto spróbować już od przyszłego tygodnia” to apel, a nie powód.
Autor uzasadnia tezę tym, że owoce pod ręką zmniejszają ochotę na słodycze i że są tanie.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne wypisanie pierwszego argumentu. 1 p. — poprawne wypisanie drugiego, innego argumentu. 0 p. — odpowiedź niepoprawna, odpowiedź zawierająca przyznanie racji przeciwnikom („niektórzy wolą chipsy”) zamiast argumentu albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Wpisanie zdania „Wiem, że niektórzy wolą chipsy” albo „nikt nie każe im zmieniać nawyków”. To ustępstwo wobec przeciwników, a nie powód, dla którego sklepik ma sprzedawać owoce.
Powtórzenie tezy jako argumentu („sklepik powinien sprzedawać owoce”).
Wpisanie dwóch sformułowań tego samego argumentu, np. „owoce są tanie” i „nie obciążą kieszeni”. Zaliczysz je jako jeden argument.
Sprawdzana umiejętność: Wyodrębniasz z tekstu argumenty autora i odróżniasz je od przyznania racji przeciwnikom.
Zadanie 24.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj tekst.
> Moim zdaniem w weekendy nie powinno się zadawać prac domowych. Po całym tygodniu lekcji potrzebuję dwóch dni, żeby odpocząć i zająć się tym, co lubię. Wtedy dopiero mam czas na rower, kolegów i rodzinny obiad. W poniedziałek wracam do szkoły z głową pełną sił. > > *Tekst autorski*
Czym jest zdanie „Po całym tygodniu lekcji potrzebuję dwóch dni, żeby odpocząć i zająć się tym, co lubię” w stosunku do tezy autora?
A.Argumentem za tezą.
B.Argumentem przeciwko tezie.
C.Samą tezą tekstu.
D.Zdaniem niezwiązanym z tezą.
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Sprawdzasz, czy zdanie podaje powód, dla którego teza jest słuszna.
Teza autora to: w weekendy nie powinno się zadawać prac domowych (wskazuje na nią „Moim zdaniem”).
Zdanie z polecenia mówi, że uczeń potrzebuje dwóch dni na odpoczynek.
To powód, dla którego weekend powinien być wolny od zadań, więc wspiera tezę.
Poprawna odpowiedź to A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie A. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Zdanie nie osłabia tezy. Przeciwko tezie przemawiałoby np. „W weekend jest najwięcej czasu na naukę”.
C) Teza to pierwsze zdanie („Moim zdaniem…”). To zdanie podaje powód.
D) Zdanie jest ściśle związane z tezą: mówi o odpoczynku, który ma zapewnić wolny weekend.
Sprawdzana umiejętność: Rozpoznajesz, czy zdanie jest argumentem za tezą, czy przeciw niej.
Zadanie 25.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj tezę i zdania.
> Teza: W naszej szkole powinny obowiązywać jednolite mundurki. > > 1. Mundurek zmniejsza różnice między uczniami zamożniejszymi i biedniejszymi. > 2. Uczniowie czują się lepiej, gdy sami wybierają swój strój. > 3. Wspólny strój buduje poczucie przynależności do klasy i szkoły. > 4. Mundurek trzeba kupić dodatkowo, choć nie nosi się go poza szkołą. > > *Tekst autorski*
Wskaż poprawne przyporządkowanie zdań do roli: argument za tezą albo argument przeciw tezie.
A.1 – za, 2 – przeciw, 3 – za, 4 – przeciw
B.1 – za, 2 – za, 3 – przeciw, 4 – przeciw
C.1 – przeciw, 2 – za, 3 – przeciw, 4 – za
D.1 – przeciw, 2 – przeciw, 3 – za, 4 – za
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Każde zdanie oceniasz osobno: czy popiera wprowadzenie mundurków, czy je podważa.
Zdanie 1 mówi, że mundurek wyrównuje różnice. To korzyść, więc argument za.
Zdanie 2 mówi, że uczeń woli sam wybierać strój. To sprzeciw wobec mundurków, więc argument przeciw.
Zdanie 3 mówi o poczuciu wspólnoty. To korzyść, więc argument za.
Zdanie 4 mówi o dodatkowym wydatku. To wada, więc argument przeciw.
Poprawna odpowiedź to A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie A. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Zdanie 2 (swobodny wybór stroju) osłabia tezę, więc nie jest argumentem za; zdanie 3 jest korzyścią, więc nie jest przeciw.
C) Odwrócono zdania 1 i 3 (to korzyści) oraz 2 i 4 (to wady).
D) Zdanie 1 jest korzyścią z mundurków, więc to argument za; zdanie 4 jest wadą, więc argument przeciw.
Sprawdzana umiejętność: Przypisujesz kilku zdaniom rolę argumentów za tezą albo przeciw niej.
Zadanie 26.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj tekst.
> Chomik w klasie? Wiem, że niektórzy mają alergię na sierść i że ktoś musiałby codziennie sprzątać klatkę. Mimo to uważam, że chomik w klasie to dobry pomysł. Uczy odpowiedzialności, bo trzeba o nim pamiętać także w piątek po południu, kiedy wszyscy myślą już o weekendzie. Pomaga też klasie działać razem: dyżury ustalamy wspólnie, a efekt widzimy od razu. > > *Tekst autorski*
Wypisz z tekstu jeden argument przeciwko tezie autora i jeden argument za jego tezą.
Odpowiedź
Odpowiedź:Argument przeciw (jeden z dwóch): niektórzy mają alergię na sierść; ktoś musiałby codziennie sprzątać klatkę. Argument za (jeden z dwóch): chomik uczy odpowiedzialności (trzeba o nim pamiętać także w piątek po południu); pomaga klasie działać razem (wspólne dyżury).
Rozwiązanie
Teza autora to: chomik w klasie to dobry pomysł. Szukasz więc jednego powodu przeciw i jednego za.
Zdania z „Wiem, że…” przedstawiają obawy innych. To argumenty przeciw: alergia i sprzątanie klatki.
Słowa „Mimo to uważam” wskazują, że od tego miejsca autor broni swojej tezy.
Zdanie „Uczy odpowiedzialności…” podaje powód za, a zdanie o pracy zespołowej podaje drugi powód za.
Wybierz po jednym z każdej grupy.
Przeciw tezie przemawia na przykład alergia na sierść, a za tezą to, że chomik uczy odpowiedzialności.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawny argument przeciwko tezie (alergia albo sprzątanie klatki). 1 p. — poprawny argument za tezą (uczy odpowiedzialności albo pomaga klasie działać razem). 0 p. — odpowiedź niepoprawna, pomylenie ról (argument za wpisany jako przeciw) albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Wpisanie „chomik w klasie to dobry pomysł” jako argumentu za. To teza, a nie argument.
Odwrócenie ról: „uczy odpowiedzialności” wpisane jako argument przeciw.
Wpisanie dwóch argumentów po jednej stronie, np. dwóch przeciw.
Sprawdzana umiejętność: Wyszukujesz w jednym tekście zarówno argument za tezą, jak i przywołany przez autora argument przeciw niej.
Zadanie 27.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj tekst.
> Biblioteka szkolna jest czynna od poniedziałku do piątku w godzinach 7.30–15.00. Jednorazowo można wypożyczyć do pięciu książek na trzy tygodnie. Zwrot należy zgłosić bibliotekarzowi przy wejściu. Czytelnicy, którzy nie oddadzą książek w terminie, otrzymają przypomnienie w dzienniku elektronicznym. Czytelnia jest otwarta w tych samych godzinach co wypożyczalnia. > > *Tekst autorski*
Jaki jest główny cel tego tekstu?
A.Przekazanie informacji o zasadach korzystania z biblioteki.
B.Przekonanie uczniów, że czytanie jest ważne.
C.Wyrażenie zachwytu nad książkami.
D.Opowiedzenie o wizycie w bibliotece.
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Cel tekstu ustalasz, pytając, co tekst robi z odbiorcą: informuje go, przekonuje czy wyraża uczucia.
Sprawdź, czym są zdania tekstu: godzinami, limitami i zasadami zwrotu.
Nie ma w nim próby przekonania do czytania, zachwytu ani opowieści o zdarzeniu.
Wszystkie zdania podają fakty i zasady, więc tekst informuje.
Poprawna odpowiedź to A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie A. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Tekst nie zawiera ani jednego zdania, które zachęca do czytania. Podaje tylko zasady.
C) W tekście nie ma słów wyrażających emocje ani oceny.
D) Tekst nie opowiada o żadnym zdarzeniu. Nie ma w nim narratora ani wydarzeń.
Sprawdzana umiejętność: Rozpoznajesz tekst, którego celem jest przekazanie informacji.
Zadanie 28.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj tekst.
> Szczerze? Ten film mnie rozczarował. Zwiastun obiecywał przygodę, a dostałem dwie godziny gadania w jednym pokoju. Aktorzy grali sztucznie, muzyka mnie drażniła, a zakończenie było do przewidzenia już po dziesięciu minutach. Wyszedłem z kina zawiedziony i trochę zły, że straciłem wieczór. > > *Tekst autorski*
Jaki jest główny cel tego wpisu?
A.Podanie godzin seansów i ceny biletów.
B.Wyrażenie własnej opinii o filmie.
C.Zachęcenie czytelników do pójścia do kina.
D.Opowiedzenie fabuły filmu.
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Cel wypowiedzi ustalasz, patrząc, co autor robi w większości zdań.
Autor pisze w pierwszej osobie: „mnie rozczarował”, „mnie drażniła”, „wyszedłem zawiedziony”.
Nie podaje informacji praktycznych, nie streszcza fabuły i nie zachęca do obejrzenia filmu.
Zdania wyrażają więc jego opinię i emocje.
Poprawna odpowiedź to B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie B. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) W tekście nie ma żadnych informacji praktycznych o seansach ani cenach.
C) Autor wyraża rozczarowanie, więc nie zachęca do pójścia do kina. Nie ma w tekście zachęty.
D) Autor wspomina tylko, że „obiecywał przygodę” i że było „gadanie w pokoju”. To za mało, by mówić o opowiedzeniu fabuły.
Sprawdzana umiejętność: Rozpoznajesz wypowiedź, której celem jest wyrażenie własnej opinii, a nie informowanie ani przekonywanie.
Zadanie 29.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj tekst.
> Szkolny Klub Szachowy działa od września. Spotykamy się we wtorki o 15.00 w sali 12. Zajęcia są bezpłatne. Nie czekaj, aż ktoś cię zapisze: przyjdź i zagraj z nami. Szachy to najlepszy trening myślenia, przekonasz się już po pierwszej partii! > > *Tekst autorski*
Który opis celów tego ogłoszenia jest poprawny?
A.Wyłącznie informowanie o terminie spotkań.
B.Wyrażanie zawodu i krytyka klubu.
C.Informowanie o klubie oraz zachęcanie odbiorcy do udziału.
D.Opowiadanie o przebiegu jednej partii szachów.
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Tekst może mieć kilka celów, dlatego sprawdzasz, które zdania do jakiego celu służą.
Zdania „Spotykamy się we wtorki o 15.00 w sali 12” i „Zajęcia są bezpłatne” podają fakty, czyli informują.
Zdanie „Nie czekaj… przyjdź i zagraj z nami” zwraca się do odbiorcy w trybie rozkazującym i go zachęca.
Zdanie „Szachy to najlepszy trening myślenia” zawiera ocenę, która ma przekonać do udziału.
Tekst nie wyraża zawodu ani nie opowiada o zdarzeniu.
Poprawna odpowiedź to C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie C. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Pomija zdania, które zachęcają („Nie czekaj… przyjdź”) i oceniają („najlepszy trening”).
B) W tekście nie ma ani zawodu, ani krytyki. Jest zachęta.
D) Tekst nie opisuje żadnej partii, więc nie opowiada o zdarzeniu.
Sprawdzana umiejętność: Rozpoznajesz tekst o dwóch celach: informowaniu i zachęcaniu odbiorcy.
Zadanie 30.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj tekst.
> Czy naprawdę chcesz, żeby nasz park zamienił się w wysypisko? Czy możemy patrzeć obojętnie na puszki i papiery leżące pod ławkami? Przecież to nasze miejsce spotkań! Posprzątajmy je razem w sobotę o 10.00, a w niedzielę znów będzie się tu przyjemnie siedzieć. > > *Tekst autorski*
Jaki środek perswazji autor zastosował w dwóch pierwszych zdaniach?
A.Wyliczenie.
B.Pytania retoryczne.
C.Porównanie.
D.Onomatopeje.
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Pytanie retoryczne zadaje się nie po to, by uzyskać odpowiedź, lecz by skłonić odbiorcę do refleksji.
Dwa pierwsze zdania mają formę pytań.
Odpowiedź jest oczywista: nikt rozsądny nie chce wysypiska w parku, więc autor jej nie oczekuje.
Pytania mają pobudzić czytelnika do działania, co jest celem perswazji.
Nie ma tu wyliczenia, porównania ani dźwiękonaśladownictwa.
Poprawna odpowiedź to B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie B. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Wyliczeniem byłoby wypisanie kilku rzeczy po przecinku. W tych dwóch zdaniach go nie ma.
C) Porównanie zestawia dwa zjawiska, zwykle słowami „jak”, „niczym”. Tu nic nie jest z niczym zestawione.
D) Onomatopeje naśladują dźwięki, a w pytaniach nie ma żadnych dźwięków.
Sprawdzana umiejętność: Rozpoznajesz pytanie retoryczne jako środek perswazji.
Zadanie 31.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj tekst.
> Znasz to uczucie, gdy plecak waży więcej niż ty? My też. Dlatego w naszej szkole stanęły szafki. Przyjdź w poniedziałek do sekretariatu, wybierz swoją i przestań dźwigać cały świat na plecach! > > *Tekst autorski*
Wypisz z tekstu dwa wyrazy lub wyrażenia, którymi autor zwraca się bezpośrednio do odbiorcy.
Odpowiedź
Odpowiedź:Dowolne dwa spośród: „Znasz”, „ty”, „Przyjdź”, „wybierz”, „przestań”. Akceptowane są też zapisy w całych wyrażeniach, np. „Znasz to uczucie”, „Przyjdź w poniedziałek”.
Rozwiązanie
Zwrot do odbiorcy to forma, która kieruje wypowiedź wprost do czytelnika: czasownik w 2. osobie albo zaimek „ty”, „twój”.
Szukaj czasowników w 2. osobie liczby pojedynczej: „Znasz”.
Szukaj form rozkazujących skierowanych do czytelnika: „Przyjdź”, „wybierz”, „przestań”.
Szukaj zaimka „ty”.
Wyraz „My” to autor mówiący o sobie i szkole, więc nie jest zwrotem do odbiorcy.
Autor zwraca się do odbiorcy m.in. słowami „Znasz” i „Przyjdź”.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne wskazanie pierwszego zwrotu do odbiorcy. 1 p. — poprawne wskazanie drugiego, innego zwrotu do odbiorcy. 0 p. — wskazanie zwrotów niepoprawnych (np. „My”, „szafki”) albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Wpisanie „My też”. To autor mówi o sobie, a nie zwraca się do czytelnika.
Wpisanie rzeczownika („plecak”, „szafki”). Zwrot do odbiorcy to forma 2. osoby lub zaimek „ty”.
Policzenie dwa razy tego samego wyrazu (np. „Przyjdź” i „Przyjdź w poniedziałek”). To jeden zwrot.
Sprawdzana umiejętność: Wskazujesz w tekście bezpośrednie zwroty do odbiorcy.
Zadanie 32.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj tekst.
> Skandaliczna decyzja dyrekcji! Zamiast remontu sali gimnastycznej dostaliśmy kolejną tablicę interaktywną, choć w klasach działają już dwie. Na sprzęt wydano sporą sumę, a mogły to być nowe maty i piłki. Uczniowie zasługują na lepsze traktowanie, a nie na kolejne ekrany. Zapytajmy, kto o tym zdecydował, i domagajmy się wyjaśnień! > > *Tekst autorski*
Wskaż parę wyrazów, w której oba wyrazy są wartościujące.
A.skandaliczna, interaktywną
B.decyzja, dyrekcji
C.skandaliczna, lepsze
D.tablicę, piłki
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Słownictwo wartościujące wyraża ocenę autora (dobrą lub złą), a nie tylko nazywa rzecz lub cechę.
Zapytaj o każdy wyraz: czy tylko nazywa, czy także ocenia?
„Skandaliczna” to wyraźnie negatywna ocena decyzji.
„Lepsze” to ocena pozytywna: autor sądzi, że uczniowie zasługują na coś dobrego.
„Interaktywną”, „decyzja”, „dyrekcji”, „tablicę” i „piłki” tylko nazywają rzeczy lub ich cechy, bez oceny.
Poprawna odpowiedź to C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie C. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) „Skandaliczna” ocenia, ale „interaktywną” opisuje rodzaj tablicy (jaką? — z funkcją interakcji) i nie wyraża oceny.
B) Oba wyrazy są neutralne: nazywają czynność i instytucję.
D) „Tablicę” i „piłki” to nazwy przedmiotów. Żaden z tych wyrazów nie wartościuje.
Sprawdzana umiejętność: Wskazujesz wyrazy wartościujące, czyli takie, które wyrażają ocenę autora.
Zadanie 33.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj reklamę.
> Sok Zorza: wypij słońce w szklance! > Z dojrzałych owoców, bez dodatku cukru. Dzieci go uwielbiają, rodzice mu ufają. Sięgnij po Zorzę dziś, a jutro nie wyobrazisz sobie śniadania bez niej. > > *Tekst autorski (wymyślona marka)*
Które środki językowe zawiera hasło reklamowe (pogrubione zdanie)?
A.Pytanie retoryczne i wołacz.
B.Wyliczenie i zdrobnienie.
C.Porównanie i onomatopeja.
D.Metaforę i formę rozkazującą.
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Slogan to krótkie hasło reklamowe, które ma zapaść w pamięć; analizujesz jego słowa po kolei.
„Wypij słońce” to metafora: soku nie da się dosłownie nazwać słońcem. Przenośnia sugeruje jasność, energię i ciepło.
„Wypij” to czasownik w trybie rozkazującym, który nakłania odbiorcę do działania.
Hasło nie jest pytaniem, nie zawiera wołacza, wyliczenia, zdrobnienia, porównania ani onomatopei.
Poprawna odpowiedź to D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie D. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Hasło nie ma formy pytania ani zwrotu w wołaczu.
B) Hasło nie wylicza niczego po przecinku i nie zawiera zdrobnień.
C) Porównanie zestawia dwa zjawiska (zwykle słowami „jak”, „niczym”), a onomatopeja naśladuje dźwięk. W haśle nie ma żadnego z nich.
Sprawdzana umiejętność: Wskazujesz środki językowe użyte w haśle reklamowym.
Zadanie 34.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj reklamę.
> Plecak Trop: na szlak i do szkoły! > Wytrzyma deszcz, błoto i wszystkie twoje podręczniki. Masz dość dźwigania? Wybierz Trop i ruszaj w świat, zanim zadzwoni dzwonek! > > *Tekst autorski (wymyślona marka)*
Podaj, do kogo jest adresowana ta reklama, i wypisz z niej jeden zwrot, który to potwierdza.
Odpowiedź
Odpowiedź:Adresat: uczniowie (młodzi ludzie chodzący do szkoły; akceptowane także „uczniowie, którzy lubią wycieczki”). Zwrot potwierdzający (jeden z): „do szkoły”, „twoje podręczniki”, „zanim zadzwoni dzwonek”.
Rozwiązanie
Adresata reklamy ustalasz po tym, o czym i do kogo mówi tekst.
Zwróć uwagę na hasło: „na szlak i do szkoły”, czyli plecak ma służyć w szkole.
Zwróć uwagę na szczegóły: „podręczniki” i „zanim zadzwoni dzwonek” dotyczą ucznia.
Zwrot „twoje” pokazuje, że autor mówi bezpośrednio do odbiorcy.
Wniosek: reklama jest skierowana do uczniów (młodych osób), którzy chodzą do szkoły i lubią wycieczki.
Reklama jest adresowana do uczniów, o czym świadczy m.in. zwrot „zanim zadzwoni dzwonek”.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne wskazanie adresata (uczniowie, młodzi ludzie chodzący do szkoły). 1 p. — wypisanie z tekstu zwrotu potwierdzającego (do szkoły; podręczniki; zanim zadzwoni dzwonek). 0 p. — wskazanie adresata niezgodnego z tekstem (np. rodzice, turyści), zwrot niepotwierdzający albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Wskazanie „turystów” na podstawie słów „na szlak”. Reklama mówi o podręcznikach i dzwonku, więc dotyczy ucznia.
Wpisanie adresata bez zwrotu z tekstu. Zadanie wymaga obu elementów.
Wpisanie zwrotu, który nie wskazuje na ucznia („wytrzyma deszcz”). Deszcz i błoto dotyczą każdego użytkownika.
Sprawdzana umiejętność: Ustalasz, do kogo adresowana jest reklama, i uzasadniasz to zwrotem z tekstu.
Zadanie 35.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj tabelę (dane fikcyjne).
Książki wypożyczone w szkolnej bibliotece w ciągu jednego tygodnia
A.W czwartek klasy 4–6 wypożyczyły o 6 książek więcej niż klasy 7–8.
B.We wtorek klasy 4–6 wypożyczyły o 15 książek więcej niż klasy 7–8.
C.W ciągu tygodnia klasy 7–8 wypożyczyły łącznie więcej książek niż klasy 4–6.
D.W piątek obie grupy klas wypożyczyły łącznie 20 książek.
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Każde zdanie sprawdzasz osobno, odczytując liczby z tabeli i wykonując obliczenie.
Zdanie A: czwartek, 22 − 16 = 6. Różnica wynosi 6, więc zdanie jest prawdziwe.
Zdanie B: wtorek, 25 − 9 = 16, a nie 15. Zdanie jest fałszywe.
Zdanie C: klasy 7–8 wypożyczyły 12 + 9 + 20 + 16 + 8 = 65, klasy 4–6 — 90. Więcej wypożyczyły klasy 4–6, więc zdanie jest fałszywe.
Zdanie D: piątek, 11 + 8 = 19, a nie 20. Zdanie jest fałszywe.
Poprawna odpowiedź to A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie A. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Różnica wynosi 16, nie 15; uczeń oblicza w przybliżeniu i nie sprawdza dokładnie.
C) Uczeń zakłada, że starsze klasy czytają więcej; suma dla klas 7–8 (65) jest mniejsza niż dla klas 4–6 (90).
D) Suma 11 + 8 to 19; liczba 20 pojawia się w tabeli, ale dotyczy środy w klasach 7–8.
Sprawdzana umiejętność: Sprawdzasz, które zdanie o danych z tabeli jest prawdziwe, porównując i odejmując wartości.
Zadanie 38.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj opis wykresu (dane fikcyjne z ankiety w pewnej klasie, w której odpowiedziało 28 uczniów).
Wykres słupkowy przedstawia, co uczniowie klasy 8c najchętniej robią na długiej przerwie. Każdy uczeń wybrał jedną odpowiedź. Wysokość słupka oznacza liczbę uczniów.
| Zajęcie na przerwie | Liczba uczniów (wysokość słupka) | |---|---| | rozmowa z kolegami | 11 | | gra na boisku | 7 | | korzystanie z telefonu | 5 | | czytanie | 3 | | nauka | 2 |
Które zajęcie wybrało najmniej uczniów?
A.korzystanie z telefonu
B.nauka
C.czytanie
D.gra na boisku
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Na wykresie słupkowym najmniejszej wartości odpowiada najniższy słupek.
Odczytaj wysokości słupków: 11, 7, 5, 3, 2.
Najmniejsza liczba to 2.
Wartość 2 przypisano zajęciu „nauka”.
Poprawna odpowiedź to B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie B. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Telefon (5) to środkowy słupek, a nie najniższy.
C) Czytanie (3) jest drugie od końca; najniższy słupek ma „nauka” (2).
D) Gra na boisku (7) to drugi co do wysokości słupek; uczeń myli najmniejszą wartość z drugą największą.
Sprawdzana umiejętność: Odczytujesz z wykresu słupkowego najmniejszą wartość.
Zadanie 39.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj opis wykresu (dane fikcyjne z ankiety w pewnej klasie, w której odpowiedziało 28 uczniów).
Wykres słupkowy przedstawia, co uczniowie klasy 8c najchętniej robią na długiej przerwie. Każdy uczeń wybrał jedną odpowiedź. Wysokość słupka oznacza liczbę uczniów.
| Zajęcie na przerwie | Liczba uczniów (wysokość słupka) | |---|---| | rozmowa z kolegami | 11 | | gra na boisku | 7 | | korzystanie z telefonu | 5 | | czytanie | 3 | | nauka | 2 |
O ile więcej uczniów wybrało rozmowę z kolegami niż grę na boisku?
Odpowiedź
Odpowiedź:4 (uczniów)
Rozwiązanie
Różnicę obliczasz, odejmując mniejszą wartość od większej.
Odczytaj wartość dla rozmowy z kolegami: 11 uczniów.
Odczytaj wartość dla gry na boisku: 7 uczniów.
Odejmij: 11 − 7 = 4.
Rozmowę z kolegami wybrało o 4 uczniów więcej niż grę na boisku.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — podanie wyniku 4. 0 p. — inny wynik albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
18 — dodanie wartości zamiast ich odjęcia (11 + 7).
7 lub 11 — podanie jednej z odczytanych wartości zamiast różnicy.
Sprawdzana umiejętność: Obliczasz różnicę między dwiema wartościami odczytanymi z wykresu słupkowego.
Zadanie 40.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj opis wykresu (dane fikcyjne z ankiety w pewnej klasie, w której odpowiedziało 28 uczniów).
Wykres słupkowy przedstawia, co uczniowie klasy 8c najchętniej robią na długiej przerwie. Każdy uczeń wybrał jedną odpowiedź. Wysokość słupka oznacza liczbę uczniów.
| Zajęcie na przerwie | Liczba uczniów (wysokość słupka) | |---|---| | rozmowa z kolegami | 11 | | gra na boisku | 7 | | korzystanie z telefonu | 5 | | czytanie | 3 | | nauka | 2 |
Oblicz, jaki procent uczniów klasy wybrał rozmowę z kolegami lub czytanie.
Odpowiedź
Odpowiedź:50% (14 uczniów z 28)
Rozwiązanie
Najpierw dodajesz liczby uczniów z obu słupków, potem porównujesz wynik z liczbą wszystkich badanych.
Odczytaj wartości: rozmowa z kolegami — 11, czytanie — 3.
Dodaj: 11 + 3 = 14 uczniów.
Wszystkich badanych jest 28 (11 + 7 + 5 + 3 + 2 = 28).
Zapisz część: 14 z 28, czyli 14/28 = 1/2.
Jedna druga to 50%.
Rozmowę z kolegami lub czytanie wybrało 50% uczniów klasy.
Inny sposób
Policz, ile uczniów NIE wybrało tych zajęć: 7 + 5 + 2 = 14. Skoro 14 z 28 to połowa klasy, to druga połowa też stanowi 14 uczniów, czyli 50%.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie, że te dwa zajęcia wybrało 14 uczniów (lub zapis 14/28). 1 p. — podanie wyniku 50%. 0 p. — inne rozwiązanie albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
39% — uwzględnienie tylko rozmowy z kolegami (11 z 28), bez czytania.
14% lub 14 — podanie liczby uczniów jako procentu, bez porównania z 28.
25% — pomylenie wyniku z odsetkiem uczniów, którzy wybrali boisko (7 z 28).
Sprawdzana umiejętność: Obliczasz, jaki procent wszystkich badanych stanowi suma dwóch wartości z wykresu.
Zadanie 41.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj opis wykresu (dane fikcyjne z ankiety w pewnej klasie, w której odpowiedziało 28 uczniów).
Wykres słupkowy przedstawia, co uczniowie klasy 8c najchętniej robią na długiej przerwie. Każdy uczeń wybrał jedną odpowiedź. Wysokość słupka oznacza liczbę uczniów.
| Zajęcie na przerwie | Liczba uczniów (wysokość słupka) | |---|---| | rozmowa z kolegami | 11 | | gra na boisku | 7 | | korzystanie z telefonu | 5 | | czytanie | 3 | | nauka | 2 |
Wskaż wniosek, który wynika z danych na wykresie.
A.Grę na boisku wybrało więcej uczniów niż rozmowę z kolegami.
B.Z telefonu najchętniej korzysta co czwarty uczeń klasy.
C.Czytanie i naukę wybrało łącznie mniej niż 10% uczniów klasy.
D.Rozmowa z kolegami jest najpopularniejszym zajęciem i wybrała ją ponad jedna trzecia klasy.
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Każdy wniosek sprawdzasz, porównując go z liczbami z wykresu.
Zdanie A: gra na boisku to 7 uczniów, rozmowa — 11. Zdanie jest fałszywe.
Zdanie B: telefon wybrało 5 uczniów z 28; co czwarty uczeń to 7 z 28. Zdanie jest fałszywe.
Zdanie C: czytanie i nauka to 3 + 2 = 5 uczniów; 10% z 28 to 2,8 ucznia, więc 5 uczniów to więcej niż 10%. Zdanie jest fałszywe.
Zdanie D: 11 jest największą wartością, a jedna trzecia z 28 to około 9,3; skoro 11 > 9,3, rozmowę wybrała ponad jedna trzecia klasy. Zdanie jest prawdziwe.
Poprawna odpowiedź to D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie D. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Uczeń myli kolejność słupków: wyższy jest słupek rozmowy, nie boiska.
B) Co czwarty uczeń to 7 z 28 (boisko), a nie 5 z 28 (telefon); uczeń przypisuje wartość do złego słupka.
C) Uczeń nie zamienia 5 z 28 na procenty; 5 z 28 to około 18%, czyli więcej niż 10%.
Sprawdzana umiejętność: Wybierasz wniosek, który wynika z danych na wykresie słupkowym.
Zadanie 42.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj opis wykresu (dane fikcyjne).
Wykres liniowy przedstawia, ilu uczniów przebywało w szkolnej świetlicy w kolejnych godzinach jednego dnia. Punkty wykresu odpowiadają pełnym godzinom i są połączone odcinkami.
O której godzinie w świetlicy było najwięcej uczniów?
A.o 14:00
B.o 15:00
C.o 13:00
D.o 17:00
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Na wykresie liniowym największej wartości odpowiada najwyżej położony punkt.
Odczytaj liczby uczniów: 10, 18, 26, 22, 12, 4.
Największa z nich to 26.
Wartość 26 przypisano godzinie 14:00.
Poprawna odpowiedź to A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie A. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) O 15:00 było 22 uczniów, czyli mniej niż o 14:00.
C) O 13:00 było 18 uczniów; liczba rosła jeszcze do następnej godziny.
D) Godzina 17:00 jest ostatnia na wykresie, ale wtedy było najmniej uczniów (4).
Sprawdzana umiejętność: Odczytujesz z wykresu liniowego moment, w którym wartość jest największa.
Zadanie 43.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj opis wykresu (dane fikcyjne).
Wykres liniowy przedstawia, ilu uczniów przebywało w szkolnej świetlicy w kolejnych godzinach jednego dnia. Punkty wykresu odpowiadają pełnym godzinom i są połączone odcinkami.
O ile mniej uczniów było w świetlicy o 17:00 niż o 15:00?
Odpowiedź
Odpowiedź:18 (uczniów)
Rozwiązanie
Różnicę obliczasz, odejmując wartość późniejszą od wcześniejszej.
Odczytaj liczbę uczniów o 15:00: 22.
Odczytaj liczbę uczniów o 17:00: 4.
Odejmij: 22 − 4 = 18.
O 17:00 było w świetlicy o 18 uczniów mniej niż o 15:00.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — podanie wyniku 18. 0 p. — inny wynik albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
22 — odjęcie 4 od 26 (wartość największa zamiast wartości o 15:00).
26 — dodanie 22 + 4 zamiast odejmowania.
8 lub 10 — odczytanie różnicy dla innych godzin (np. 16:00–17:00).
Sprawdzana umiejętność: Obliczasz, o ile zmieniła się wartość między dwoma momentami na wykresie liniowym.
Zadanie 44.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj opis wykresu (dane fikcyjne).
Wykres liniowy przedstawia, ilu uczniów przebywało w szkolnej świetlicy w kolejnych godzinach jednego dnia. Punkty wykresu odpowiadają pełnym godzinom i są połączone odcinkami.
W którym przedziale godzin liczba uczniów w świetlicy zmalała najbardziej?
A.od 13:00 do 14:00
B.od 15:00 do 16:00
C.od 16:00 do 17:00
D.od 14:00 do 15:00
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Spadek w każdym przedziale obliczasz, odejmując wartość późniejszą od wcześniejszej, a potem porównujesz wyniki.
Od 14:00 do 15:00: 26 − 22 = 4 uczniów mniej.
Od 15:00 do 16:00: 22 − 12 = 10 uczniów mniej.
Od 16:00 do 17:00: 12 − 4 = 8 uczniów mniej.
Od 13:00 do 14:00 liczba uczniów rosła (z 18 do 26), więc nie było spadku.
Największy spadek (10) wystąpił od 15:00 do 16:00.
Poprawna odpowiedź to B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie B. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) W tym przedziale liczba uczniów wzrosła, a nie zmalała.
C) Spadek wynosi 8, czyli mniej niż 10; uczeń patrzy tylko na najniższą wartość na końcu wykresu.
D) Spadek wynosi tylko 4; uczeń wybiera przedział zaraz po najwyższym punkcie.
Sprawdzana umiejętność: Wskazujesz na wykresie liniowym przedział, w którym wartość zmalała najbardziej.
Zadanie 45.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj infografikę (dane fikcyjne).
> ZIELONY TYDZIEŃ W NASZEJ SZKOLE > > PROGRAM > - Poniedziałek: zbiórka makulatury (cel: 120 kg) > - Wtorek: dzień bez plastikowych opakowań > - Środa: sadzenie drzewek > - Czwartek: rowerem do szkoły > - Piątek: sprzątanie szkolnego ogródka > > WYNIKI > - Zebrana makulatura: 150 kg > - Posadzone drzewka: 12 > - Uczniów w szkole: 240 > - Uczniów, którzy przyjechali rowerem: 42
W którym dniu sadzono drzewka?
A.we wtorek
B.w czwartek
C.w środę
D.w piątek
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Informację o dniu znajdziesz w części „Program”.
Przejrzyj kolejne dni w części „Program”.
Przy sadzeniu drzewek stoi dzień „środa”.
Pozostałe dni dotyczą innych akcji: wtorek — opakowania, czwartek — rowery, piątek — ogródek.
Poprawna odpowiedź to C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie C. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) We wtorek obowiązywał dzień bez plastikowych opakowań.
B) W czwartek uczniowie przyjeżdżali rowerem.
D) W piątek sprzątano szkolny ogródek; drzewka sadzono wcześniej.
Sprawdzana umiejętność: Odczytujesz z infografiki informację podaną w jednej części.
Zadanie 46.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj infografikę (dane fikcyjne).
> ZIELONY TYDZIEŃ W NASZEJ SZKOLE > > PROGRAM > - Poniedziałek: zbiórka makulatury (cel: 120 kg) > - Wtorek: dzień bez plastikowych opakowań > - Środa: sadzenie drzewek > - Czwartek: rowerem do szkoły > - Piątek: sprzątanie szkolnego ogródka > > WYNIKI > - Zebrana makulatura: 150 kg > - Posadzone drzewka: 12 > - Uczniów w szkole: 240 > - Uczniów, którzy przyjechali rowerem: 42
O ile kilogramów zebrana makulatura przekroczyła cel zbiórki?
Odpowiedź
Odpowiedź:30 kg
Rozwiązanie
Cel odczytujesz z części „Program”, wynik z części „Wyniki”, a potem odejmujesz.
Cel zbiórki makulatury (poniedziałek): 120 kg.
Zebrano (część „Wyniki”): 150 kg.
Odejmij cel od wyniku: 150 − 120 = 30.
Makulatury zebrano o 30 kg więcej, niż wynosił cel.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — podanie wyniku 30 (kg). 0 p. — inny wynik albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
270 — dodanie celu i wyniku (150 + 120) zamiast odjęcia.
150 lub 120 — przepisanie jednej z liczb zamiast obliczenia różnicy.
Sprawdzana umiejętność: Obliczasz, o ile wynik przekroczył cel podany w infografice.
Zadanie 47.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj infografikę (dane fikcyjne).
> ZIELONY TYDZIEŃ W NASZEJ SZKOLE > > PROGRAM > - Poniedziałek: zbiórka makulatury (cel: 120 kg) > - Wtorek: dzień bez plastikowych opakowań > - Środa: sadzenie drzewek > - Czwartek: rowerem do szkoły > - Piątek: sprzątanie szkolnego ogródka > > WYNIKI > - Zebrana makulatura: 150 kg > - Posadzone drzewka: 12 > - Uczniów w szkole: 240 > - Uczniów, którzy przyjechali rowerem: 42
Oblicz, jaki procent wszystkich uczniów szkoły przyjechał rowerem w czwartek.
Odpowiedź
Odpowiedź:17,5%
Rozwiązanie
Procent obliczasz, dzieląc liczbę uczniów na rowerach przez liczbę wszystkich uczniów i mnożąc przez 100%.
Odczytaj liczbę uczniów na rowerach: 42.
Odczytaj liczbę wszystkich uczniów: 240.
Zapisz część: 42/240.
Podziel: 42 : 240 = 0,175.
Zamień na procent: 0,175 · 100% = 17,5%.
Rowerem przyjechało 17,5% uczniów szkoły.
Inny sposób
Zauważ, że 10% z 240 to 24, a 5% to 12. Razem 15% to 36 uczniów. Brakuje 42 − 36 = 6 uczniów, czyli połowy z 12 (2,5% z 240 to 6). Stąd 15% + 2,5% = 17,5%.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapis ilorazu 42/240 (lub 42 : 240 albo 0,175). 1 p. — podanie wyniku 17,5%. 0 p. — inne rozwiązanie albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
42% — przepisanie liczby uczniów jako procentu, bez porównania z 240.
175% lub 1,75% — błąd przy przesunięciu przecinka.
12% lub 15% — przybliżenie bez dokładnego dzielenia.
Sprawdzana umiejętność: Obliczasz procent uczniów na podstawie dwóch liczb z infografiki.
Zadanie 48.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj opis planu parteru szkoły (plan fikcyjny, widok z góry; północ u góry planu). Pomieszczenia leżące w tej samej kolumnie tabeli znajdują się naprzeciwko siebie, po przeciwnych stronach korytarza.
| | zachód (lewa strona) | środek | wschód (prawa strona) | |---|---|---|---| | strona północna | biblioteka | pracownia plastyczna | sala 12 | | korytarz | schody | korytarz | wejście główne | | strona południowa | szatnia | gabinet pielęgniarki | sala gimnastyczna |
Co znajduje się naprzeciwko pracowni plastycznej?
A.szatnia
B.sala 12
C.schody
D.gabinet pielęgniarki
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Pomieszczenie naprzeciwko leży w tej samej kolumnie, ale po drugiej stronie korytarza.
Pracownia plastyczna stoi w kolumnie „środek”, po stronie północnej.
Po drugiej stronie korytarza, w tej samej kolumnie, jest pomieszczenie ze strony południowej.
W kolumnie „środek” na południu znajduje się gabinet pielęgniarki.
Poprawna odpowiedź to D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie D. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Szatnia leży w innej kolumnie (na zachodzie), a nie naprzeciwko.
B) Sala 12 leży po tej samej stronie korytarza co pracownia, obok niej, a nie naprzeciwko.
C) Schody to koniec korytarza, nie pomieszczenie po jego południowej stronie.
Sprawdzana umiejętność: Odczytujesz z planu, które pomieszczenie leży naprzeciwko wskazanego.
Zadanie 49.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Plan parteru szkoły jest narysowany w skali 1 : 500. Na planie odległość między wejściem głównym a schodami wynosi 6 cm.
Oblicz, ile metrów wynosi rzeczywista odległość między wejściem głównym a schodami.
Odpowiedź
Odpowiedź:30 m
Rozwiązanie
Skala 1 : 500 oznacza, że 1 cm na planie odpowiada 500 cm w rzeczywistości.
Pomnóż odległość na planie przez mianownik skali: 6 · 500 = 3000 (cm).
Zamień centymetry na metry: 100 cm = 1 m, więc 3000 cm = 30 m.
Rzeczywista odległość wynosi 30 m.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — podanie wyniku 30 m. 0 p. — inny wynik albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
3000 m — pozostawienie wyniku w centymetrach i opatrzenie go jednostką „m”.
0,012 — dzielenie 6 : 500 zamiast mnożenia przez 500.
300 m — błąd przy zamianie centymetrów na metry.
Sprawdzana umiejętność: Obliczasz rzeczywistą odległość na podstawie odległości na planie i skali.
Zadanie 50.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Przeczytaj opis planu parteru szkoły (plan fikcyjny, widok z góry; północ u góry planu).
| | zachód (lewa strona) | środek | wschód (prawa strona) | |---|---|---|---| | strona północna | biblioteka | pracownia plastyczna | sala 12 | | korytarz | schody | korytarz | wejście główne | | strona południowa | szatnia | gabinet pielęgniarki | sala gimnastyczna |
Wchodzisz głównym wejściem i idziesz korytarzem na zachód, w stronę schodów. Które pomieszczenie miniesz jako drugie po swojej prawej stronie?
A.salę 12
B.pracownię plastyczną
C.gabinet pielęgniarki
D.salę gimnastyczną
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Najpierw ustal, w którą stronę jest Twoja prawa ręka, a potem policz pomieszczenia w kolejności mijania.
Idziesz na zachód, więc patrzysz w stronę lewej krawędzi planu. Prawa ręka wskazuje północ, a lewa południe.
Po prawej stronie, czyli na północy, są od wschodu: sala 12, pracownia plastyczna, biblioteka.
Idziesz od wschodu, więc pierwsza jest sala 12, a druga pracownia plastyczna.
Poprawna odpowiedź to B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie B. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Sala 12 jest pierwsza po prawej, nie druga.
C) Gabinet pielęgniarki jest drugi, ale po lewej stronie (południe); uczeń myli prawą stronę z lewą.
D) Sala gimnastyczna jest pierwsza po lewej stronie, a nie druga po prawej.
Sprawdzana umiejętność: Ustalasz położenie pomieszczenia względem kierunku marszu na podstawie planu.
Zadanie 51.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Przeczytaj opis plakatu (plakat fikcyjny).
> [Opis ilustracji: Plakat w pionie na żółtym tle. U góry duży napis: „DZIEŃ KSIĄŻKI W NASZEJ BIBLIOTECE”. Pod nim rysunek otwartej książki, z której wylatują kolorowe motyle. W środku plakatu napis: „Wymiana książek: przynieś jedną, zabierz jedną”. Na dole drobnym drukiem: „Sobota, godz. 10:00–14:00. Wstęp wolny. Zapraszamy całe rodziny”.]
Ile godzin trwa wydarzenie opisane na plakacie?
Odpowiedź
Odpowiedź:4 godziny
Rozwiązanie
Czas trwania obliczasz, odejmując godzinę rozpoczęcia od godziny zakończenia.
Odczytaj z dolnej części plakatu godziny: od 10:00 do 14:00.
Odejmij: 14 − 10 = 4.
Wydarzenie trwa 4 godziny.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — podanie wyniku 4 (godziny). 0 p. — inny wynik albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
24 — dodanie godzin (10 + 14) zamiast odjęcia.
14 lub 10 — przepisanie jednej z godzin zamiast obliczenia czasu trwania.
3 — błędne liczenie od 11:00 albo pominięcie jednej godziny.
Sprawdzana umiejętność: Odczytujesz z plakatu godziny wydarzenia i obliczasz, ile ono trwa.
Zadanie 52.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Przeczytaj opis plakatu i fragment regulaminu (oba teksty fikcyjne).
> [Opis ilustracji: Plakat w pionie na żółtym tle. U góry duży napis: „DZIEŃ KSIĄŻKI W NASZEJ BIBLIOTECE”. Pod nim rysunek otwartej książki, z której wylatują kolorowe motyle. W środku plakatu napis: „Wymiana książek: przynieś jedną, zabierz jedną”. Na dole drobnym drukiem: „Sobota, godz. 10:00–14:00. Wstęp wolny. Zapraszamy całe rodziny”.]
> Regulamin wymiany książek > 1. Uczestnik przynosi książkę w dobrym stanie. > 2. Za każdą przyniesioną książkę uczestnik dostaje jeden kupon. > 3. Jeden kupon można wymienić na jedną książkę z półki wymiany. > 4. Książki do wymiany przyjmujemy do godz. 13:30.
Wskaż zdanie zgodne z plakatem i regulaminem.
A.Uczestnik, który przyniesie jedną książkę w dobrym stanie, może zabrać jedną książkę.
B.Uczestnik może zabrać książkę bez przynoszenia własnej.
C.Książki do wymiany przyjmuje się do godz. 14:00.
D.Za udział w wydarzeniu trzeba zapłacić.
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Każde zdanie porównujesz z plakatem i z regulaminem.
Zdanie A: plakat mówi „przynieś jedną, zabierz jedną”, a regulamin przyznaje jeden kupon za jedną książkę i pozwala wymienić kupon na jedną książkę. Zdanie jest zgodne z obydwoma tekstami.
Zdanie B: kupon dostaje się za przyniesioną książkę, więc bez własnej książki nie ma kuponu. Zdanie jest fałszywe.
Zdanie C: według regulaminu książki przyjmuje się do 13:30, a nie do 14:00 (14:00 to koniec wydarzenia z plakatu). Zdanie jest fałszywe.
Zdanie D: na plakacie jest napis „Wstęp wolny”. Zdanie jest fałszywe.
Poprawna odpowiedź to A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie A. 0 p. — wskazanie innej odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Uczeń pomija regulamin: wymiana wymaga przyniesienia książki.
C) Uczeń utożsamia godzinę zakończenia wydarzenia (14:00) z godziną, do której przyjmuje się książki (13:30).
D) Plakat informuje, że wstęp jest wolny, czyli bezpłatny.
Sprawdzana umiejętność: Łączysz informacje z plakatu z informacjami z tekstu, aby wskazać zdanie zgodne z obydwoma.
Używamy plików cookies, żeby strona działała poprawnie i żebyśmy wiedzieli, które treści
są dla Was przydatne. Statystyki możesz odrzucić — strona zadziała tak samo. Polityka prywatności