Przejdź do treści

Wypracowanie (podstawa) — zadania z rozwiązaniami

W tej książce: Antygona, teza, Dżuma, ocena, hipoteza interpretacyjna, wiersz, argument, akapit, kontekst, plan. 31 zadań z rozwiązaniami krok po kroku.

Wypracowanie podstawa Teza · Argumentacja · Kompozycja · Styl i język Zbiór zadań przygotowujący do egzaminu maturalnego Język polskiszkoła średnia 5 E.nauczyciel

Część podstawowa

Zadanie 1. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Temat wypracowania: Czy ambicja prowadzi do zguby? Rozważ problem, odwołując się do „Makbeta” Williama Szekspira.

Wskaż zdanie, które jest poprawną tezą do tego tematu.

  1. A. „Makbet” to tragedia Szekspira, której bohaterem jest szkocki wódz.
  2. B. Czy ambicja musi prowadzić do zguby, tak jak w „Makbecie”?
  3. C. Ambicja pozbawiona hamulców moralnych prowadzi do zguby, czego dowodzi los Makbeta.
  4. D. W „Makbecie” pojawiają się wiedźmy, król Dunkan i Makduf.
Zadanie 2. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Temat wypracowania: Czy człowiek może zachować wolność wewnętrzną w państwie totalitarnym? Rozważ problem, odwołując się do „Roku 1984” George'a Orwella.

Sformułuj tezę do tego tematu w jednym lub dwóch zdaniach.

Zadanie 3. (0–3 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Temat wypracowania: Czy cierpienie uszlachetnia człowieka? Rozważ problem, odwołując się do „Zbrodni i kary” Fiodora Dostojewskiego oraz „Dżumy” Alberta Camusa.

Napisz tezę (jedno lub dwa zdania), w której zajmiesz stanowisko i zapowiesz, jak wykorzystasz oba utwory.

Zadanie 4. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Temat wypracowania: Czy miłość może zniszczyć człowieka? Rozważ problem, odwołując się do „Lalki” Bolesława Prusa.

Uczeń napisał tezę: *Wokulski kochał Izabelę Łęcką.*

Wskaż poprawną ocenę tego zdania.

  1. A. Jest poprawną tezą, bo zgadza się z faktami z utworu i wymienia bohaterów.
  2. B. Nie jest tezą, bo jest sprzeczne z treścią „Lalki”.
  3. C. Nie jest tezą, bo przedstawia fakt z fabuły i nie rozstrzyga, czy miłość może zniszczyć człowieka.
  4. D. Nie jest tezą, bo w tezie nie wolno wymieniać bohaterów utworu.
Zadanie 5. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Temat wypracowania: Czy solidarność ma sens wobec zła? Rozważ problem, odwołując się do „Dżumy” Alberta Camusa.

Uczeń zapisał tezę:

> W „Dżumie” Camus pokazuje, że solidarność jest bezużyteczna, bo gdy wybucha epidemia, wszyscy mieszkańcy Oranu opuszczają miasto i każdy ratuje siebie.

Wskaż dwa błędy tej tezy wynikające z treści powieści. Napisz każdy w jednym zdaniu.

Zadanie 6. (0–3 pkt) Poziom trudności: trudne

Temat wypracowania: Czy warto narażać życie dla wierności własnym zasadom? Rozważ problem, odwołując się do „Antygony” Sofoklesa.

Uczeń napisał tezę: *Antygona jest bohaterką tragiczną i dlatego jest ważna dla literatury.*

Napisz poprawioną tezę (jedno lub dwa zdania), która odpowiada na pytanie z tematu i opiera się na faktach z „Antygony”.

Zadanie 7. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj tekst.

> Zegar w kuchni stanął w marcu. > Nikt go nie nakręca. > – Niech stoi – mówi matka – > bo wskazuje godzinę, której nie chcę zapomnieć.

*Tekst autorski.*

Wskaż poprawnie sformułowaną hipotezę interpretacyjną tego tekstu.

  1. A. Wiersz opowiada o zepsutym zegarze w kuchni.
  2. B. Zatrzymany zegar jest znakiem pamięci: matka nie chce pozwolić odejść ważnej chwili z przeszłości.
  3. C. Wiersz jest nudny, bo ma tylko cztery wersy.
  4. D. Zegary służą do mierzenia czasu, więc wiersz dotyczy techniki.
Zadanie 8. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Przeczytaj tekst.

> Zegar w kuchni stanął w marcu. > Nikt go nie nakręca. > – Niech stoi – mówi matka – > bo wskazuje godzinę, której nie chcę zapomnieć.

*Tekst autorski.*

Hipoteza: *Zatrzymany zegar jest dla matki znakiem pamięci o chwili, której nie chce zostawić w przeszłości.*

Wskaż dwa elementy tekstu, które potwierdzają tę hipotezę, i do każdego dopisz krótkie wyjaśnienie.

Zadanie 9. (0–3 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Przeczytaj tekst.

> Zegar w kuchni stanął w marcu. > Nikt go nie nakręca. > – Niech stoi – mówi matka – > bo wskazuje godzinę, której nie chcę zapomnieć.

*Tekst autorski.*

Sformułuj własną hipotezę interpretacyjną tego tekstu (jedno lub dwa zdania). Uwzględnij w niej obraz zegara, jego znaczenie i to, jaki sens ma on dla postaci w wierszu.

Zadanie 10. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Temat wypracowania: Czy marzenia o niepodległości łatwo zamienić w czyn? Rozważ problem, odwołując się do „Wesela” Stanisława Wyspiańskiego.

Teza: *W „Weselu” marzenia o niepodległości nie zostają zamienione w czyn.*

Wskaż przykład z dramatu, który najlepiej uzasadnia tę tezę.

  1. A. Wesele odbywa się w chacie pod Krakowem.
  2. B. Wyspiański był nie tylko dramaturgiem, lecz także malarzem.
  3. C. W dramacie występują zarówno postacie realne, jak i zjawy.
  4. D. Jasiek, któremu powierzono Złoty Róg jako znak do działania, gubi go i w finale zostaje mu tylko sznur.
Zadanie 11. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Dobierz do każdej tezy (1–3) argument z „Zbrodni i kary” (a–c), który ją najlepiej uzasadnia.

Tezy

  1. Teoria Raskolnikowa o ludziach „niezwykłych” nie wytrzymuje zderzenia z jego własnym sumieniem.
  2. Sonia jest dla Raskolnikowa moralnym oparciem.
  3. Zbrodnia odcina bohatera od ludzi.

Argumenty a) Po zabójstwie Raskolnikow unika matki, siostry i znajomych oraz zamyka się w osamotnieniu. b) Po zabójstwie dręczą go gorączka, lęk i wyrzuty sumienia, a w końcu sam przyznaje się do winy. c) Sonia skłania go do wyznania winy i idzie za nim na katorgę.

  1. A. 1–a, 2–b, 3–c
  2. B. 1–b, 2–c, 3–a
  3. C. 1–c, 2–a, 3–b
  4. D. 1–a, 2–c, 3–b
Zadanie 12. (0–4 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Teza: *W „Dżumie” Camus pokazuje, że wobec zła warto wybierać solidarność.*

Napisz jeden akapit argumentacyjny (3–5 zdań), w którym podasz argument, poprzesz go przykładem z „Dżumy” Alberta Camusa i wyciągniesz wniosek.

Zadanie 13. (0–1 pkt) Poziom trudności: średnie

Teza: *Cierpienie nie zawsze jest karą za winę.*

W rozprawce podano argument z „Dżumy”: w powieści umiera w mękach niewinne dziecko, co wywołuje spór bohaterów. Następnie dodano kontekst: Księga Hioba, w której niewinny człowiek traci majątek, dzieci i zdrowie.

Wskaż, jaką funkcję pełni ten kontekst w argumentacji.

  1. A. Pokazuje, że cierpienie niewinnych jest problemem już biblijnym, więc argument z „Dżumy” zyskuje szerszy sens.
  2. B. Dowodzi, że Camus napisał „Dżumę” jako przeróbkę Księgi Hioba.
  3. C. Zastępuje przykład z powieści, więc można pominąć omówienie „Dżumy”.
  4. D. Pokazuje, że w obu utworach cierpienie jest zasłużoną karą za grzechy.
Zadanie 14. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Temat wypracowania: Czy bunt przeciwko władzy bywa uzasadniony? Rozważ problem, odwołując się do „Antygony” Sofoklesa.

W argumentacji z „Antygony” (Antygona chowa brata wbrew zakazowi Kreona) chcesz wykorzystać jako kontekst mit o Prometeuszu, który wbrew woli Zeusa dał ludziom ogień i został za to ukarany.

W dwóch zdaniach wyjaśnij, co ten kontekst wnosi do argumentu.

Zadanie 15. (0–4 pkt) Poziom trudności: trudne

Temat wypracowania: Czy jednostka może przeciwstawić się państwu, które chce ją podporządkować? Rozważ problem, odwołując się do „Roku 1984” George'a Orwella.

Napisz akapit (4–6 zdań), w którym rozstrzygniesz problem tematu na podstawie losów Winstona Smitha i użyjesz jako kontekstu „Antygony” Sofoklesa. Pokaż, co daje zestawienie obu bohaterów.

Zadanie 16. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Temat wypracowania: „Czy posłuszeństwo wobec prawa zawsze jest cnotą? Rozważ problem, odwołując się do *Antygony* Sofoklesa i wybranego kontekstu.”

Wskaż plan, który ma układ właściwy dla rozprawki.

  1. A. 1. Wstęp: teza. 2. Argument z lektury. 3. Argument z kontekstu. 4. Zakończenie: wniosek.
  2. B. 1. Streszczenie lektury. 2. Biografia autora. 3. Opis epoki. 4. Zakończenie.
  3. C. 1. Argument z lektury. 2. Teza. 3. Wniosek. 4. Wstęp.
  4. D. 1. Wstęp: teza. 2. Zakończenie: wniosek. 3. Argument z lektury. 4. Argument z kontekstu.
Zadanie 17. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Temat: „Jaką postawę wobec cierpienia uważasz za wartościową? Odpowiedz, odwołując się do *Dżumy* Alberta Camusa.”

Poniżej podano cztery punkty planu w losowej kolejności.

  1. Zakończenie: wniosek, że solidarność ma sens, nawet gdy nie daje pełnego zwycięstwa.
  2. Argument: doktor Rieux leczy chorych, choć wie, że jego możliwości wobec epidemii są ograniczone.
  3. Wstęp: teza, że wobec cierpienia wartościowa jest postawa czynnej solidarności.
  4. Argument: Tarrou organizuje ochotnicze formacje sanitarne; wspólne działanie ludzi daje sens walce z chorobą.

Podaj numery punktów w kolejności, w jakiej powinny stać w planie.

Zadanie 18. (0–3 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Temat: „Czy w *Antygonie* Sofoklesa racja leży po stronie Antygony? Odpowiedz, odwołując się do utworu i wybranego kontekstu.”

Ułóż plan wypracowania (4–6 punktów). Plan ma zawierać tezę, co najmniej dwa argumenty z lektury, jeden kontekst i wniosek. Każdy punkt zapisz jako pełne zdanie.

Zadanie 19. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Przeczytaj akapit z pracy ucznia.

> (1) Doktor Rieux od początku epidemii pracuje bez wytchnienia. (2) Leczy chorych, choć wie, że jego możliwości są ograniczone. (3) Wielu uczniów woli czytać krótsze lektury niż obszerne powieści. (4) Dzięki jego uporowi mieszkańcy miasta widzą, że walka z chorobą ma sens. > > Tekst autorski

Wskaż zdanie, które nie należy do tego akapitu.

  1. A. zdanie 1
  2. B. zdanie 2
  3. C. zdanie 3
  4. D. zdanie 4
Zadanie 20. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Uzupełnij luki (1) i (2) wyrażeniami z ramki. Każdego użyj najwyżej raz.

*Ramka: dlatego | natomiast | chociaż | ponieważ*

> Antygona uważa, że prawo boskie jest ważniejsze od rozkazu władcy. (1) ______ pochowała brata mimo zakazu. Kreon (2) ______ widzi w zakazie obowiązek wobec państwa. > > Tekst autorski

Zadanie 21. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Temat: „Czy człowiek może zachować godność w obliczu klęski? Rozważ problem, odwołując się do *Dżumy* Alberta Camusa.”

Wskaż wstęp, który najlepiej spełnia swoją funkcję.

  1. A. Albert Camus urodził się w Algierii i napisał wiele książek oraz sztuk teatralnych. W mojej pracy opiszę jego życie.
  2. B. *Dżuma* opowiada o epidemii w Oranie. Najpierw opiszę, co się stało na początku, potem w środku, a na końcu, jak się to skończyło.
  3. C. Wypracowanie jest ważną formą wypowiedzi. Każdy maturzysta musi je napisać, dlatego bardzo się starałem, aby moja praca była dobra.
  4. D. W obliczu klęski człowiek może stracić wiele, ale nie wybór własnej postawy. Uważam, że w *Dżumie* Camusa godność zachowują ci bohaterowie, którzy mimo bezradności nie przestają pomagać innym.
Zadanie 22. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

Temat: „Czy nieposłuszeństwo wobec władzy może być uzasadnione? Rozważ problem, odwołując się do *Antygony* Sofoklesa.”

Przeczytaj wstęp z pracy ucznia.

> *Antygona* to bardzo stara tragedia, którą napisał Sofokles. Opowiada ona o Antygonie, która chciała pochować brata. Kreon był temu przeciwny. Dalej opiszę, co się stało. > > Tekst autorski

Wskaż dwie wady tego wstępu.

Zadanie 23. (0–4 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Temat: „Czy nieposłuszeństwo wobec władzy może być uzasadnione? Rozważ problem, odwołując się do *Antygony* Sofoklesa.”

Napisz wstęp do wypracowania na ten temat (3–5 zdań). Nie streszczaj utworu i nie zapowiadaj, co będziesz pisać.

Zadanie 24. (0–3 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Temat: „Czy nieposłuszeństwo wobec władzy może być uzasadnione? Rozważ problem, odwołując się do *Antygony* Sofoklesa.”

Teza z wstępu: nieposłuszeństwo wobec władzy może być uzasadnione, gdy rozkaz godzi w prawo wyższe niż ludzkie ustawy.

Przeczytaj zakończenie z pracy ucznia.

> Podsumowując, *Antygona* to ciekawa tragedia. Moim zdaniem Kreon też miał swoje racje, ale o tym napiszę w innej pracy. Dziękuję za uwagę. > > Tekst autorski

Napisz nowe zakończenie (2–3 zdania), które potwierdza tezę i wynika z argumentacji.

Zadanie 25. (0–1 pkt) Poziom trudności: łatwe

Wskaż zdanie napisane stylem odpowiednim dla wypracowania maturalnego.

  1. A. Antygona strasznie się wkurzyła, bo Kreon nie pozwolił jej pochować brata.
  2. B. Antygona sprzeciwia się zakazowi Kreona, ponieważ uważa pochowanie brata za swój obowiązek.
  3. C. Ta cała Antygona to niezła laska, która nie dała się królowi.
  4. D. Antygona, no cóż, po prostu robi swoje i już.
Zadanie 26. (0–2 pkt) Poziom trudności: średnie

W zdaniach (1) i (2) zastąp wyróżnione wyrazy jednym precyzyjnym wyrazem (przymiotnikiem lub rzeczownikiem). Wyraz ma pasować do zdania i do utworu.

(1) Postawa doktora Rieux w *Dżumie* jest fajna. (2) Kreon ogłosił coś: nikt nie może pochować Polinika.

Zadanie 27. (0–3 pkt) Poziom trudności: trudne

Przeczytaj akapit z pracy ucznia.

> Antygona jest bohaterką, która walczy o pochowanie brata. Antygona wie, że Kreon zakazał pochowania brata. Antygona jednak pochowuje brata, bo Antygona uważa, że prawo bogów jest ważniejsze od zakazu. > > Tekst autorski

Przepisz akapit, usuwając nadmiar powtórzeń. Zachowaj wszystkie informacje.

Zadanie 28. (0–2 pkt) Poziom trudności: łatwe

W poniższym fragmencie pracy ucznia są trzy błędy ortograficzne. Interpunkcja jest poprawna. Wypisz te trzy wyrazy w postaci poprawnej.

> Antygona wogóle nie bała się kary. Była napewno przekonana, że prawo bogów stoi wyżej niż rozkaz Kreona. Uwarzała, że obowiązek wobec zmarłego brata jest ważniejszy od własnego bezpieczeństwa. > > Tekst autorski

Zadanie 29. (0–3 pkt) Poziom trudności: średnie

W poniższym fragmencie brakuje pięciu przecinków. Przepisz fragment z poprawną interpunkcją.

> Kreon wydał zakaz bo chciał ukarać zdrajcę. Antygona mimo że znała karę pochowała brata który zaatakował Teby. Pochowała go bo uważała to za swój obowiązek. > > Tekst autorski

Zadanie 30. (0–3 pkt) Poziom trudności: średnio trudne

Skala ćwiczeniowa (uproszczona, nie jest skalą CKE):

  • ortografia: 0 błędów — 2 p.; 1–2 błędy — 1 p.; 3 błędy lub więcej — 0 p.;
  • interpunkcja: 0–1 błąd — 2 p.; 2–3 błędy — 1 p.; 4 błędy lub więcej — 0 p.

Przeczytaj fragment pracy ucznia o *Dżumie*. Każdy błąd liczysz osobno.

> Doktor Rieux nie szukał sławy, ale pomagał chorym. Pracował bez wytchnienia choć wiedział, że nie pokona choroby. Żadko skarżył się na zmęczenie. Dla niego liczył się człowiek a nie statystyki. Choć ludźie umierali na jego oczach, niemógł im pomóc i dlatego zostawał przy nich. Jego postawa dowodzi że solidarność ma sens. > > Tekst autorski

Podaj liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych we fragmencie oraz liczbę punktów w każdym z tych kryteriów według skali.

Zadanie 31. (0–4 pkt) Poziom trudności: trudne

Przeczytaj fragment pracy ucznia o *Lalce* Bolesława Prusa.

> Wokulski był kupcem który zdobył bogastwo własną pracą. Kochał Izabelę Łęcką lecz po mimo starań nie zdobył jej uczucia. Izabela była arystokratką, a Wokulski wiedział że dzieli ich rużnica pozycji. > > Tekst autorski

Fragment zawiera trzy błędy ortograficzne i trzy interpunkcyjne. Przepisz go poprawnie.

Skala ćwiczeniowa (nie jest skalą CKE): liczba poprawionych błędów z sześciu, pomniejszona o liczbę nowych błędów, które wprowadzisz.

Zamknij książkę