W tej książce: zadanie-praktyczne, pierwiastki, potegi, potęgi, nww, szacowanie, kolejnosc-dzialan, ulamki, zadanie praktyczne, liczby-ujemne. 54 zadań z rozwiązaniami krok po kroku.
Zadanie 1.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
W szkolnym sklepiku jest 28 długopisów i 42 zeszyty. Układa się z nich jednakowe zestawy — w każdym zestawie tyle samo długopisów i tyle samo zeszytów — tak, aby wykorzystać wszystkie długopisy i wszystkie zeszyty.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Największa liczba zestawów, które można w ten sposób ułożyć, jest równa
A.14
B.21
C.70
D.84
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Liczba zestawów musi dzielić i liczbę długopisów, i liczbę zeszytów, a ma być jak największa — szukamy więc największego wspólnego dzielnika liczb 28 i 42.
Rozkładamy obie liczby na czynniki pierwsze:
28=2⋅2⋅742=2⋅3⋅7
Wspólne czynniki to 2 i 7, więc
NWD(28,42)=2⋅7=14
Można ułożyć 14 zestawów — w każdym po 2 długopisy i 3 zeszyty.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podzielenie na połowy tylko jednej z liczb: 42:2=21 — wariant B. Uczeń sprawdził podzielność jednej liczby i nie wrócił do drugiej.
Dodanie obu liczb: 28+42=70 — wariant C.
Obliczenie najmniejszej wspólnej wielokrotności zamiast największego wspólnego dzielnika: NWW(28,42)=84 — wariant D. Najczęstsza pomyłka w tym typie zadania: zestawów nie może być więcej niż przedmiotów.
Sprawdzana umiejętność: wykorzystanie największego wspólnego dzielnika do podziału dwóch zbiorów przedmiotów na jednakowe zestawy
Zadanie 2.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Z jednej pętli odjeżdżają dwie linie tramwajowe: pierwsza co 9 minut, druga co 12 minut. Oba tramwaje odjechały z pętli dokładnie o tej samej godzinie.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Najbliższy wspólny odjazd obu linii nastąpi po
A.3 minutach
B.21 minutach
C.36 minutach
D.108 minutach
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Pierwsza linia odjeżdża po 9, 18, 27, 36, … minutach, druga po 12, 24, 36, … minutach. Wspólny odjazd wypada w chwili, która jest wielokrotnością obu liczb — szukamy najmniejszej wspólnej wielokrotności.
9=3⋅312=2⋅2⋅3
NWW(9,12)=2⋅2⋅3⋅3=36
Tramwaje odjadą razem po 36 minutach.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Obliczenie największego wspólnego dzielnika zamiast najmniejszej wspólnej wielokrotności: NWD(9,12)=3 — wariant A.
Dodanie obu odstępów: 9+12=21 — wariant B. Liczba 21 nie jest wielokrotnością dwunastu, więc druga linia wtedy nie odjeżdża.
Pomnożenie odstępów bez skrócenia wspólnego czynnika: 9⋅12=108 — wariant D. To jest wspólna wielokrotność, ale nie najmniejsza.
Sprawdzana umiejętność: wykorzystanie najmniejszej wspólnej wielokrotności do wyznaczenia momentu, w którym dwa powtarzające się zdarzenia zachodzą jednocześnie
Zadanie 3.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Jednakowe prostokątne płytki mają wymiary 15 cm na 20 cm. Chcemy ułożyć z nich kwadrat: płytki kładziemy bez przycinania i bez przerw, wszystkie jednakowo zwrócone — dłuższym bokiem w tę samą stronę.
Oblicz, ile najmniej płytek trzeba na ten kwadrat. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:12 płytek
Rozwiązanie
Bok kwadratu musi być wielokrotnością obu wymiarów płytki — i ma być możliwie najmniejszy, więc jest najmniejszą wspólną wielokrotnością liczb 15 i 20.
15=3⋅520=2⋅2⋅5
NWW(15,20)=2⋅2⋅3⋅5=60
Bok kwadratu ma 60 cm. Wzdłuż jednego kierunku kładziemy płytki bokiem 15 cm, wzdłuż drugiego bokiem 20 cm:
60:15=460:20=3
4⋅3=12
Na kwadrat o boku 60 cm trzeba 12 płytek.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — ustalenie, że bok kwadratu ma 60 cm, czyli NWW(15,20). 1 p. — obliczenie liczby płytek: 12. 0 p. — brak poprawnego boku kwadratu albo wynik bez obliczeń.
Typowe błędy
Przyjęcie za bok kwadratu iloczynu 15⋅20=300 cm — kwadrat da się ułożyć, ale nie jest najmniejszy.
Podanie samego boku kwadratu (60 cm) jako odpowiedzi, bez przejścia do liczby płytek.
Podzielenie pola kwadratu przez zły iloczyn, na przykład 3600:60=60 zamiast 3600:300=12.
Sprawdzana umiejętność: wyznaczenie najmniejszej wspólnej wielokrotności dwóch wymiarów i przeliczenie jej na liczbę potrzebnych elementów
Zadanie 4.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Iloczyn 23⋅24 jest równy
A.27
B.212
C.47
D.412
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Mnożymy potęgi o tej samej podstawie, więc podstawa zostaje bez zmian, a wykładniki dodajemy:
23⋅24=23+4=27
Dla sprawdzenia: 23⋅24=8⋅16=128 oraz 27=128.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Pomnożenie wykładników zamiast ich dodania: 3⋅4=12 — wariant B.
Pomnożenie podstaw: 2⋅2=4 i zachowanie wykładnika — wariant C.
Pomnożenie i podstaw, i wykładników — wariant D. Warto sprawdzić wynik rachunkiem: 412 to liczba wielomilionowa, a 23⋅24 to 128.
Sprawdzana umiejętność: mnożenie potęg o tej samej podstawie i rozpoznanie, który wykładnik z tego wynika
Zadanie 5.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Liczbę 45⋅82 można zapisać w postaci potęgi liczby 2.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Ta potęga to
A.27
B.213
C.216
D.260
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Najpierw zamieniamy obie podstawy na potęgi dwójki, bo dopiero wtedy wolno dodać wykładniki.
45=(22)5=21082=(23)2=26
Teraz oba czynniki mają tę samą podstawę:
210⋅26=210+6=216
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Dodanie wykładników bez zamiany podstaw: 5+2=7 — wariant A.
Poprawna zamiana 45=210, ale 82 zapisane jako 23 zamiast 26 (pominięte mnożenie wykładników) — wariant B.
Pomnożenie wykładników zamiast dodania: 10⋅6=60 — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: zapisanie iloczynu potęg o różnych podstawach w postaci jednej potęgi liczby 2
Zadanie 6.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Oblicz wartość wyrażenia
27394⋅35
Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:81
Rozwiązanie
Wszystkie podstawy są potęgami trójki, więc sprowadzamy je do podstawy 3 — dopiero wtedy można dodawać i odejmować wykładniki.
94=(32)4=38273=(33)3=39
Podstawiamy:
3938⋅35=39313=313−9=34
34=81
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie wszystkich czynników jako potęg liczby 3: 38, 35 i 39. 1 p. — obliczenie wartości wyrażenia: 81. 0 p. — brak sprowadzenia do wspólnej podstawy.
Typowe błędy
Działanie na wykładnikach bez zamiany podstaw: 4+5−3=6.
Zamiana 94 na 36 albo 273 na 36 — mnożenie wykładnika przez niewłaściwą liczbę.
Zatrzymanie się na 34 i podanie tej potęgi jako wyniku, choć polecenie mówi „oblicz wartość".
Sprawdzana umiejętność: sprowadzenie potęg o podstawach 9, 3 i 27 do wspólnej podstawy i obliczenie wartości ilorazu
Zadanie 7.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Kwadratowa płyta tarasowa ma pole 0,25 m².
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Długość boku tej płyty jest równa
A.0,0625 m
B.0,125 m
C.0,25 m
D.0,5 m
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Pole kwadratu to kwadrat długości jego boku, więc bok jest pierwiastkiem kwadratowym z pola.
Oznaczmy bok przez a:
a2=0,25
a=0,25=0,5
Sprawdzenie: 0,5⋅0,5=0,25.
Bok płyty ma 0,5 m.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podzielenie pola przez 4, jak przy obliczaniu boku z obwodu: 0,25:4=0,0625 — wariant A.
Podzielenie pola przez 2: 0,25:2=0,125 — wariant B. Pierwiastek nie jest połową liczby.
Podanie pola jako długości boku — wariant C. Dla liczb mniejszych od 1 pierwiastek jest większy od liczby, co łatwo przeoczyć.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie pierwiastka kwadratowego z liczby dziesiętnej w sytuacji praktycznej
Zadanie 8.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Liczba 50 leży między kolejnymi liczbami całkowitymi
A.6 i 7
B.7 i 8
C.12 i 13
D.24 i 25
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Szukamy dwóch kolejnych liczb całkowitych, których kwadraty leżą po obu stronach liczby 50.
72=4982=64
Ponieważ 49<50<64, to
7<50<8
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Przyjęcie, że 72 jest większe od 50, i zejście o jeden przedział niżej — wariant A. Warto wypisać kwadraty: 49 jest mniejsze od 50.
Podzielenie liczby pod pierwiastkiem przez 4: 50:4=12,5 — wariant C.
Podzielenie przez 2: 50:2=25 — wariant D. To najczęstsza pomyłka przy szacowaniu pierwiastków.
Sprawdzana umiejętność: szacowanie wartości pierwiastka kwadratowego przez porównanie z kwadratami liczb naturalnych
Zadanie 9.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Pudełko w kształcie sześcianu ma objętość 216 cm³. Wszystkie jego krawędzie chcemy okleić wąską taśmą.
Oblicz, ile centymetrów taśmy potrzeba na wszystkie krawędzie tego pudełka. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:72 cm
Rozwiązanie
Objętość sześcianu to trzecia potęga długości krawędzi, więc krawędź jest pierwiastkiem trzeciego stopnia z objętości.
Oznaczmy krawędź przez a:
a3=216
a=3216=6
bo 6⋅6⋅6=216.
Sześcian ma 12 krawędzi jednakowej długości:
12⋅6=72
Potrzeba 72 cm taśmy.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie długości krawędzi sześcianu: 6 cm. 1 p. — obliczenie sumy długości wszystkich krawędzi: 72 cm. 0 p. — brak poprawnej długości krawędzi.
Typowe błędy
Obliczenie pierwiastka kwadratowego zamiast trzeciego stopnia: 216≈14,7.
Przyjęcie, że sześcian ma 8 albo 6 krawędzi — pomylenie krawędzi z wierzchołkami albo ze ścianami.
Podanie samej długości krawędzi (6 cm) jako odpowiedzi.
Sprawdzana umiejętność: wyznaczenie krawędzi sześcianu jako pierwiastka trzeciego stopnia z objętości i obliczenie sumy długości krawędzi
Zadanie 10.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Wartość wyrażenia 18−2⋅32 jest równa
A.−18
B.0
C.48
D.144
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Najpierw potęga, potem mnożenie, a odejmowanie na końcu.
32=9
2⋅9=18
18−18=0
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podniesienie do kwadratu całego iloczynu: (2⋅3)2=36, a potem 18−36=−18 — wariant A.
Odjęcie przed mnożeniem, z pominiętą potęgą: (18−2)⋅3=48 — wariant C.
Odjęcie przed mnożeniem: (18−2)⋅9=144 — wariant D. To najczęstsza pomyłka: odejmowanie nie ma pierwszeństwa przed mnożeniem.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie wartości wyrażenia z potęgą zgodnie z kolejnością wykonywania działań
Zadanie 11.(0–3 pkt)Poziom trudności: trudne
W bibliotece szkolnej 52 wszystkich książek to powieści. Spośród pozostałych książek 41 to atlasy. Atlasów jest 60.
Oblicz, ile książek jest w tej bibliotece. Zapisz obliczenia.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:400 książek
Rozwiązanie
Ułamek 41 dotyczy nie wszystkich książek, a tylko tych, które nie są powieściami — od tego trzeba zacząć.
Powieści to 52 całości, więc pozostałe książki to
1−52=53
wszystkich książek. Atlasy to 41 z tej części:
41⋅53=203
Czyli 203 wszystkich książek to 60 atlasów. Oznaczmy liczbę wszystkich książek przez x:
203x=60
x=60:203=60⋅320=400
W bibliotece jest 400 książek.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — ustalenie, że książki inne niż powieści to 53 całości. 1 p. — zapisanie, że atlasy to 203 wszystkich książek. 1 p. — obliczenie liczby wszystkich książek: 400. 0 p. — brak postępu albo potraktowanie 41 jako ułamka całości.
Typowe błędy
Przyjęcie, że atlasy to 41 wszystkich książek, i odpowiedź 240 książek.
Policzenie tylko liczby książek niebędących powieściami (240) i podanie jej jako odpowiedzi.
Dodanie ułamków 52 i 41 zamiast pomnożenia drugiego z nich przez resztę.
Sprawdzana umiejętność: wyznaczenie całości, gdy dany jest ułamek reszty — obliczanie ułamka z ułamka
Zadanie 12.(0–3 pkt)Poziom trudności: trudne
Oblicz wartość wyrażenia
(43−61):127+81−23
Zapisz obliczenia.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:2
Rozwiązanie
Zaczynamy od nawiasu, potem dzielenie, a dopiero na końcu dodawanie i odejmowanie — pierwiastek i potęgę można obliczyć od razu.
Wspólny mianownik ułamków w nawiasie to 12:
43−61=129−122=127
Dzielenie przez ułamek to mnożenie przez jego odwrotność:
127:127=127⋅712=1
Pozostaje:
1+81−23=1+9−8=2
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie różnicy ułamków w nawiasie: 127. 1 p. — wykonanie dzielenia: 1. 1 p. — obliczenie 81=9 i 23=8 oraz podanie wyniku 2. 0 p. — brak postępu albo wykonanie działań w niewłaściwej kolejności.
Typowe błędy
Odejmowanie ułamków przez odjęcie liczników i mianowników: 4−63−1.
Dzielenie ułamka przez ułamek „na krzyż", bez odwrócenia drugiego ułamka.
Obliczenie 23 jako 6 (pomnożenie podstawy przez wykładnik) — wtedy wynik wychodzi 4.
Dodanie 81 przed wykonaniem dzielenia.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie wartości wyrażenia z ułamkami, pierwiastkiem i potęgą przy zachowaniu kolejności działań
Zadanie 13.(0–3 pkt)Poziom trudności: trudne
Pracownia ma zapas wstążek dwóch rodzajów: jedne mają po 36 cm, drugie po 48 cm. Wszystkie wstążki cięte są na jednakowe kawałki możliwie najdłuższe, tak że nie zostają żadne resztki.
a) Oblicz, ile kawałków powstanie z jednej wstążki 36 cm i jednej wstążki 48 cm razem.
b) Z takich kawałków zszywa się jeden długi pas. Oblicz, ile najmniej kawałków trzeba zszyć, żeby długość pasa była jednocześnie wielokrotnością 36 cm i wielokrotnością 48 cm.
Zapisz obliczenia.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:a) 7 kawałków, b) 12 kawałków
Rozwiązanie
a) Kawałek ma być możliwie najdłuższy i musi dzielić bez resztki obie długości, więc jego długość to największy wspólny dzielnik liczb 36 i 48.
36=2⋅2⋅3⋅348=2⋅2⋅2⋅2⋅3
NWD(36,48)=2⋅2⋅3=12
Każdy kawałek ma 12 cm, więc z pary wstążek powstanie
36:12=348:12=43+4=7
b) Pas ma być wielokrotnością 36 i 48 jednocześnie, a przy tym możliwie krótki, więc jego długość to najmniejsza wspólna wielokrotność tych liczb.
NWW(36,48)=2⋅2⋅2⋅2⋅3⋅3=144
Pas ma mieć 144 cm, a każdy kawałek 12 cm:
144:12=12
Z pary wstążek powstanie 7 kawałków, a na pas trzeba zszyć 12 kawałków.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wyznaczenie długości kawałka: NWD(36,48)=12 cm. 1 p. — obliczenie liczby kawałków w podpunkcie a): 7. 1 p. — wyznaczenie NWW(36,48)=144 i podanie liczby kawałków w podpunkcie b): 12. 0 p. — rozwiązanie bez poprawnego wspólnego dzielnika ani wspólnej wielokrotności.
Typowe błędy
Zamiana ról: szukanie NWW w podpunkcie a) i NWD w podpunkcie b).
Potraktowanie iloczynu 36⋅48=1728 jako wspólnej wielokrotności — jest wspólna, ale nie najmniejsza.
Podanie w podpunkcie a) długości kawałka (12 cm) zamiast liczby kawałków.
Podanie w podpunkcie b) długości pasa (144 cm) zamiast liczby kawałków.
Sprawdzana umiejętność: rozpoznanie, kiedy w sytuacji praktycznej potrzebny jest największy wspólny dzielnik, a kiedy najmniejsza wspólna wielokrotność
Zadanie 14.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Oblicz wartość wyrażenia
255⋅5(53)4
Zapisz obliczenia.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:5
Rozwiązanie
Wszystkie czynniki da się zapisać jako potęgi piątki — wtedy wystarczy dodać i odjąć wykładniki.
Licznik to potęga potęgi, więc wykładniki mnożymy:
(53)4=53⋅4=512
W mianowniku 25=52, więc
255=(52)5=510510⋅5=511
Zostaje dzielenie potęg o tej samej podstawie — wykładniki odejmujemy:
511512=512−11=51=5
Wartość wyrażenia jest równa 5.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie licznika w postaci 512. 1 p. — zapisanie mianownika w postaci 511. 1 p. — wykonanie dzielenia i podanie wyniku 5. 0 p. — brak sprowadzenia czynników do wspólnej podstawy.
Typowe błędy
Dodanie wykładników w potędze potęgi: (53)4=57.
Przyjęcie 255=55, czyli pominięcie tego, że 25 to 52.
Dzielenie podstaw zamiast odejmowania wykładników, na przykład 511512=11.
Pominięcie samotnej piątki w mianowniku i wynik 52=25.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie wartości wyrażenia z potęgami po sprowadzeniu wszystkich czynników do wspólnej podstawy, z użyciem potęgi potęgi i dzielenia potęg
Zadanie 15.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Kwadratowy taras ma powierzchnię 20 m².
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Długość boku tego tarasu, wyrażona w metrach, jest liczbą większą od
A.4 i mniejszą od 5
B.5 i mniejszą od 6
C.9 i mniejszą od 10
D.19 i mniejszą od 20
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Bok kwadratu o polu 20 m² jest równy 20. Tej liczby nie da się zapisać dokładnie, ale wystarczy znaleźć kwadraty liczb całkowitych leżące najbliżej 20:
42=1652=25
Skoro 16<20<25, to
4<20<5
Bok tarasu ma więcej niż 4 m i mniej niż 5 m.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podzielenie pola przez 4 jak przy obwodzie: 20:4=5 — wariant B.
Podzielenie pola przez 2: 20:2=10, stąd przedział od 9 do 10 — wariant C.
Pominięcie pierwiastkowania i szukanie boku w okolicach samego pola — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: szacowanie pierwiastka kwadratowego z danego pola i wskazanie dwóch kolejnych liczb całkowitych, między którymi leży długość boku
Zadanie 16.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Wartość wyrażenia (−3)2−2⋅(4−(7−2)) jest równa
A.−7
B.7
C.11
D.19
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Zaczynamy od nawiasu wewnętrznego, potem zewnętrznego, dopiero potem potęga, mnożenie i odejmowanie.
7−2=54−5=−1
(−3)2=9
Mnożenie przed odejmowaniem:
2⋅(−1)=−2
Odjęcie liczby ujemnej to dodanie liczby do niej przeciwnej:
9−(−2)=9+2=11
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Przyjęcie (−3)2=−9 — minus w nawiasie też jest podnoszony do kwadratu. Daje to −9+2=−7, wariant A.
Zgubienie znaku iloczynu i obliczenie 9−2=7 zamiast 9−(−2) — wariant B.
Opuszczenie nawiasu wewnętrznego i rachunek 4−7−2=−5, a dalej 9+10=19 — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie wartości wyrażenia z liczbami ujemnymi, potęgą i nawiasem w nawiasie, zgodnie z kolejnością wykonywania działań
Zadanie 17.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Rano temperatura powietrza wynosiła −6°C. W ciągu dnia wzrosła o 9 stopni, a wieczorem spadła o 4 stopnie.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Wieczorem temperatura powietrza wynosiła
A.−11°C
B.−1°C
C.7°C
D.11°C
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Wzrost temperatury dodajemy, spadek odejmujemy — zaczynając od wartości porannej.
−6+9=3
3−4=−1
Wieczorem było −1°C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Odjęcie wzrostu zamiast dodania: −6−9+4=−11 — wariant A.
Dodanie obu zmian: −6+9+4=7 — wariant C.
Pominięcie znaku temperatury porannej: 6+9−4=11 — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: dodawanie i odejmowanie liczb całkowitych ujemnych w sytuacji praktycznej
Zadanie 18.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Iloraz liczb 6⋅108 i 3⋅105 jest równy
A.0,5⋅103
B.2⋅103
C.2⋅1013
D.18⋅1013
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Dzielimy osobno liczby przed potęgami i osobno potęgi dziesiątki. Przy dzieleniu potęg o tej samej podstawie wykładniki odejmujemy.
6:3=2
105108=108−5=103
3⋅1056⋅108=2⋅103
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podzielenie liczb w odwrotnej kolejności: 3:6=0,5 — wariant A.
Dodanie wykładników zamiast ich odjęcia: 108+5=1013 — wariant C.
Pomnożenie zamiast podzielenia: 6⋅3=18 i 1013 — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: dzielenie liczb zapisanych w notacji wykładniczej i podanie wyniku w tej samej postaci
Zadanie 19.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Liczbą pierwszą jest liczba
A.49
B.57
C.63
D.67
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Liczba pierwsza ma dokładnie dwa dzielniki: jedynkę i samą siebie. Wystarczy przy każdej liczbie poszukać dzielnika innego niż te dwa.
49=7⋅757=3⋅1963=7⋅9
Zostaje 67. Nie dzieli się przez 2, 3, 5 ani 7, a 82=64, więc większych dzielników szukać już nie trzeba — każdy dzielnik większy od 8 musiałby mieć parę mniejszą od 8.
Liczba 67 jest liczbą pierwszą.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Uznanie 49 za liczbę pierwszą, bo jest nieparzysta i nie dzieli się przez 3 ani 5 — wariant A.
Pominięcie podzielności przez 3 przy 57: suma cyfr to 12, więc 57 dzieli się przez 3 — wariant B.
Sprawdzanie tylko podzielności przez 2, 3 i 5, bez siódemki, co przepuszcza 63 — wariant C.
Sprawdzana umiejętność: rozpoznawanie liczb pierwszych i złożonych wśród liczb dwucyfrowych
Zadanie 20.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Największa z liczb 53, 0,65, 32, 0,7 to
A.53
B.0,65
C.32
D.0,7
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Żeby porównać ułamki zwykłe z dziesiętnymi, zamieniamy wszystkie na postać dziesiętną.
53=106=0,6
32=2:3=0,666…
Teraz porównujemy:
0,6<0,65<0,666…<0,7
Największa jest liczba 0,7.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Porównywanie samych liczników i mianowników bez zamiany na postać dziesiętną — wtedy 32 wygląda na największą, wariant C.
Uznanie, że 32=0,66… jest większe od 0,7, bo „66 jest większe od 7" — wariant C.
Wybranie liczby o największej liczbie cyfr po przecinku — wariant B.
Uznanie, że ułamek zwykły o najmniejszym mianowniku jest największy — wariant A.
Sprawdzana umiejętność: porównywanie ułamków zwykłych z ułamkami dziesiętnymi przez zamianę na wspólną postać
Zadanie 21.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Na osi liczbowej odcinek o końcach 0 i 2 podzielono na 8 równych części.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Piąty punkt podziału, licząc od 0, odpowiada liczbie
A.0,625
B.0,75
C.1,25
D.1,6
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Najpierw długość jednej części — cały odcinek ma długość 2 i dzielimy go na 8 równych części:
2:8=0,25
Piąty punkt podziału leży o pięć takich części od zera:
5⋅0,25=1,25
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Podzielenie numeru punktu przez liczbę części, czyli 5:8=0,625, co byłoby odpowiedzią dla odcinka o końcach 0 i 1 — wariant A.
Liczenie punktów od drugiego końca odcinka: 3⋅0,25=0,75 — wariant B.
Podzielenie liczby części przez numer punktu: 8:5=1,6 — wariant D.
Sprawdzana umiejętność: odczytywanie liczby odpowiadającej punktowi podziału odcinka na osi liczbowej
Zadanie 22.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Prostokątna działka ma wymiary 40 m na 75 m.
Oblicz powierzchnię tej działki w arach. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:30 arów
Rozwiązanie
Najpierw pole w metrach kwadratowych:
40⋅75=3000
Działka ma 3000 m². Jeden ar to kwadrat o boku 10 m, czyli 100 m²:
3000:100=30
Powierzchnia działki to 30 arów.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie pola działki: 3000 m². 1 p. — zamiana na ary z wykorzystaniem zależności 1 ar =100 m²: 30 arów. 0 p. — brak poprawnego pola albo zamiana na ary niezgodna z zależnością 1 ar =100 m².
Typowe błędy
Dzielenie pola przez 10 zamiast przez 100, bo 1 ar to „kwadrat o boku 10 m" — wynik 300 arów.
Zamiana na hektary (0,3 ha) i podanie tej liczby jako odpowiedzi.
Obliczenie obwodu działki zamiast pola.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie pola prostokąta i zamiana jednostek powierzchni z metrów kwadratowych na ary
Zadanie 23.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Kwadratowa płyta ma powierzchnię 72 cm².
Oblicz długość boku tej płyty. Wynik zapisz w postaci a2, gdzie a jest liczbą naturalną.
Odpowiedź
Odpowiedź:62 cm
Rozwiązanie
Bok kwadratu o polu 72 cm² jest równy 72.
Żeby wyłączyć czynnik przed pierwiastek, szukamy w liczbie 72 największego dzielnika, który jest kwadratem liczby naturalnej:
72=36⋅2
72=36⋅2=36⋅2=62
Bok płyty ma 62 cm.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie długości boku jako 72 i rozłożenie 72=36⋅2. 1 p. — doprowadzenie do postaci 62. 0 p. — brak rozkładu z czynnikiem będącym kwadratem liczby naturalnej.
Typowe błędy
Rozkład 72=8⋅9 i zapis 72=38 — poprawny rachunkowo, ale niezgodny z poleceniem, bo pod pierwiastkiem zostaje jeszcze kwadrat.
Wyłączenie czynnika z dzieleniem zamiast pierwiastkowania: 72=362.
Podzielenie pola przez 4 jak przy obwodzie i odpowiedź 18 cm.
Sprawdzana umiejętność: wyłączanie czynnika przed znak pierwiastka kwadratowego
Zadanie 24.(0–2 pkt)Poziom trudności: trudne
Oblicz, ile jest liczb trzycyfrowych, które dzielą się jednocześnie przez 4 i przez 6. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:75 liczb
Rozwiązanie
Liczba dzieli się jednocześnie przez 4 i przez 6 wtedy, gdy dzieli się przez ich najmniejszą wspólną wielokrotność.
NWW(4,6)=12
Szukamy więc wielokrotności dwunastki wśród liczb od 100 do 999. Najmniejsza z nich to
12⋅9=108
a największa
12⋅83=996
Wielokrotności są kolejne, od dziewiątej do osiemdziesiątej trzeciej:
83−9+1=75
Liczb trzycyfrowych dzielących się przez 4 i przez 6 jest 75.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — ustalenie, że szukane liczby to wielokrotności 12, czyli NWW(4,6). 1 p. — wskazanie skrajnych wielokrotności (108 i 996) i obliczenie, ile ich jest: 75. 0 p. — zliczanie wielokrotności liczby innej niż 12, na przykład 24.
Typowe błędy
Przyjęcie, że szukane liczby dzielą się przez 4⋅6=24, i wynik 37.
Zapomnienie o dodaniu jedynki przy zliczaniu kolejnych wielokrotności i wynik 74.
Przyjęcie za najmniejszą wielokrotność liczby 100 albo 102 zamiast 108.
Sprawdzana umiejętność: wyznaczanie liczb spełniających jednocześnie dwa warunki podzielności i zliczanie ich w podanym przedziale
Zadanie 25.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Oblicz wartość wyrażenia
(32+61):125−21
Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:23, czyli 121
Rozwiązanie
Najpierw nawias, potem dzielenie, na końcu odejmowanie.
W nawiasie sprowadzamy ułamki do wspólnego mianownika 6:
32+61=64+61=65
Dzielenie przez ułamek to mnożenie przez jego odwrotność:
65:125=65⋅512=3060=2
Na końcu odejmowanie:
2−21=23=121
Wartość wyrażenia jest równa 121.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie wartości nawiasu i wykonanie dzielenia: 65:125=2. 1 p. — wykonanie odejmowania i podanie wyniku 23. 0 p. — rozpoczęcie od odejmowania albo brak zamiany dzielenia na mnożenie przez odwrotność.
Typowe błędy
Odejmowanie 21 przed dzieleniem, czyli rachunek 65:(125−21).
Mnożenie przez 125 zamiast przez 512 — wynik 7225.
Dodawanie liczników i mianowników w nawiasie: 32+61=93.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie wartości wyrażenia z ułamkami zwykłymi, w którym występują nawias, dzielenie ułamków i odejmowanie, zgodnie z kolejnością wykonywania działań
Zadanie 26.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Liczba 18472 zaokrąglona do tysięcy jest równa
A.18400
B.18000
C.18500
D.19000
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Zaokrąglamy do tysięcy, więc patrzymy na cyfrę setek — to cyfra, która stoi zaraz po cyfrze tysięcy.
18472
Cyfra setek to 4, a 4<5, więc zaokrąglamy w dół: cyfra tysięcy zostaje bez zmian, a wszystkie cyfry po niej zamieniamy na zera.
18472≈18000
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Zaokrąglanie zawsze w górę, bez patrzenia na cyfrę setek — wynik 19000.
Zaokrąglenie do setek zamiast do tysięcy — wynik 18500 albo 18400.
Sprawdzana umiejętność: zaokrąglanie liczby naturalnej do tysięcy na podstawie cyfry setek
Zadanie 27.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Masa paczki wynosi 3,648 kg.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Masa tej paczki zaokrąglona do części dziesiątych kilograma jest równa
A.3,7 kg
B.3,65 kg
C.4 kg
D.3,6 kg
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Zaokrąglamy do części dziesiątych, więc decyduje o tym cyfra części setnych — pierwsza cyfra po tej, którą zostawiamy.
3,648
Cyfra części setnych to 4, a 4<5, więc zaokrąglamy w dół i cyfra części dziesiątych zostaje bez zmian:
3,648≈3,6
Nie wolno zaokrąglać etapami. Gdybyśmy najpierw zaokrąglili 3,648 do części setnych, dostalibyśmy 3,65, a z tego 3,7 — a to już nie jest zaokrąglenie liczby 3,648.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Zaokrąglanie etapami: najpierw do setnych (3,65), potem do dziesiątych (3,7) — wariant A.
Zaokrąglenie do części setnych zamiast dziesiątych — wariant B.
Zaokrąglenie do jedności — wariant C.
Sprawdzana umiejętność: zaokrąglanie liczby dziesiętnej do części dziesiątych na podstawie cyfry części setnych
Zadanie 28.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Rozstrzygnij, czy suma
31+41+51
jest większa, czy mniejsza od 1. Uzasadnij odpowiedź rachunkiem.
Odpowiedź
Odpowiedź:Suma jest mniejsza od 1 — wynosi 6047.
Rozwiązanie
Najprościej policzyć sumę dokładnie. Wspólnym mianownikiem liczb 3, 4 i 5 jest 60:
31=602041=601551=6012
Dodajemy liczniki:
6020+6015+6012=6047
Liczba 6047 ma licznik mniejszy od mianownika, więc jest mniejsza od 1. Suma jest mniejsza od 1.
Inny sposób
Można nie liczyć dokładnie, a tylko oszacować. Każdy z trzech ułamków jest nie większy od 31:
41<3151<31
Gdyby wszystkie trzy były równe 31, suma wyniosłaby dokładnie 1. Dwa z nich są mniejsze, więc cała suma musi być mniejsza od 1.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — sprowadzenie ułamków do wspólnego mianownika i obliczenie sumy 6047 albo poprawne oszacowanie każdego składnika przez 31. 1 p. — sformułowanie wniosku, że suma jest mniejsza od 1, z uzasadnieniem. 0 p. — podanie samego wniosku bez rachunku lub oszacowania.
Typowe błędy
Dodawanie liczników i mianowników osobno: 3+4+51+1+1=123.
Przyjęcie, że trzy ułamki „z jedynką w liczniku" dają zawsze więcej niż 1.
Zaokrąglenie każdego ułamka do 0,3 i wniosek, że suma wynosi dokładnie 0,9 — zaokrąglenie nie jest tu uzasadnieniem, bo 31 i 41 różnią się od 0,3 w przeciwne strony.
Sprawdzana umiejętność: porównywanie sumy ułamków zwykłych z liczbą całkowitą przez sprowadzenie do wspólnego mianownika i uzasadnianie wniosku
Zadanie 29.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Jeden z poniższych ułamków ma skończone rozwinięcie dziesiętne, a pozostałe mają rozwinięcia okresowe.
Wybierz ten, którego rozwinięcie dziesiętne jest skończone.
A.161
B.61
C.121
D.151
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Ułamek nieskracalny ma skończone rozwinięcie dziesiętne dokładnie wtedy, gdy jego mianownik da się rozłożyć na same dwójki i piątki — bo tylko wtedy można go rozszerzyć do mianownika 10, 100, 1000 i tak dalej.
Rozkładamy mianowniki:
16=2⋅2⋅2⋅26=2⋅312=2⋅2⋅315=3⋅5
Tylko 16 składa się z samych dwójek. W pozostałych trzech mianownikach pojawia się trójka, a jej nie da się usunąć przez rozszerzanie, więc te rozwinięcia są okresowe.
Sprawdzenie dla odpowiedzi A: 161=10000625=0,0625.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Przyjęcie, że decyduje parzystość mianownika — wtedy 61 i 121 też wyglądałyby na skończone.
Przyjęcie, że decyduje wielkość mianownika.
Uznanie 151 za skończony, bo w rozkładzie jest piątka — wystarczy jeden czynnik inny niż 2 i 5, żeby rozwinięcie było okresowe.
Sprawdzana umiejętność: rozpoznawanie, który ułamek zwykły ma skończone rozwinięcie dziesiętne, na podstawie rozkładu mianownika na czynniki pierwsze
Zadanie 30.(0–3 pkt)Poziom trudności: trudne
Rozważ ułamek 114.
a) Zapisz jego rozwinięcie dziesiętne i podaj, jaki ma okres.
b) Wyznacz cyfrę, która stoi na pięćdziesiątym miejscu po przecinku w tym rozwinięciu. Zapisz obliczenia.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:a) 114=0,363636…, okres to 36.
b) Cyfra 6.
Rozwiązanie
a) Dzielimy 4 przez 11 pisemnie:
4:11=0,3636…
Po pierwszym kroku reszta wynosi 4, potem 7, potem znowu 4 — reszty się powtarzają, więc i cyfry wyniku się powtarzają. Rozwinięcie jest okresowe, a jego okres to dwucyfrowa grupa 36:
114=0,(36)
b) Okres ma długość 2, więc cyfry po przecinku ustawiają się parami:
132633465366…
Na miejscach nieparzystych stoi 3, a na parzystych 6. Można to sprawdzić dzieleniem numeru miejsca przez długość okresu:
50:2=25 reszta 0
Reszta 0 oznacza, że pięćdziesiąte miejsce kończy dwudziesty piąty pełny okres, czyli stoi na nim druga cyfra okresu.
Na pięćdziesiątym miejscu po przecinku stoi cyfra 6.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wyznaczenie rozwinięcia 0,363636… i wskazanie okresu 36. 1 p. — zauważenie, że okres ma długość 2, a numer miejsca decyduje przez resztę z dzielenia przez 2. 1 p. — podanie cyfry 6 jako odpowiedzi do podpunktu b). 0 p. — rozwiązanie oparte na błędnym rozwinięciu dziesiętnym.
Typowe błędy
Przerwanie dzielenia po dwóch cyfrach i uznanie, że 114=0,36.
Podanie okresu 3 albo 63 zamiast 36 — okres zaczyna się od pierwszej powtarzającej się cyfry po przecinku.
Zamiana miejsc parzystych i nieparzystych i odpowiedź 3.
Liczenie miejsc razem z cyfrą jedności (czyli zerem przed przecinkiem).
Sprawdzana umiejętność: zapisywanie ułamka zwykłego w postaci rozwinięcia dziesiętnego okresowego i wyznaczanie cyfry na wskazanym miejscu po przecinku z wykorzystaniem długości okresu
Zadanie 31.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Rozwinięcie dziesiętne ułamka 4017 jest skończone.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Rozwinięcie dziesiętne tego ułamka ma po przecinku
A.jedną cyfrę
B.dwie cyfry
C.trzy cyfry
D.cztery cyfry
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Mianownik 40=2⋅2⋅2⋅5 składa się z dwójek i piątki, więc ułamek da się rozszerzyć do mianownika będącego potęgą dziesiątki. Brakuje dwóch piątek, bo dwójek jest trzy:
4017=40⋅2517⋅25=1000425
Mianownik 1000 ma trzy zera, więc po przecinku będą trzy cyfry:
4017=0,425
To samo widać z dzielenia pisemnego 17:40 — kończy się ono po trzech cyfrach po przecinku.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Rozszerzenie do mianownika 100 i wynik 0,42 albo 0,43 — mianownik 40 nie dzieli 100 w liczbach całkowitych.
Odpowiedź „dwie cyfry", bo 40 jest liczbą dwucyfrową.
Policzenie cyfr całego zapisu 0,425 razem z zerem przed przecinkiem.
Sprawdzana umiejętność: zamiana ułamka zwykłego na skończone rozwinięcie dziesiętne i określanie liczby cyfr po przecinku
Zadanie 32.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Wartość wyrażenia 30+20+22 jest równa
A.6
B.4
C.8
D.9
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Każda liczba różna od zera podniesiona do potęgi zerowej daje 1:
30=120=1
Zostaje jeszcze 22=4. Dodajemy:
1+1+4=6
Wartość wyrażenia jest równa 6.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Przyjęcie, że potęga o wykładniku zero jest równa zero: 0+0+4=4 — wariant B.
Przyjęcie, że potęga o wykładniku zero jest równa podstawie: 3+2+4=9 — wariant D.
Pomylenie tylko jednej z potęg zerowych z podstawą: 3+1+4=8 — wariant C.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie wartości wyrażenia z potęgami o wykładniku zero
Zadanie 33.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Iloczyn 25⋅55 jest równy
A.1010
B.75
C.1025
D.105
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Oba czynniki mają ten sam wykładnik, więc można skorzystać z własności potęgi iloczynu czytanej od prawej do lewej:
an⋅bn=(a⋅b)n
Podstawiamy a=2, b=5, n=5:
25⋅55=(2⋅5)5=105
Dla sprawdzenia: 25=32, 55=3125, a 32⋅3125=100000=105.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Dodanie wykładników, choć podstawy są różne: 25⋅55=1010 — wariant A. Wykładniki dodajemy tylko przy tej samej podstawie.
Pomnożenie wykładników: 1025 — wariant C.
Dodanie podstaw i zachowanie wykładnika: 75 — wariant B.
Sprawdzana umiejętność: zapisywanie iloczynu potęg o różnych podstawach i tym samym wykładniku jako potęgi iloczynu
Zadanie 34.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Oblicz wartość wyrażenia
34154⋅(51)3
Zapisz obliczenia.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:5
Rozwiązanie
W pierwszym czynniku licznik i mianownik mają ten sam wykładnik, więc można skorzystać z własności potęgi ilorazu:
bnan=(ba)n
Stąd
34154=(315)4=54
Drugi czynnik to potęga ułamka — podnosimy do potęgi licznik i mianownik:
(51)3=5313=531
Zostaje dzielenie potęg o tej samej podstawie, czyli odejmowanie wykładników:
54⋅531=5354=54−3=5
Wartość wyrażenia jest równa 5.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie pierwszego czynnika w postaci 54 z wykorzystaniem potęgi ilorazu. 1 p. — zapisanie drugiego czynnika w postaci 531. 1 p. — wykonanie dzielenia potęg i podanie wyniku 5. 0 p. — brak sprowadzenia wyrażenia do potęg o podstawie 5.
Typowe błędy
Odjęcie wykładników w pierwszym czynniku bez zmiany podstawy: 34154=154−4=1 albo 124.
Potraktowanie (51)3 jako 5⋅31 albo 53.
Pomnożenie wykładników na końcu: 5354=512.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie wartości wyrażenia z potęgą ilorazu i potęgą ułamka o tym samym wykładniku
Zadanie 35.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Wartość wyrażenia ∣−7∣−∣3∣ jest równa
A.10
B.−4
C.4
D.−10
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Wartość bezwzględna liczby to jej odległość od zera na osi liczbowej, więc nigdy nie jest ujemna:
∣−7∣=7∣3∣=3
Teraz wykonujemy odejmowanie:
7−3=4
Wartość wyrażenia jest równa 4.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
Pominięcie wartości bezwzględnej przy pierwszej liczbie i rachunek −7−3=−10 — wariant D.
Uznanie, że ∣−7∣=−7, a potem odjęcie od niego 3 z błędnym znakiem — wariant B.
Dodanie zamiast odjęcia: 7+3=10 — wariant A.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie wartości bezwzględnej liczby całkowitej i wykonywanie odejmowania na otrzymanych wartościach
Zadanie 36.(0–2 pkt)Poziom trudności: trudne
Oblicz wartość wyrażenia
12⋅27−298
Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:11
Rozwiązanie
Iloczyn pierwiastków jest pierwiastkiem z iloczynu, więc zamiast szacować każdy z nich osobno, mnożymy liczby pod pierwiastkiem:
12⋅27=12⋅27=324=18
Sprawdzenie: 182=324.
W drugim składniku najpierw wykonujemy dzielenie pod pierwiastkiem:
298=49=7
Na końcu odejmujemy:
18−7=11
Wartość wyrażenia jest równa 11.
Inny sposób
Każdy pierwiastek można najpierw uprościć, wyłączając czynnik przed znak pierwiastka:
12=4⋅3=2327=9⋅3=33
Teraz mnożymy osobno liczby przed pierwiastkami i osobno pierwiastki, pamiętając, że 3⋅3=3:
23⋅33=(2⋅3)⋅(3⋅3)=6⋅3=18
Dalej tak samo: 49=7 i 18−7=11. Ta droga jest wygodniejsza, gdy liczby pod pierwiastkami są duże i iloczyn 12⋅27 trudno policzyć w pamięci.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie iloczynu pierwiastków: 12⋅27=18. 1 p. — obliczenie 298=7 i podanie wyniku 11. 0 p. — mnożenie liczb pod pierwiastkiem bez wyciągnięcia pierwiastka z iloczynu albo błędna wartość 324.
Typowe błędy
Dodanie liczb pod pierwiastkiem: 12⋅27=39.
Przyjęcie, że 298=298 i urwanie rachunku, mimo że po skróceniu wychodzi ta sama 49.
Odjęcie pierwiastków przed wykonaniem mnożenia, czyli rachunek 12⋅(27−49).
Przyjęcie 324=12, bo 12≈3,5 i 27≈5,2 zostały zaokrąglone zbyt mocno.
Sprawdzana umiejętność: obliczanie wartości wyrażenia z mnożeniem i dzieleniem pierwiastków kwadratowych
Zadanie 37.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Park krajobrazowy ma kształt prostokąta o bokach długości 4⋅103 m i 5⋅102 m. Jakie jest pole tego parku w metrach kwadratowych? Wybierz wynik zapisany w notacji wykładniczej.
A.2⋅105
B.9⋅105
C.2⋅106
D.2⋅107
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Mnożysz osobno liczby przy potęgach i osobno potęgi liczby 10.
Pole to iloczyn boków: P=4⋅103⋅5⋅102=(4⋅5)⋅103+2.
Wychodzi 20⋅105.
W notacji wykładniczej pierwsza liczba jest od 1 do 10, więc 20=2⋅10 i 20⋅105=2⋅10⋅105=2⋅106.
Pole parku jest równe 2⋅106 m². Poprawna jest odpowiedź C.
Inny sposób
Zamień na liczby zwykłe: 4⋅103=4000, 5⋅102=500. Wtedy 4000⋅500=2000000, a to jest 2⋅106. Odpowiedź C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Zostaje 20⋅105 i uczeń „gubi" dziesiątkę, zapisując 2⋅105.
B) Dodaje liczby (4+5=9) zamiast je pomnożyć.
D) Zapisuje 20 jako 2⋅102 zamiast 2⋅10.
Sprawdzana umiejętność: Pomnożyć liczby zapisane w notacji wykładniczej i zapisać wynik w poprawnej notacji wykładniczej.
Zadanie 38.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Serwer sklepu internetowego obsługuje średnio 2,5⋅106 zapytań na minutę. Oblicz, ile zapytań obsłuży ten serwer w ciągu doby. Wynik zapisz w notacji wykładniczej.
Odpowiedź
Odpowiedź:3,6⋅109 zapytań.
Rozwiązanie
Zamieniasz dobę na minuty, mnożysz, a wynik zapisujesz w notacji wykładniczej.
Doba ma 24⋅60=1440 minut.
Liczba zapytań to 2,5⋅106⋅1440.
Zapisz 1440=1,44⋅103. Wtedy 2,5⋅1,44⋅106⋅103.
2,5⋅1,44=3,6, a 106⋅103=109.
Serwer obsłuży w ciągu doby 3,6⋅109 zapytań.
Inny sposób
Zapisz 2,5⋅106=2500000. Mnożysz 2500000⋅1440=3600000000. Po przesunięciu przecinka o 9 miejsc w lewo: 3,6⋅109.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zamiana doby na 1440 minut i zapisanie iloczynu 2,5⋅106⋅1440 (lub równoważnego). 1 p. — poprawny wynik w notacji wykładniczej: 3,6⋅109. Wynik zapisany bez notacji (3600000000) nie daje tego punktu. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Mnożenie przez 24 zamiast przez 1440 (zapomniane minuty): wychodzi 6⋅107.
Wynik 36⋅108: liczba przed potęgą nie jest z przedziału od 1 do 10.
Dodawanie wykładników przy zmianie 1440 na 1,44⋅103 w złą stronę (np. 102).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć iloczyn liczby w notacji wykładniczej i liczby zwykłej oraz zapisać wynik w notacji wykładniczej.
Zadanie 39.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Wartość wyrażenia 34⋅92:27 jest równa
A.35
B.36
C.37
D.38
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Zapisujesz wszystkie liczby jako potęgi liczby 3, a potem stosujesz działania na potęgach o tej samej podstawie.
9=32, więc 92=(32)2=34.
27=33.
34⋅34=38, a potem 38:33=35.
Wyrażenie jest równe 35. Poprawna jest odpowiedź A.
Inny sposób
Policz liczbowo: 34=81, 92=81, więc 81⋅81=6561. Dalej 6561:27=243=35. Odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Zapisuje 27 jako 32, więc dzieli przez 32 i wychodzi 36.
C) Zapisuje 27 jako 3 (dzieli przez 31) i wychodzi 37.
D) Pomija dzielenie przez 27 i zostaje 34⋅34=38.
Sprawdzana umiejętność: Zapisać wartość wyrażenia z potęgami o różnych podstawach jako potęgę jednej liczby.
Zadanie 40.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Wartość wyrażenia 58+57 jest równa
A.6⋅57
B.2⋅58
C.515
D.1015
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Sumę potęg przekształcasz, wyłączając przed nawias potęgę o mniejszym wykładniku.
58=5⋅57.
58+57=5⋅57+1⋅57.
Wyłączasz 57: (5+1)⋅57=6⋅57.
Poprawna jest odpowiedź A.
Inny sposób
Policz liczbowo: 58=390625, 57=78125, suma to 468750. Także 6⋅78125=468750. Odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Traktuje 57 tak samo jak 58 i dostaje 2⋅58.
C) Dodaje wykładniki (8+7=15), jakby składniki się mnożyły.
D) Dodaje i podstawy, i wykładniki: (5+5)8+7.
Sprawdzana umiejętność: Wyłączyć wspólną potęgę przed nawias w sumie potęg o tej samej podstawie.
Zadanie 41.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Liczba 96+311 jest równa a⋅311, gdzie a jest liczbą całkowitą. Oblicz a.
Odpowiedź
Odpowiedź:a=4
Rozwiązanie
Najpierw zapisujesz obie potęgi z tą samą podstawą 3, potem wyłączasz wspólny czynnik przed nawias.
96=(32)6=312.
96+311=312+311.
312=3⋅311, więc suma jest równa 3⋅311+1⋅311=(3+1)⋅311=4⋅311.
Zatem a=4.
Inny sposób
Podziel obie strony przez 311: a=31196+311=311312+1=3+1=4.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie 96 jako 312. 1 p. — wyłączenie 311 przed nawias i podanie a=4. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Zapisanie 96 jako 38 (dodanie 2+6 zamiast pomnożenia wykładników).
Zapisanie 96+311 jako 1217 albo 317 (dodanie wykładników sumy).
Wynik a=3: uczeń pomija składnik 311 po wyłączeniu.
Sprawdzana umiejętność: Zapisać sumę potęg o różnych podstawach w postaci iloczynu z daną potęgą i wyznaczyć współczynnik.
Zadanie 42.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Wykaż, że liczba 320+319+318 jest podzielna przez 13.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Liczba jest równa 13⋅318, więc dzieli się przez 13.
Rozwiązanie
Wyłączasz najmniejszą potęgę przed nawias i pokazujesz, że w nawiasie jest 13.
Zapisz każdy składnik przez 318: 320=32⋅318, 319=3⋅318.
Wtedy 320+319+318=32⋅318+3⋅318+1⋅318.
Wyłączasz 318: 318⋅(32+3+1)=318⋅(9+3+1).
W nawiasie jest 13, więc liczba jest równa 13⋅318.
Jest to iloczyn liczby 13 i liczby całkowitej 318, więc liczba jest podzielna przez 13.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie składników z użyciem 318 i wyłączenie 318 przed nawias. 1 p. — obliczenie wartości w nawiasie: 32+3+1=13. 1 p. — wniosek, że liczba jest równa 13⋅318, więc dzieli się przez 13. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Dodawanie wykładników: zapis 320+319+318=357.
Wyłączenie 320 zamiast 318 i niepoprawne ułamki w nawiasie.
Sprawdzanie na przykładzie lub kalkulatorem zamiast wykazania w ogólności.
Sprawdzana umiejętność: Wykazać podzielność sumy potęg przez daną liczbę, wyłączając wspólną potęgę przed nawias.
Zadanie 43.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Prostokątny taras ma wymiary 540 cm na 900 cm. Taras trzeba wyłożyć bez przycinania jednakowymi kwadratowymi płytami. Bok płyty ma długość całkowitą w centymetrach. Płyty mają być jak największe. Jaką długość ma bok jednej płyty?
A.30 cm
B.60 cm
C.90 cm
D.180 cm
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Bok płyty musi być dzielnikiem 540 i 900, a największy taki bok to największy wspólny dzielnik tych liczb.
Rozkładasz: 540=22⋅33⋅5 oraz 900=22⋅32⋅52.
Bierzesz wspólne czynniki w najmniejszych potęgach: 22⋅32⋅5=4⋅9⋅5=180.
Bok płyty to 180 cm (na tarasie mieści się 3 płyty wzdłuż jednego boku i 5 wzdłuż drugiego). Poprawna jest odpowiedź D.
Inny sposób
Algorytm Euklidesa: 900=1⋅540+360, 540=1⋅360+180, 360=2⋅180+0. Ostatnia niezerowa reszta to 180. Odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A), B), C) Wybiera wspólny dzielnik liczb 540 i 900, ale nie największy. Taki bok też pasuje do tarasu, tylko płyty nie są największe.
Liczy najmniejszą wspólną wielokrotność (2700) zamiast największego wspólnego dzielnika.
Sprawdzana umiejętność: Wskazać największy wspólny dzielnik dwóch liczb w prostej sytuacji praktycznej.
Zadanie 44.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Autobusy linii A odjeżdżają z pętli co 12 minut, a autobusy linii B co 18 minut. O godzinie 6:45 odjechały z pętli jednocześnie. Podaj godzinę, o której znowu po raz pierwszy odjadą jednocześnie.
Odpowiedź
Odpowiedź:O godzinie 7:21.
Rozwiązanie
Szukasz najmniejszej liczby minut podzielnej przez 12 i przez 18, czyli ich najmniejszej wspólnej wielokrotności.
Wielokrotności 12: 12,24,36,48,…
Wielokrotności 18: 18,36,54,…
Najmniejsza wspólna to 36 minut.
6:45+36 minut =7:21.
Autobusy odjadą razem po raz pierwszy o 7:21.
Inny sposób
Rozkład na czynniki: 12=22⋅3, 18=2⋅32. NWW =22⋅32=36. Dalej 6:45+36 minut =7:21.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wyznaczenie, że odstęp między wspólnymi odjazdami to 36 minut (NWW liczb 12 i 18). 1 p. — poprawna godzina: 7:21. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Mnożenie 12⋅18=216 minut (wspólna wielokrotność, ale nie najmniejsza).
Obliczanie NWD (6 minut) zamiast NWW.
Błąd przy dodawaniu minut do godziny: 6:45+36 minut =6:81 albo 7:81.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć najmniejszą wspólną wielokrotność dwóch liczb w zadaniu o odjazdach i obliczyć godzinę.
Zadanie 45.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Florystka ma 36 róż, 60 tulipanów i 48 gerber. Chce ułożyć z nich jak najwięcej jednakowych bukietów. W każdym bukiecie ma być tyle samo kwiatów każdego rodzaju, a wszystkie kwiaty mają zostać wykorzystane. Ile bukietów ułoży florystka i ile kwiatów każdego rodzaju będzie w jednym bukiecie?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Florystka ułoży 12 bukietów. W każdym będą 3 róże, 5 tulipanów i 4 gerbery.
Rozwiązanie
Liczba bukietów musi być dzielnikiem każdej z liczb 36, 60 i 48, a ma być jak największa, więc szukasz największego wspólnego dzielnika tych liczb.
Rozkład: 36=22⋅32, 60=22⋅3⋅5, 48=24⋅3.
Wspólne czynniki w najmniejszych potęgach: 22⋅3=12.
Florystka ułoży 12 bukietów, a w każdym będą 3 róże, 5 tulipanów i 4 gerbery.
Inny sposób
Dziel wszystkie trzy liczby przez wspólne dzielniki po kolei: przez 2 dostajesz 18,30,24; znowu przez 2 dostajesz 9,15,12; przez 3 dostajesz 3,5,4. Iloczyn dzielników to 2⋅2⋅3=12 bukietów, a wyniki 3,5,4 to liczby kwiatów w bukiecie.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zauważenie, że liczba bukietów to największy wspólny dzielnik liczb 36, 60 i 48. 1 p. — poprawne wyznaczenie 12 bukietów. 1 p. — poprawna liczba kwiatów każdego rodzaju w bukiecie: 3, 5 i 4. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Wyznaczanie NWD tylko dwóch z trzech liczb, np. 36 i 60 (wychodzi 12, ale uczeń nie sprawdza trzeciej).
Obliczanie najmniejszej wspólnej wielokrotności zamiast największego wspólnego dzielnika.
Podanie liczby kwiatów w bukiecie bez podzielenia przez 12 (np. 36, 60, 48).
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć NWD trzech liczb i wykorzystać go do podziału na jednakowe zestawy.
Zadanie 46.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Liczba naturalna n przy dzieleniu przez 6 daje resztę 5. Jaką resztę przy dzieleniu przez 6 daje liczba n+4?
A.1
B.3
C.4
D.9
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Zapisujesz liczbę n w postaci z resztą i dodajesz 4.
n=6k+5, gdzie k jest całkowite nieujemne.
n+4=6k+9=6k+6+3=6(k+1)+3.
Reszta musi być mniejsza od 6, więc reszta jest równa 3. Poprawna jest odpowiedź B.
Inny sposób
Weź przykład: n=11 (reszta 5 przy dzieleniu przez 6). Wtedy n+4=15=2⋅6+3. Reszta to 3. Odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Odejmuje zamiast dodać: 5−4=1.
C) Bierze resztę tylko z dodanej liczby (4) i pomija resztę z n.
D) Dodaje 5+4=9 i nie redukuje wyniku do reszty mniejszej od 6.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć resztę z dzielenia sumy liczb, znając resztę jednego składnika.
Zadanie 47.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Na wycieczkę jedzie n uczniów, przy czym 30<n<50. Gdy uczniowie ustawili się w czwórki, zostało ich trzech bez czwórki. Gdy ustawili się w piątki, zostało ich dwóch bez piątki. Oblicz, ilu uczniów jedzie na wycieczkę.
Odpowiedź
Odpowiedź:47 uczniów.
Rozwiązanie
Wypisujesz liczby z przedziału spełniające jeden warunek i sprawdzasz z nich drugi.
Reszta 2 przy dzieleniu przez 5 dla 30<n<50: 32,37,42,47.
Sprawdzasz resztę z dzielenia przez 4: 32:4 daje resztę 0, 37:4 daje 1, 42:4 daje 2, 47:4 daje 3.
Resztę 3 ma tylko 47.
Na wycieczkę jedzie 47 uczniów.
Inny sposób
Zacznij od warunku z czwórkami: liczby z reszta 3 przy dzieleniu przez 4 z przedziału to 31,35,39,43,47. Resztę 2 przy dzieleniu przez 5 ma z nich tylko 47 (47=9⋅5+2).
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne wypisanie wszystkich liczb z przedziału spełniających jeden z warunków (np. 32,37,42,47 albo 31,35,39,43,47). 1 p. — wybranie liczby 47 po sprawdzeniu drugiego warunku. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Wypisanie liczb z resztą 2 dla dzielenia przez 4 albo z resztą 3 dla dzielenia przez 5 (pomieszane reszty).
Pominięcie którejś liczby z przedziału (np. 47 lub 32).
Podanie liczby, która spełnia tylko jeden warunek, np. 42 albo 43.
Sprawdzana umiejętność: Znaleźć liczbę z przedziału spełniającą dwa warunki dotyczące reszt z dzielenia.
Zadanie 48.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Wykaż, że kwadrat każdej liczby naturalnej niepodzielnej przez 3 daje przy dzieleniu przez 3 resztę 1.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Dla n=3k+1 oraz n=3k+2 kwadrat ma postać 3⋅(…)+1, więc reszta jest równa 1.
Rozwiązanie
Liczba niepodzielna przez 3 daje resztę 1 albo 2, więc rozpatrujesz dwa przypadki.
Przypadek n=3k+1, gdzie k jest całkowite nieujemne.
W obu przypadkach reszta jest równa 1, co kończy dowód.
Inny sposób
Resztę z iloczynu liczysz z reszt: liczba o reszcie 1 daje kwadrat o reszcie 1⋅1=1; liczba o reszcie 2 daje kwadrat o reszcie 2⋅2=4, a 4 daje resztę 1 przy dzieleniu przez 3. W obu przypadkach reszta to 1.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie dwóch przypadków: n=3k+1 oraz n=3k+2. 1 p. — poprawne przekształcenie kwadratu jednego z przypadków do postaci 3⋅(…)+1. 1 p. — poprawne przekształcenie kwadratu drugiego przypadku i sformułowanie wniosku. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Sprawdzenie kilku liczb (22=4, 42=16) zamiast dowodu dla każdej liczby.
Błąd we wzorze skróconego mnożenia: (3k+1)2=9k2+1 (brak podwojonego iloczynu).
Rozpatrzenie tylko jednego przypadku (np. tylko reszty 1).
Sprawdzana umiejętność: Wykazać własność reszty z dzielenia kwadratu liczby, rozpatrując przypadki.
Zadanie 49.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Liczba 70 leży na osi liczbowej między liczbami
A.6 i 7
B.7 i 8
C.8 i 9
D.35 i 36
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Porównujesz 70 z kwadratami kolejnych liczb całkowitych.
82=64 oraz 92=81.
64<70<81, więc 64<70<81.
Czyli 8<70<9. Poprawna jest odpowiedź C.
Inny sposób
Sprawdź kandydatów: 82=64<70, 92=81>70. Liczba 70 jest większa od 8 i mniejsza od 9. Odpowiedź C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Liczy pierwiastek z połowy liczby (70:2=35, 35≈6).
B) Sprawdza 72=49 i 82=64 i nie sprawdza, że 70 jest już większe od 64.
D) Dzieli 70 przez 2 zamiast wyciągnąć pierwiastek.
Sprawdzana umiejętność: Oszacować wartość pierwiastka kwadratowego i wskazać, między którymi liczbami całkowitymi leży.
Zadanie 50.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Oblicz wartość wyrażenia 1,44⋅3125−49.
Odpowiedź
Odpowiedź:4,5
Rozwiązanie
Najpierw obliczasz każdy pierwiastek, potem mnożysz i odejmujesz.
1,44=1,2, bo 1,22=1,44.
3125=5, bo 53=125.
49=23=1,5.
1,2⋅5−1,5=6−1,5=4,5.
Inny sposób
Zapisz 1,44=100144, więc 1,44=1012=56. Dalej 56⋅5−23=6−23=421=4,5.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne wartości trzech pierwiastków: 1,2; 5; 1,5 (albo 23). 1 p. — poprawny wynik: 4,5. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
1,44=0,12 albo 0,72 (zły przecinek).
3125=25 albo 3125 (mylenie z mnożeniem lub dzieleniem).
49=29 (pierwiastek tylko z licznika).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć wartość wyrażenia z pierwiastkiem kwadratowym z ułamka dziesiętnego, sześciennym i z ułamka zwykłego.
Zadanie 51.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnie
Działka ma kształt kwadratu o polu 1296 m². Właściciel ogradza całą działkę siatką, z wyjątkiem bramy o szerokości 4 m. Jeden metr siatki kosztuje 24 zł. Oblicz koszt siatki potrzebnej do ogrodzenia tej działki.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Siatka kosztuje 3360 zł.
Rozwiązanie
Z pola kwadratu obliczasz bok, z boku obwód, a potem koszt siatki.
Bok kwadratu: a=1296=36 m, bo 362=1296.
Obwód: 4⋅36=144 m.
Siatka nie obejmuje bramy: 144−4=140 m.
Koszt: 140⋅24=3360 zł.
Siatka kosztuje 3360 zł.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — obliczenie długości boku: 36 m. 1 p. — obliczenie długości siatki: 4⋅36−4=140 m. 1 p. — poprawny koszt: 3360 zł. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Dzielenie pola przez 4 zamiast pierwiastkowania: 1296:4=324 m.
Obliczenie pola zamiast obwodu: użycie 1296 zamiast 144.
Pominięcie odjęcia bramy (144 m siatki zamiast 140 m): wynik 3456 zł.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć bok kwadratu z jego pola, obwód z odjęciem fragmentu i koszt zakupu.
Zadanie 52.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Wartość wyrażenia 6−2,4:0,6⋅0,5 jest równa
A.−2
B.1
C.3
D.4
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Najpierw wykonujesz dzielenie i mnożenie od lewej do prawej, a na końcu odejmowanie.
2,4:0,6=4.
4⋅0,5=2.
6−2=4.
Poprawna jest odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Mnoży przed dzieleniem: 2,4:(0,6⋅0,5)=8, więc 6−8=−2.
B) Odejmuje przed mnożeniem: (6−4)⋅0,5=1.
C) Odejmuje przed dzieleniem: (6−2,4):0,6⋅0,5=3.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć wartość wyrażenia z ułamkami dziesiętnymi, zachowując kolejność wykonywania działań.
Zadanie 53.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Na osi liczbowej punkty A i B mają współrzędne −221 oraz 143. Jaką współrzędną ma środek odcinka AB?
A.−43
B.−83
C.83
D.281
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Środek odcinka na osi ma współrzędną równą średniej arytmetycznej współrzędnych jego końców.
−221=−410, więc suma końców: −410+47=−43.
Dzielisz przez 2: −43:2=−83.
Poprawna jest odpowiedź B.
Inny sposób
Długość odcinka AB: 143−(−221)=441. Połowa to 281. Środek leży 281 od punktu A: −221+281=−83. Odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Znajduje tylko sumę współrzędnych i nie dzieli przez 2.
C) Pomija znak minus przy wyniku (błąd znaku).
D) Pomija znak minus przy −221 i liczy (221+143):2.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć środek odcinka na osi liczbowej dla punktów o współrzędnych ułamkowych.
Zadanie 54.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Na wycieczkę zgłosiło się 457 osób. W jednym autokarze jest 48 miejsc siedzących. Oblicz, ile co najmniej autokarów trzeba zamówić, aby każda osoba miała miejsce siedzące.
Odpowiedź
Odpowiedź:10 autokarów.
Rozwiązanie
Dzielisz liczbę osób przez liczbę miejsc, a wynik zaokrąglasz do całkowitej liczby autokarów, tak aby nikogo nie zabrakło.
457:48≈9,52.
9 autokarów to 9⋅48=432 miejsca, a to za mało na 457 osób.
10 autokarów to 10⋅48=480 miejsc, a to wystarczy.
Trzeba zamówić co najmniej 10 autokarów.
Inny sposób
Wypisz kolejne wielokrotności 48: 432, 480. Liczba 457 jest między nimi, więc potrzeba autokarów, których miejsc jest co najmniej 457, czyli 10 (480 miejsc).
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne dzielenie 457:48 (wynik około 9,5) albo sprawdzenie, że 9 autokarów to za mało (432 miejsca). 1 p. — poprawna odpowiedź: 10 autokarów. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Odpowiedź 9 autokarów (obcięcie 9,52 w dół): 9 autokarów nie zabierze wszystkich.
Podanie 9,52 jako liczby autokarów.
Pomylenie dzielenia: 48:457 albo mnożenie 457⋅48.
Sprawdzana umiejętność: Wykonać dzielenie z resztą w zadaniu praktycznym i zaokrąglić wynik w górę, bo wymaga tego sytuacja.
Używamy plików cookies, żeby strona działała poprawnie i żebyśmy wiedzieli, które treści
są dla Was przydatne. Statystyki możesz odrzucić — strona zadziała tak samo. Polityka prywatności