W tej książce: wzory skróconego mnożenia, redukcja wyrazów podobnych, wartość wyrażenia, tworzenie wyrażeń, nawias, dowód, kwadrat różnicy, wyrażenia algebraiczne, różnica kwadratów, wyłączanie przed nawias. 50 zadań z rozwiązaniami krok po kroku.
Zadanie 1.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Zeszyt kosztuje x zł, a długopis jest o 2 zł tańszy od zeszytu. Ola kupiła 3 zeszyty i 2 długopisy. Które wyrażenie opisuje, ile złotych zapłaciła Ola?
A.5x−2
B.5x−4
C.5x+4
D.5x−6
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Najpierw zapisujesz cenę długopisu, potem koszt każdego rodzaju zakupów, a na końcu je dodajesz.
Cena długopisu: x−2 zł.
Koszt zeszytów: 3x, koszt długopisów: 2(x−2).
Razem: 3x+2(x−2)=3x+2x−4.
Ola zapłaciła 5x−4 zł. Poprawna jest odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Mnoży przez 2 tylko x, a liczbę 2 w nawiasie zostawia: 2x−2 zamiast 2x−4.
C) Przyjmuje, że długopis jest droższy od zeszytu: 2(x+2).
D) Mnoży liczbę 2 w nawiasie przez 3 (liczbę zeszytów) zamiast przez 2 (liczbę długopisów).
Sprawdzana umiejętność: Zapisać wyrażenie algebraiczne opisujące łączny koszt zakupów na podstawie opisu słownego.
Zadanie 2.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Jeden bok prostokąta ma długość a cm, a drugi jest o 3 cm dłuższy od dwukrotności długości pierwszego boku. Które wyrażenie opisuje obwód tego prostokąta w centymetrach?
A.3a+3
B.6a+3
C.6a+12
D.6a+6
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Zapisujesz długość drugiego boku, a potem obliczasz obwód jako dwukrotność sumy długości sąsiednich boków.
Drugi bok: 2a+3 cm (dwukrotność a i jeszcze 3 cm).
Obwód: 2⋅(a+2a+3)=2⋅(3a+3).
2⋅(3a+3)=6a+6.
Poprawna jest odpowiedź D.
Inny sposób
Dodaj cztery boki: a+a+(2a+3)+(2a+3)=6a+6. Odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Dodaje tylko dwa sąsiednie boki (a+2a+3) i zapomina o drugiej parze boków.
B) Mnoży przez 2 tylko część wyrażenia: 2⋅3a+3.
C) Przyjmuje, że drugi bok to 2(a+3)=2a+6, czyli dwukrotność sumy zamiast „dwukrotność plus 3".
Sprawdzana umiejętność: Zapisać wyrażenie algebraiczne opisujące obwód prostokąta, którego jeden bok jest opisany za pomocą drugiego.
Zadanie 3.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Ania ma x lat. Jej brat jest o 4 lata starszy od Ani, a mama jest 3 razy starsza od brata. Zapisz w najprostszej postaci sumę lat tych trzech osób.
Odpowiedź
Odpowiedź:5x+16
Rozwiązanie
Zapisujesz wiek każdej osoby przez x, dodajesz je i redukujesz wyrazy podobne.
Brat: x+4.
Mama: 3(x+4)=3x+12.
Suma: x+(x+4)+(3x+12).
Redukujesz: x+x+3x=5x oraz 4+12=16.
Suma lat wynosi 5x+16.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne zapisanie wieku brata (x+4) i mamy (3(x+4) albo 3x+12). 1 p. — poprawna suma w najprostszej postaci: 5x+16. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Wiek mamy jako 3x+4 (mnoży tylko x, a nie cały wiek brata).
Wiek mamy jako 3⋅4=12 (zapomina o x).
Suma x+x+4+3x+12=5x+16 zapisana jako 21x (dodaje wyrazy z x i bez x).
Sprawdzana umiejętność: Zapisać i uprościć wyrażenie opisujące sumę wieków trzech osób, których wiek jest zależny od wieku jednej z nich.
Zadanie 4.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnie
Pan Jan kupił x kg jabłek po 4 zł za kilogram oraz o 3 kg więcej gruszek po 6 zł za kilogram. Zapłacił banknotem 100 zł. Zapisz w najprostszej postaci wyrażenie opisujące resztę, jaką dostał pan Jan, a następnie oblicz tę resztę dla x=5.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Reszta: 82−10x zł. Dla x=5 reszta jest równa 32 zł.
Rozwiązanie
Zapisujesz koszt każdego owocu, odejmujesz sumę kosztów od 100 zł, upraszczasz wyrażenie i podstawiasz x=5.
Jabłka: 4x zł. Gruszek jest x+3 kg, więc koszt gruszek to 6(x+3) zł.
Reszta: 100−4x−6(x+3).
Opuszczasz nawias: 100−4x−6x−18.
Redukujesz: 82−10x.
Dla x=5: 82−10⋅5=82−50=32.
Pan Jan dostał 32 zł reszty.
Inny sposób
Policz od razu dla x=5: jabłka 5⋅4=20 zł, gruszek 8 kg, koszt 8⋅6=48 zł. Razem 68 zł, a reszta 100−68=32 zł. To pozwala sprawdzić wzór 82−10x.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawny koszt gruszek: 6(x+3) (razem z kosztem jabłek 4x). 1 p. — poprawne wyrażenie na resztę w najprostszej postaci: 82−10x. 1 p. — poprawna wartość reszty dla x=5: 32 zł. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Gruszki jako 6x+3 (dodaje 3 do kosztu zamiast 3 kg do masy).
Znak minus przed nawiasem: 100−4x−6x+18 (nie zmienia znaku przy 18).
Podstawienie x=5 do niezredukowanego wyrażenia z błędem rachunkowym albo odpowiedź bez porównania z kwotą 100 zł.
Sprawdzana umiejętność: Zapisać wyrażenie opisujące resztę z zakupów, uprościć je i obliczyć jego wartość dla danej liczby.
Zadanie 5.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Wyrażenie 7x+5−3x−2 jest równe
A.4x+3
B.4x+7
C.10x+3
D.4x−3
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Grupujesz wyrazy z x oraz wyrazy bez x, uwzględniając znaki.
Wyrazy z x: 7x−3x=4x.
Wyrazy bez x: 5−2=3.
Razem: 4x+3. Poprawna jest odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Dodaje 2 zamiast odjąć: 5+2=7.
C) Dodaje 3x zamiast odjąć: 7x+3x=10x.
D) Odejmuje w złej kolejności: 2−5=−3.
Sprawdzana umiejętność: Zredukować wyrazy podobne w sumie algebraicznej z jedną zmienną.
Zadanie 6.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Uprość wyrażenie 5x2−3x+2−(x2−4x+7).
Odpowiedź
Odpowiedź:4x2+x−5
Rozwiązanie
Opuszczasz nawias ze zmianą wszystkich znaków wewnątrz, a następnie redukujesz wyrazy podobne.
Minus przed nawiasem zmienia znaki: 5x2−3x+2−x2+4x−7.
Wyrazy z x2: 5x2−x2=4x2.
Wyrazy z x: −3x+4x=x.
Wyrazy wolne: 2−7=−5.
Wynik: 4x2+x−5.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne opuszczenie nawiasu: 5x2−3x+2−x2+4x−7. 1 p. — poprawna redukcja: 4x2+x−5. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Zmiana znaku tylko przy pierwszym wyrazie nawiasu: −x2−4x+7.
Dodawanie x2 i x jako wyrazów podobnych: 5x2−3x zapisane jako 2x3.
Zadanie 7.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Wykaż, że wartość wyrażenia 4(x+2)−3(x+1)−(x+5) nie zależy od x.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Wyrażenie jest równe 0 dla każdej liczby x.
Rozwiązanie
Opuszczasz nawiasy, redukujesz wyrazy podobne i pokazujesz, że zostaje liczba.
Mnożysz: 4(x+2)=4x+8 oraz 3(x+1)=3x+3.
Wyrażenie: 4x+8−(3x+3)−(x+5)=4x+8−3x−3−x−5.
Wyrazy z x: 4x−3x−x=0.
Wyrazy wolne: 8−3−5=0.
Wyrażenie jest równe 0 dla każdego x, więc jego wartość nie zależy od x.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne opuszczenie nawiasów: 4x+8−3x−3−x−5. 1 p. — poprawna redukcja wyrazów z x i wyrazów wolnych (oba wyniki równe 0). 1 p. — wniosek, że wartość wyrażenia to 0, więc nie zależy od x. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Sprawdzenie dla jednej lub dwóch wartości x zamiast przekształcenia.
Błąd znaku: −3(x+1)=−3x+3 albo −(x+5)=−x+5.
Wynik x zamiast 0: pomija minus przed ostatnim nawiasem.
Sprawdzana umiejętność: Wykazać, że wartość wyrażenia nie zależy od zmiennej, upraszczając je do liczby.
Zadanie 8.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Iloczyn 3a2⋅(−2a3) jest równy
A.−6a6
B.−5a5
C.−6a5
D.6a5
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Mnożysz osobno współczynniki liczbowe i osobno potęgi o tej samej podstawie.
Współczynniki: 3⋅(−2)=−6.
Potęgi: a2⋅a3=a2+3=a5.
Wynik: −6a5. Poprawna jest odpowiedź C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Mnoży wykładniki (2⋅3=6) zamiast je dodać.
B) Dodaje współczynniki (3+2=5) zamiast je pomnożyć i przenosi minus.
D) Pomija znak minus.
Sprawdzana umiejętność: Pomnożyć dwa jednomiany z jedną zmienną.
Zadanie 9.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Wyrażenie (2a2b)3 jest równe
A.8a6b3
B.6a6b3
C.8a5b3
D.2a6b3
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Podnosisz do trzeciej potęgi każdy czynnik jednomianu osobno.
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Mnoży 2⋅3=6 zamiast podnieść 2 do potęgi 3.
C) Dodaje wykładniki (2+3=5) zamiast je pomnożyć.
D) Nie podnosi współczynnika 2 do potęgi 3.
Sprawdzana umiejętność: Podnieść jednomian z dwiema zmiennymi do potęgi.
Zadanie 10.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Oblicz wartość wyrażenia (−2x2y)3⋅21xy2 dla x=−1 i y=2.
Odpowiedź
Odpowiedź:128
Rozwiązanie
Najpierw upraszczasz wyrażenie do jednego jednomianu, potem podstawiasz liczby.
(−2x2y)3=(−2)3⋅x6⋅y3=−8x6y3.
−8x6y3⋅21xy2=−4x7y5.
Dla x=−1 i y=2: x7=(−1)7=−1 oraz y5=25=32.
−4⋅(−1)⋅32=128.
Inny sposób
Podstaw od razu: x2y=(−1)2⋅2=2, więc (−2⋅2)3=(−4)3=−64. Drugi czynnik: 21⋅(−1)⋅22=21⋅(−1)⋅4=−2. Iloczyn: −64⋅(−2)=128.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne uproszczenie wyrażenia do −4x7y5. 1 p. — poprawne podstawienie i wynik 128. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
(−2)3=8 zamiast −8 (błąd znaku przy potędze liczby ujemnej).
Dodawanie wykładników przy potędze: (x2)3=x5.
Błąd znaku: (−1)7=1.
Sprawdzana umiejętność: Uprościć iloczyn jednomianów z potęgą i obliczyć jego wartość dla podanych liczb ujemnej i dodatniej.
Zadanie 11.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Wyrażenie 2x(3x−5) jest równe
A.6x−10
B.6x2−5
C.6x2+10x
D.6x2−10x
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Mnożysz 2x przez każdy składnik sumy w nawiasie.
2x⋅3x=6x2.
2x⋅(−5)=−10x.
Wynik: 6x2−10x. Poprawna jest odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Zapisuje 2x⋅3x=6x (nie dodaje wykładników).
B) Mnoży tylko pierwszy składnik nawiasu i drugi przepisuje.
C) Błąd znaku przy mnożeniu przez liczbę ujemną.
Sprawdzana umiejętność: Pomnożyć sumę algebraiczną przez jednomian.
Zadanie 12.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Uprość wyrażenie 3x(x−4)−2(x2−5x).
Odpowiedź
Odpowiedź:x2−2x
Rozwiązanie
Mnożysz oba nawiasy, uważając na znak przy drugim, i redukujesz wyrazy podobne.
3x(x−4)=3x2−12x.
−2(x2−5x)=−2x2+10x.
Razem: 3x2−12x−2x2+10x.
Redukujesz: 3x2−2x2=x2 oraz −12x+10x=−2x.
Wynik: x2−2x.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne wymnożenie obu nawiasów: 3x2−12x−2x2+10x. 1 p. — poprawna redukcja: x2−2x. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
−2(x2−5x)=−2x2−10x (nie zmienia znaku drugiego składnika).
3x⋅x=3x (zapomina o kwadracie).
Redukcja −12x+10x=−22x.
Sprawdzana umiejętność: Uprościć różnicę dwóch iloczynów sumy algebraicznej i jednomianu lub liczby.
Zadanie 13.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Wyrażenie (x+3)(x−4) jest równe
A.x2−12
B.x2−x−12
C.x2+x−12
D.x2−x+12
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Mnożysz każdy składnik pierwszego nawiasu przez każdy składnik drugiego, a potem redukujesz.
(x+3)(x−4)=x⋅x+x⋅(−4)+3⋅x+3⋅(−4).
=x2−4x+3x−12.
−4x+3x=−x, więc wynik to x2−x−12. Poprawna jest odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Mnoży tylko pierwsze i ostatnie składniki: x⋅x i 3⋅(−4).
C) Błąd w redukcji: −4x+3x=x.
D) Błąd znaku: 3⋅(−4)=12.
Sprawdzana umiejętność: Pomnożyć dwie sumy algebraiczne i zredukować wyrazy podobne.
Zadanie 14.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Uprość wyrażenie (2x−1)(x+5)−2x2.
Odpowiedź
Odpowiedź:9x−5
Rozwiązanie
Mnożysz nawiasy, a potem redukujesz wyrazy podobne.
(2x−1)(x+5)=2x2+10x−x−5=2x2+9x−5.
Odejmujesz 2x2: 2x2+9x−5−2x2.
2x2−2x2=0, więc zostaje 9x−5.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne wymnożenie nawiasów: 2x2+10x−x−5 lub 2x2+9x−5. 1 p. — poprawny wynik: 9x−5. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Pomijanie iloczynu (−1)⋅x: 2x2+10x−5.
Błąd znaku: (−1)⋅5=5.
Redukcja 2x2−2x2 zapisana jako x2 albo 4x2.
Sprawdzana umiejętność: Pomnożyć dwie sumy algebraiczne i uprościć różnicę z kwadratem zmiennej.
Zadanie 15.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Kwadratowy ogród ma bok długości a m, przy czym a>2. Właściciel wydłużył jeden bok o 3 m i skrócił drugi o 2 m, otrzymując prostokąt. Wykaż, że pole ogrodu zmieniło się o (a−6) m². Dla jakiej wartości a pole ogrodu się nie zmieniło?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Zmiana pola to a−6 m². Pole się nie zmieniło dla a=6 m.
Rozwiązanie
Zapisujesz pole nowego prostokąta, odejmujesz pole kwadratu i redukujesz. Potem przyrównujesz zmianę do zera.
Boki prostokąta: a+3 i a−2, więc pole to (a+3)(a−2).
(a+3)(a−2)=a2−2a+3a−6=a2+a−6.
Pole kwadratu to a2, więc zmiana to a2+a−6−a2=a−6.
Pole się nie zmieniło, gdy a−6=0.
Zatem a=6 m.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie pola prostokąta jako (a+3)(a−2) i poprawne wymnożenie: a2+a−6. 1 p. — poprawne wyrażenie na zmianę pola: a−6. 1 p. — poprawna wartość a=6. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Boki prostokąta a+3 i a+2 (skrócenie opisane jako dodanie).
Błąd przy mnożeniu: (a+3)(a−2)=a2−6 (pomijanie wyrazów środkowych).
Brak odjęcia pola kwadratu: zmiana pola jako a2+a−6.
Sprawdzana umiejętność: Zapisać pole prostokąta jako iloczyn sum, uprościć różnicę pól i znaleźć wartość zmiennej, dla której pole się nie zmienia.
Zadanie 16.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Które wyrażenie opisuje „trzy razy suma kwadratu liczby a i liczby 5"?
A.3a2+5
B.(3a)2+5
C.3(a2+5)
D.3(a+5)2
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Czytasz opis od środka: najpierw kwadrat liczby, potem suma, a na końcu mnożenie przez trzy.
Kwadrat liczby a: a2.
Suma kwadratu liczby a i liczby 5: a2+5.
Trzy razy ta suma: 3(a2+5). Poprawna jest odpowiedź C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Mnoży przez 3 tylko kwadrat, bez nawiasu.
B) Podnosi do kwadratu iloczyn 3a zamiast pomnożyć sumę.
D) Podnosi do kwadratu sumę a+5 zamiast dodać 5 do kwadratu liczby a.
Sprawdzana umiejętność: Zapisać wyrażenie algebraiczne na podstawie opisu słownego z kwadratem i sumą.
Zadanie 17.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Najmniejszą z trzech kolejnych liczb naturalnych oznaczono przez n. Suma tych trzech liczb jest równa
A.3n
B.3n+3
C.3n+6
D.n+3
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Zapisujesz trzy liczby przez n i dodajesz je.
Kolejne liczby: n, n+1, n+2.
Suma: n+(n+1)+(n+2).
n+n+n=3n oraz 1+2=3.
Suma to 3n+3. Poprawna jest odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Dodaje trzy razy n i pomija 1 i 2.
C) Zaczyna od liczby n+1: (n+1)+(n+2)+(n+3).
D) Zapisuje n+1+2 (przy kolejnych liczbach pomija zmienną n).
Sprawdzana umiejętność: Zapisać sumę trzech kolejnych liczb naturalnych za pomocą najmniejszej z nich.
Zadanie 18.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Wyrażenie 21(8x−6)−3(x−1) jest równe
A.x
B.x−6
C.x−3
D.7x−6
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Mnożysz oba nawiasy, a potem redukujesz wyrazy podobne.
21(8x−6)=4x−3.
−3(x−1)=−3x+3.
Razem: 4x−3−3x+3.
4x−3x=x oraz −3+3=0, więc wynik to x. Poprawna jest odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Mnoży −3⋅(−1)=−3 (błąd znaku): 4x−3−3x−3.
C) Nie dzieli 6 przez 2 i przyjmuje 4x−6.
D) Zmienia znak przy 3x: 4x−3+3x−3=7x−6.
Sprawdzana umiejętność: Uprościć różnicę iloczynów z ułamkiem i liczbą, uważając na znaki przy opuszczaniu nawiasów.
Zadanie 19.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Uprość wyrażenie 3x2−2x−(x2+5x)+4, a następnie oblicz jego wartość dla x=−2.
Odpowiedź
Odpowiedź:Wyrażenie po uproszczeniu: 2x2−7x+4. Wartość dla x=−2 jest równa 26.
Rozwiązanie
Opuszczasz nawias ze zmianą znaków, redukujesz, a potem podstawiasz liczbę do uproszczonego wyrażenia.
3x2−2x−x2−5x+4.
Wyrazy z x2: 3x2−x2=2x2. Wyrazy z x: −2x−5x=−7x.
Wyrażenie: 2x2−7x+4.
Dla x=−2: 2⋅(−2)2−7⋅(−2)+4=2⋅4+14+4=8+14+4=26.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne uproszczone wyrażenie: 2x2−7x+4. 1 p. — poprawna wartość dla x=−2: 26. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Nie zmienia znaku przy 5x po opuszczeniu nawiasu: −2x+5x=3x.
(−2)2=−4 (zły znak kwadratu).
−7⋅(−2)=−14 (zły znak iloczynu).
Sprawdzana umiejętność: Uprościć wyrażenie z nawiasem poprzedzonym minusem i obliczyć jego wartość dla liczby ujemnej.
Zadanie 20.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Wykaż, że suma trzech kolejnych liczb nieparzystych jest podzielna przez 3.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Suma jest równa 3(2k+3), więc dzieli się przez 3.
Rozwiązanie
Zapisujesz kolejne liczby nieparzyste przez jedną zmienną, dodajesz je i wyłączasz 3.
Najmniejsza liczba nieparzysta: 2k+1, gdzie k jest liczbą całkowitą nieujemną.
Kolejne nieparzyste: 2k+3 i 2k+5.
Suma: (2k+1)+(2k+3)+(2k+5)=6k+9.
Wyłączasz 3: 6k+9=3(2k+3).
Suma jest iloczynem liczby 3 i liczby całkowitej 2k+3, więc jest podzielna przez 3.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawny zapis trzech kolejnych liczb nieparzystych: 2k+1, 2k+3, 2k+5 (lub równoważny). 1 p. — poprawna suma: 6k+9. 1 p. — wyłączenie 3 przed nawias i wniosek: 3(2k+3), więc suma dzieli się przez 3. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Zapis kolejnych liczb nieparzystych jako 2k+1, 2k+2, 2k+3 (to jest zapis dla kolejnych liczb naturalnych).
Sprawdzenie na przykładzie (1+3+5=9) zamiast dowodu.
Błąd w sumie: 2k+2k+2k=2k3 albo 6k+8.
Sprawdzana umiejętność: Wykazać podzielność sumy trzech kolejnych liczb nieparzystych, zapisując je za pomocą zmiennej.
Zadanie 21.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Wyrażenie (x+5)2 jest równe
A.x2+25
B.x2+5x+25
C.x2+10x+25
D.x2+10x+10
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Stosujesz wzór na kwadrat sumy: (a+b)2=a2+2ab+b2.
a=x, b=5.
a2=x2, 2ab=2⋅x⋅5=10x, b2=25.
Wynik: x2+10x+25. Poprawna jest odpowiedź C.
Inny sposób
Pomnóż nawiasy: (x+5)(x+5)=x2+5x+5x+25=x2+10x+25. Odpowiedź C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Pomija podwojony iloczyn: (x+5)2=x2+52.
B) Zapisuje ab zamiast 2ab.
D) Oblicza 52 jako 5+5=10.
Sprawdzana umiejętność: Rozwinąć kwadrat sumy dwóch wyrazów ze wzoru skróconego mnożenia.
Zadanie 22.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Wyrażenie (3a−2b)2 jest równe
A.9a2−4b2
B.9a2−6ab+4b2
C.9a2+12ab+4b2
D.9a2−12ab+4b2
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Stosujesz wzór na kwadrat różnicy: (p−q)2=p2−2pq+q2.
p=3a, q=2b.
p2=9a2, 2pq=2⋅3a⋅2b=12ab, q2=4b2.
Wynik: 9a2−12ab+4b2. Poprawna jest odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Stosuje wzór na różnicę kwadratów: (3a)2−(2b)2.
B) Liczy podwojony iloczyn jako 3a⋅2b=6ab (bez dwójki).
C) Błąd znaku przy środkowym wyrazie.
Sprawdzana umiejętność: Rozwinąć kwadrat różnicy dwóch jednomianów ze wzoru skróconego mnożenia.
Zadanie 23.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Uprość wyrażenie (x+4)2−(x−1)(x+3).
Odpowiedź
Odpowiedź:6x+19
Rozwiązanie
Rozwijasz kwadrat sumy i mnożysz nawiasy, a potem odejmujesz, zmieniając znaki w drugim wyrażeniu.
(x+4)2=x2+8x+16.
(x−1)(x+3)=x2+3x−x−3=x2+2x−3.
Różnica: x2+8x+16−(x2+2x−3)=x2+8x+16−x2−2x+3.
Redukcja: 6x+19.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne rozwinięcie obu wyrażeń: x2+8x+16 oraz x2+2x−3. 1 p. — poprawny wynik: 6x+19. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Nie zmienia znaków w nawiasie przy odejmowaniu: −x2+2x−3.
Rozwija (x+4)2 jako x2+16.
Błąd przy mnożeniu: (x−1)(x+3)=x2−3.
Sprawdzana umiejętność: Uprościć różnicę kwadratu sumy i iloczynu dwóch sum.
Zadanie 24.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Wykaż, że różnica kwadratów dwóch kolejnych liczb naturalnych jest liczbą nieparzystą.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Różnica kwadratów liczb n+1 i n jest równa 2n+1, czyli jest liczbą nieparzystą.
Rozwiązanie
Zapisujesz dwie kolejne liczby przez n, rozwijasz kwadrat sumy i upraszczasz.
Kolejne liczby naturalne: n i n+1.
Różnica kwadratów: (n+1)2−n2.
(n+1)2=n2+2n+1.
n2+2n+1−n2=2n+1.
Liczba 2n jest parzysta, więc 2n+1 jest nieparzysta.
Inny sposób
Użyj wzoru na różnicę kwadratów: (n+1)2−n2=(n+1−n)(n+1+n)=1⋅(2n+1)=2n+1.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapis dwóch kolejnych liczb (n i n+1) oraz różnicy kwadratów (n+1)2−n2. 1 p. — poprawne rozwinięcie i uproszczenie do 2n+1. 1 p. — wniosek, że 2n+1 jest nieparzysta. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Rozwinięcie (n+1)2=n2+1 i wynik 1.
Sprawdzanie tylko na przykładach (22−12=3).
Zapis kolejnych liczb jako n i n+2 (to liczby parzyste lub nieparzyste, nie kolejne naturalne).
Sprawdzana umiejętność: Wykazać, że różnica kwadratów dwóch kolejnych liczb naturalnych jest nieparzysta, rozwijając kwadrat sumy.
Zadanie 25.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Wyrażenie (x−7)(x+7) jest równe
A.x2−49
B.x2+49
C.x2−14x+49
D.x2−7
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Stosujesz wzór: (a−b)(a+b)=a2−b2.
a=x, b=7.
a2=x2, b2=49.
Wynik: x2−49. Poprawna jest odpowiedź A.
Inny sposób
Pomnóż nawiasy: x2+7x−7x−49=x2−49. Odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Zamienia znak: x2+49.
C) Stosuje wzór na kwadrat różnicy.
D) Nie podnosi 7 do kwadratu.
Sprawdzana umiejętność: Pomnożyć sumę i różnicę tych samych wyrazów ze wzoru na różnicę kwadratów.
Zadanie 26.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Oblicz bez użycia kalkulatora iloczyn 52⋅48. Skorzystaj ze wzoru skróconego mnożenia.
Odpowiedź
Odpowiedź:2496
Rozwiązanie
Zapisujesz obie liczby jako 50 plus lub minus 2 i stosujesz wzór na różnicę kwadratów.
52⋅48=(50+2)(50−2).
Wzór (a+b)(a−b)=a2−b2 daje 502−22.
2500−4=2496.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie iloczynu jako (50+2)(50−2) i użycie wzoru 502−22. 1 p. — poprawny wynik: 2496. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Obliczenie 502+22=2504.
Błąd w 502: 250 zamiast 2500.
Pomylenie z kwadratem sumy: (50+2)2.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć iloczyn liczb bez kalkulatora, zapisując go jako różnicę kwadratów.
Zadanie 27.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Wykaż, że liczba 10252−10232 jest podzielna przez 8.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Liczba jest równa 4096=8⋅512, więc dzieli się przez 8.
Rozwiązanie
Stosujesz wzór na różnicę kwadratów i wyłączasz iloczyn, w którym widać dzielnik 8.
10252−10232=(1025−1023)(1025+1023).
1025−1023=2 oraz 1025+1023=2048.
Iloczyn: 2⋅2048=4096.
4096=8⋅512, więc liczba jest podzielna przez 8.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zastosowanie wzoru: (1025−1023)(1025+1023). 1 p. — poprawne obliczenie czynników i iloczynu: 2⋅2048=4096. 1 p. — wniosek, że 4096=8⋅512 dzieli się przez 8. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Obliczanie 10252 i 10232 osobno z błędem rachunkowym.
Zapis 10252−10232=(1025−1023)2=4.
Pominięcie sprawdzenia podzielności (4096:8) po obliczeniu iloczynu.
Sprawdzana umiejętność: Wykazać podzielność różnicy kwadratów dużych liczb, stosując wzór na różnicę kwadratów.
Zadanie 28.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Bok kwadratu ma długość a cm. Każdy bok tego kwadratu wydłużono o 5 cm. Które wyrażenie opisuje, o ile centymetrów kwadratowych zwiększyło się pole kwadratu?
A.10a
B.10a+25
C.25
D.5a+25
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Od pola nowego kwadratu odejmujesz pole starego.
Nowy bok: a+5, nowe pole: (a+5)2=a2+10a+25.
Stare pole: a2.
Przyrost: a2+10a+25−a2=10a+25.
Poprawna jest odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Pomija wyraz 52=25.
C) Zapisuje tylko 52 i pomija 2⋅a⋅5.
D) Liczy 2ab jako ab=5a.
Sprawdzana umiejętność: Zapisać wyrażenie opisujące wzrost pola kwadratu po wydłużeniu boku.
Zadanie 29.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Bok kwadratu skrócono o 3 cm i pole zmalało o 51 cm². Oblicz długość boku pierwotnego kwadratu.
Pierwotny kwadrat miał bok 10 cm. Sprawdzenie: 100−49=51.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie równania a2−(a−3)2=51 i sprowadzenie go do 6a−9=51. 1 p. — poprawny wynik: a=10 cm. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Sprawdzana umiejętność: Ułożyć i rozwiązać równanie z różnicą pól kwadratów, korzystając ze wzoru na kwadrat różnicy.
Zadanie 30.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Bok kwadratu zwiększono o 20%. O ile procent zwiększyło się pole tego kwadratu?
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Pole zwiększyło się o 44%.
Rozwiązanie
Oznaczasz bok literą, zapisujesz nowy bok i nowe pole, a potem porównujesz je ze starym polem.
Bok: a, pole: a2.
Nowy bok: 1,2a.
Nowe pole: (1,2a)2=1,44a2.
1,44a2 to 144% pola a2.
Pole zwiększyło się o 44%.
Inny sposób
Weź a=10: pole 100. Nowy bok 12, nowe pole 144. Wzrost: 44 z 100, czyli 44%.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie nowego boku jako 1,2a. 1 p. — poprawne nowe pole: 1,44a2. 1 p. — poprawna odpowiedź: 44%. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Odpowiedź 20% (pole zmienia się tak jak bok).
Odpowiedź 40% (2⋅20%).
(1,2a)2=1,2a2 (kwadrat tylko zmiennej).
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć procentową zmianę pola kwadratu po procentowej zmianie boku.
Zadanie 31.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Wyrażenie 6x+9 jest równe
A.3(2x+9)
B.3(2x+3)
C.6(x+9)
D.6(x+3)
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Szukasz największej liczby, przez którą dzielą się oba składniki, i dzielisz każdy składnik.
Wspólny czynnik liczb 6 i 9: 3.
6x:3=2x oraz 9:3=3.
Wynik: 3(2x+3). Poprawna jest odpowiedź B.
Inny sposób
Sprawdź przez wymnożenie: 3(2x+3)=6x+9. Odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Dzieli przez 3 tylko pierwszy składnik.
C) Wyłącza 6 i drugi składnik zostawia bez zmian.
D) Wyłącza 6 i zapisuje 9:3=3 (dzieli przez inną liczbę niż wyłączona).
Sprawdzana umiejętność: Wyłączyć wspólny czynnik liczbowy z dwumianu.
Zadanie 32.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Wyrażenie 12a2b−18ab2 rozłożono na czynniki, wyłączając przed nawias największy wspólny jednomian. Otrzymano
A.6ab(2a+3b)
B.6a(2a−3b)
C.6ab(2a−3b2)
D.6ab(2a−3b)
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Wyłączasz największy wspólny czynnik liczbowy i wspólne zmienne w najmniejszych potęgach.
Czynnik liczbowy: największy wspólny dzielnik 12 i 18 to 6.
Zmienne: wspólne a (najmniejsza potęga a1) i b (najmniejsza potęga b1).
12a2b:6ab=2a oraz 18ab2:6ab=3b.
Wynik: 6ab(2a−3b). Poprawna jest odpowiedź D.
Inny sposób
Sprawdź przez wymnożenie: 6ab⋅2a=12a2b i 6ab⋅3b=18ab2. Odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Zmienia znak w nawiasie.
B) Wyłącza tylko 6a i nie dzieli przez b.
C) Dzieli 18ab2 przez 6ab i zostawia b2.
Sprawdzana umiejętność: Wyłączyć największy wspólny jednomian z dwumianu o dwóch zmiennych.
Zadanie 33.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Wyłącz przed nawias największy wspólny jednomian w wyrażeniu 4x3−8x2+12x.
Odpowiedź
Odpowiedź:4x(x2−2x+3)
Rozwiązanie
Znajdujesz wspólny czynnik liczbowy i wspólną potęgę zmiennej, a potem dzielisz każdy wyraz.
Liczby 4, 8, 12: największy wspólny dzielnik to 4.
Zmienna: najmniejsza potęga x to x1.
4x3:4x=x2, 8x2:4x=2x, 12x:4x=3.
Wynik: 4x(x2−2x+3).
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wskazanie wspólnego czynnika 4x. 1 p. — poprawny zapis całego wyrażenia: 4x(x2−2x+3). 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Wyłączenie tylko 4: 4(x3−2x2+3x).
Błąd przy dzieleniu: 12x:4x=3x.
Zapominanie o ostatnim wyrazie: 4x(x2−2x).
Sprawdzana umiejętność: Wyłączyć wspólny jednomian z trójmianu.
Zadanie 34.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Wykaż, że dla każdej liczby naturalnej n liczba n2+n jest parzysta.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:n2+n=n(n+1) jest iloczynem dwóch kolejnych liczb naturalnych, więc jest parzysta.
Rozwiązanie
Wyłączasz n przed nawias i wykorzystujesz fakt, że z dwóch kolejnych liczb naturalnych jedna jest parzysta.
n2+n=n⋅n+n⋅1=n(n+1).
Liczby n i n+1 są kolejne, więc jedna z nich jest parzysta.
Iloczyn, w którym jeden czynnik jest parzysty, jest parzysty.
Zatem n2+n jest liczbą parzystą.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie n2+n=n(n+1). 1 p. — zauważenie, że jedna z liczb n, n+1 jest parzysta. 1 p. — wniosek, że iloczyn jest parzysty. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Sprawdzanie kilku liczb (12+1=2, 22+2=6) zamiast dowodu.
Wyłączenie n2(1+…) i niepoprawny zapis wyrazu n.
Stwierdzenie „jedna z liczb jest parzysta" bez wyjaśnienia, że to dotyczy iloczynu.
Sprawdzana umiejętność: Wykazać parzystość wyrażenia, wyłączając wspólny czynnik i wykorzystując iloczyn kolejnych liczb.
Zadanie 35.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Wyrażenie (2x+1)2−(2x−1)2 jest równe
A.8x
B.0
C.2
D.4x
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Rozwijasz oba kwadraty i odejmujesz drugi od pierwszego, zmieniając znaki.
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Rozwija kwadraty jako 4x2+1 i 4x2+1.
C) Nie zmienia znaków przy odejmowaniu: −4x+1 zamiast +4x−1.
D) Liczy 2ab jako ab.
Sprawdzana umiejętność: Uprościć różnicę dwóch kwadratów sumy i różnicy tych samych wyrazów.
Zadanie 36.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Wyrażenie 49x2−14x+1 można zapisać w postaci
A.(7x+1)2
B.(7x−1)(7x+1)
C.(7x−1)2
D.(49x−1)2
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Sprawdzasz, czy wyrażenie ma postać a2−2ab+b2.
49x2=(7x)2 oraz 1=12.
Środkowy wyraz: 2⋅7x⋅1=14x, a w wyrażeniu jest −14x.
Zatem 49x2−14x+1=(7x−1)2. Poprawna jest odpowiedź C.
Inny sposób
Rozwiń każdy wariant: tylko (7x−1)2=49x2−14x+1 pasuje do podanego wyrażenia.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Ignoruje minus przy środkowym wyrazie.
B) Myli wzór na kwadrat różnicy z wzorem na różnicę kwadratów.
D) Nie wyciąga pierwiastka z 49x2 (49x zamiast 7x).
Sprawdzana umiejętność: Rozpoznać trójmian jako kwadrat różnicy i zapisać go w postaci kwadratu.
Zadanie 37.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Uprość wyrażenie (2x−3)2+(x+3)(x−3)−5x2.
Odpowiedź
Odpowiedź:−12x
Rozwiązanie
Rozwijasz kwadrat różnicy i iloczyn sumy i różnicy, a potem redukujesz.
(2x−3)2=4x2−12x+9.
(x+3)(x−3)=x2−9.
Suma: 4x2−12x+9+x2−9−5x2.
4x2+x2−5x2=0 oraz 9−9=0, więc zostaje −12x.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne rozwinięcie obu wzorów: 4x2−12x+9 oraz x2−9. 1 p. — poprawny wynik: −12x. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
(2x−3)2=4x2−9.
(x+3)(x−3)=x2+9.
Pomylony znak środkowego wyrazu: +12x.
Sprawdzana umiejętność: Uprościć wyrażenie z kwadratem różnicy i różnicą kwadratów.
Zadanie 38.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Wartość wyrażenia 3x−2 dla x=−4 jest równa
A.−14
B.−10
C.10
D.14
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Podstawiasz −4 w miejsce x i liczysz zgodnie z kolejnością działań.
3⋅(−4)−2.
3⋅(−4)=−12.
−12−2=−14. Poprawna jest odpowiedź A.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Dodaje 2 zamiast odjąć: −12+2.
C) Pomija znak minus przy −4 i błędnie liczy 12−2.
D) Pomija minus przy −4 i dodaje 2: 12+2.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć wartość wyrażenia liniowego dla liczby ujemnej.
Zadanie 39.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Wartość wyrażenia x2−3x dla x=−2 jest równa
A.−10
B.−2
C.2
D.10
Odpowiedź:D
Rozwiązanie
Podstawiasz −2 i pilnujesz znaków: kwadrat liczby ujemnej jest dodatni, a iloczyn dwóch liczb ujemnych też.
(−2)2−3⋅(−2).
(−2)2=4 oraz −3⋅(−2)=+6.
4+6=10. Poprawna jest odpowiedź D.
Inny sposób
Wyłącz x: x2−3x=x(x−3). Dla x=−2: −2⋅(−5)=10. Odpowiedź D.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi D. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Przyjmuje (−2)2=−4 i −3⋅(−2)=−6.
B) Błędnie liczy −3⋅(−2)=−6 i dostaje 4−6.
C) Przyjmuje (−2)2=−4 i dodaje 6.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć wartość wyrażenia z kwadratem zmiennej dla liczby ujemnej.
Zadanie 40.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Oblicz wartość wyrażenia (x−3)2−(x+3)(x−3) dla x=31.
Odpowiedź
Odpowiedź:16
Rozwiązanie
Najpierw upraszczasz wyrażenie, a potem podstawiasz liczbę do prostszej postaci.
(x−3)2=x2−6x+9 oraz (x+3)(x−3)=x2−9.
Różnica: x2−6x+9−x2+9=−6x+18.
Dla x=31: −6⋅31+18=−2+18=16.
Inny sposób
Podstaw od razu: (31−3)2=(−38)2=964 oraz (310)⋅(−38)=−980. Różnica: 964+980=9144=16.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne uproszczenie wyrażenia do −6x+18. 1 p. — poprawna wartość: 16. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Nie zmienia znaków w drugim nawiasie: x2−6x+9−x2−9=−6x.
(x−3)2=x2−9.
Błąd przy mnożeniu: −6⋅31=−18.
Sprawdzana umiejętność: Uprościć wyrażenie ze wzorem skróconego mnożenia i obliczyć jego wartość dla liczby ułamkowej.
Zadanie 41.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Oblicz wartość wyrażenia (x+2y)2−4y(x+y) dla x=−3 i y=21.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:9
Rozwiązanie
Upraszczasz wyrażenie przed podstawieniem, bo po redukcji zostaje tylko x.
(x+2y)2=x2+4xy+4y2.
4y(x+y)=4xy+4y2.
Różnica: x2+4xy+4y2−4xy−4y2=x2.
Dla x=−3: (−3)2=9.
Inny sposób
Podstaw od razu: (x+2y)2=(−3+1)2=4 oraz 4y(x+y)=4⋅21⋅(−3+21)=2⋅(−25)=−5. Różnica: 4−(−5)=9.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawne rozwinięcie (x+2y)2 i 4y(x+y). 1 p. — poprawne uproszczenie wyrażenia do x2. 1 p. — poprawna wartość: 9. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
(x+2y)2=x2+4y2 (pominięty środkowy wyraz).
Znak: x2+4xy+4y2−4xy+4y2.
(−3)2=−9.
Sprawdzana umiejętność: Uprościć wyrażenie, w którym po redukcji zostaje jedna zmienna, i obliczyć jego wartość dla liczb ujemnej i ułamkowej.
Zadanie 42.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Prędkość v, droga s i czas t ruchu jednostajnego spełniają zależność v=ts, gdzie t=0. Wyznacz z tego wzoru t.
A.t=s⋅v
B.t=sv
C.t=vs
D.t=s−v
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Mnożysz obie strony przez t, a potem dzielisz przez v.
v⋅t=s.
t=vs. Poprawna jest odpowiedź C.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Mnoży s przez v zamiast podzielić.
B) Odwraca dzielenie: sv.
D) Odejmuje zamiast dzielić.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć czas ze wzoru na prędkość.
Zadanie 43.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Pole trapezu o podstawach a i b oraz wysokości h wyraża wzór P=21(a+b)h. Wyznacz z tego wzoru h.
A.h=2P(a+b)
B.h=a+b2P
C.h=2P−(a+b)
D.h=2(a+b)P
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Najpierw pozbywasz się ułamka, a potem dzielisz przez wyrażenie stojące przy h.
Mnożysz obie strony przez 2: 2P=(a+b)h.
Dzielisz obie strony przez (a+b): h=a+b2P.
Poprawna jest odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Mnoży przez (a+b) zamiast podzielić.
C) Odejmuje zamiast dzielić.
D) Dzieli przez 2 zamiast pomnożyć przez 2.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć wysokość trapezu ze wzoru na jego pole.
Zadanie 44.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnie
Zależność temperatury F w skali Fahrenheita od temperatury C w skali Celsjusza opisuje wzór F=59C+32. Wyznacz z tego wzoru C, a następnie oblicz C dla F=95.
Odpowiedź
Odpowiedź:C=95(F−32), a dla F=95 jest C=35.
Rozwiązanie
Odejmujesz 32, a potem mnożysz przez odwrotność współczynnika przy C.
F−32=59C.
Mnożysz obie strony przez 95: C=95(F−32).
Dla F=95: C=95⋅63=35.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — poprawny wzór na C: C=95(F−32) (lub równoważny). 1 p. — poprawna wartość: C=35. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
C=95F−32 (nie mnoży 32 przez 95).
Mnożenie przez 59 zamiast przez 95.
Zapomina o odjęciu 32 przed mnożeniem.
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć zmienną ze wzoru z ułamkiem i obliczyć jej wartość.
Zadanie 45.(0–3 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Pole powierzchni całkowitej prostopadłościanu o podstawie kwadratowej o boku a i wysokości h opisuje wzór P=2a2+4ah. Wyznacz z tego wzoru h, a następnie oblicz h dla P=96 i a=4.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:h=4aP−2a2, a dla P=96 i a=4 jest h=4.
Rozwiązanie
Przenosisz składnik bez h na drugą stronę, a potem dzielisz przez współczynnik przy h.
4ah=P−2a2.
h=4aP−2a2.
Dla P=96 i a=4: h=4⋅496−2⋅16=1664=4.
Inny sposób
Podstaw dane od razu: 96=2⋅16+16h, więc 96−32=16h, 64=16h, h=4.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — przekształcenie do 4ah=P−2a2. 1 p. — poprawny wzór: h=4aP−2a2. 1 p. — poprawna wartość: h=4. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Dzieli tylko jeden składnik: h=P−4a2a2.
Przenosi 2a2 ze złym znakiem: 4ah=P+2a2.
Błąd rachunkowy: 2⋅42=64 (mnoży 2⋅4 i podnosi do kwadratu).
Sprawdzana umiejętność: Wyznaczyć wysokość prostopadłościanu ze wzoru na pole powierzchni i obliczyć ją dla danych.
Zadanie 46.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Wartość wyrażenia a2−2a+1 dla a=11 jest równa
A.98
B.99
C.100
D.144
Odpowiedź:C
Rozwiązanie
Podstawiasz a=11 lub zauważasz wzór a2−2a+1=(a−1)2.
112=121 oraz 2⋅11=22.
121−22+1=100. Poprawna jest odpowiedź C.
Inny sposób
Zapisz a2−2a+1=(a−1)2, więc dla a=11 jest 102=100.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi C. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Odejmuje 1 zamiast dodać: 121−22−1.
B) Pomija ostatni składnik: 121−22.
D) Zmienia znak przy 2a: 121+22+1.
Sprawdzana umiejętność: Obliczyć wartość wyrażenia z kwadratem, rozpoznając wzór skróconego mnożenia.
Zadanie 47.(0–1 pkt)Poziom trudności: łatwe
Która z równości jest prawdziwa dla dowolnych liczb a i b?
A.(a−b)2=a2−2ab+b2
B.(a+b)2=a2+b2
C.(a−b)2=a2−b2
D.a2−b2=(a−b)2
Odpowiedź:A
Rozwiązanie
Sprawdzasz każdy wzór, mnożąc nawiasy lub podstawiając proste liczby.
Wzór na kwadrat różnicy: (a−b)2=a2−2ab+b2. Wariant A jest prawdziwy.
Dla a=2, b=1: (a+b)2=9, ale a2+b2=5, więc B jest fałszem.
Dla a=2, b=1: (a−b)2=1, a a2−b2=3, więc C i D są fałszywe.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi A. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
B) Pomija podwojony iloczyn w kwadracie sumy.
C) Myli kwadrat różnicy z różnicą kwadratów.
D) Zamienia wzór na różnicę kwadratów na kwadrat różnicy.
Sprawdzana umiejętność: Wskazać prawdziwy wzór skróconego mnożenia dla dowolnych liczb.
Zadanie 48.(0–1 pkt)Poziom trudności: średnie
Wyrażenie 32x−1−6x+2 jest równe
A.6x−3
B.63x−4
C.2x
D.33x−4
Odpowiedź:B
Rozwiązanie
Sprowadzasz ułamki do wspólnego mianownika 6 i odejmujesz liczniki, uważając na znak przed drugim ułamkiem.
32x−1=62(2x−1)=64x−2.
Różnica: 64x−2−(x+2)=64x−2−x−2.
63x−4. Poprawna jest odpowiedź B.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — wybranie odpowiedzi B. 0 p. — inna odpowiedź albo brak odpowiedzi.
Typowe błędy
A) Rozszerza tylko mianownik pierwszego ułamka, a licznik zostawia bez zmian.
C) Nie zmienia znaku przy liczbie 2 w nawiasie: 4x−2−x+2.
D) Zostawia mianownik 3.
Sprawdzana umiejętność: Odjąć dwa ułamki algebraiczne o różnych mianownikach liczbowych.
Zadanie 49.(0–2 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Uprość wyrażenie (x−2)(x+2)(x2+4).
Odpowiedź
Odpowiedź:x4−16
Rozwiązanie
Mnożysz najpierw dwa pierwsze nawiasy ze wzoru na różnicę kwadratów, a potem znowu stosujesz ten wzór.
(x−2)(x+2)=x2−4.
(x2−4)(x2+4)=(x2)2−42.
Wynik: x4−16.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie (x−2)(x+2)=x2−4 i iloczynu (x2−4)(x2+4). 1 p. — poprawny wynik: x4−16. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
(x2)2=x2 zamiast x4.
Wynik x4+16 (zły znak).
Mnożenie wszystkich wyrazów bez wzoru z błędem w redukcji.
Sprawdzana umiejętność: Uprościć iloczyn trzech czynników z użyciem wzoru na różnicę kwadratów dwukrotnie.
Zadanie 50.(0–4 pkt)Poziom trudności: średnio trudne
Wykaż, że dla każdej liczby nieparzystej n liczba n2−1 jest podzielna przez 8.
Miejsce na rozwiązanie
Odpowiedź:Dla n=2k+1 jest n2−1=4k(k+1), a k(k+1) jest parzyste, więc liczba dzieli się przez 8.
Rozwiązanie
Zapisujesz liczbę nieparzystą jako 2k+1, rozwijasz kwadrat, wyłączasz czynnik i wykorzystujesz iloczyn kolejnych liczb.
n=2k+1, gdzie k jest liczbą całkowitą nieujemną.
n2−1=(2k+1)2−1=4k2+4k+1−1=4k2+4k.
Wyłączasz 4k: 4k2+4k=4k(k+1).
Liczby k i k+1 są kolejne, więc jedna z nich jest parzysta i k(k+1)=2m dla pewnej liczby całkowitej m.
Wtedy n2−1=4⋅2m=8m, więc jest podzielna przez 8.
Schemat punktowania i typowe błędy
1 p. — zapisanie liczby nieparzystej jako 2k+1 i poprawne rozwinięcie (2k+1)2−1=4k2+4k. 1 p. — wyłączenie czynnika: 4k(k+1). 1 p. — zauważenie, że k(k+1) jest iloczynem kolejnych liczb całkowitych, więc jest parzyste. 1 p. — wniosek: n2−1=8m, więc dzieli się przez 8. 0 p. — rozwiązanie niespełniające powyższych kryteriów albo brak rozwiązania.
Typowe błędy
Sprawdzenie dla kilku liczb (32−1=8, 52−1=24) zamiast dowodu.
Rozwinięcie (2k+1)2=4k2+1 (pomija 4k).
Zatrzymanie się na 4k(k+1) i stwierdzenie podzielności przez 8 bez uzasadnienia parzystości k(k+1).
Sprawdzana umiejętność: Wykazać podzielność przez 8 różnicy kwadratu liczby nieparzystej i jedynki, rozwijając kwadrat sumy i wyłączając czynnik.
Używamy plików cookies, żeby strona działała poprawnie i żebyśmy wiedzieli, które treści
są dla Was przydatne. Statystyki możesz odrzucić — strona zadziała tak samo. Polityka prywatności